Dwór w Oborach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dwór w Oborach
Obiekt zabytkowy nr rej. A-949
Ilustracja
Dwór od strony zachodniej
Państwo  Polska
Miejscowość Obory
Typ budynku dwór
Styl architektoniczny barokowy
Architekt Tylman z Gameren (?)
Kondygnacje 1
Rozpoczęcie budowy 1681
Ukończenie budowy 1688
Ważniejsze przebudowy 1785–1791, 1893
Pierwszy właściciel Stanisław Pirzchała z Obór
Kolejni właściciele Koniecpolscy, Wielopolscy, Potuliccy
Obecny właściciel spadkobiercy rodziny Potulickich
Położenie na mapie gminy Konstancin-Jeziorna
Mapa lokalizacyjna gminy Konstancin-Jeziorna
Dwór w Oborach
Dwór w Oborach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dwór w Oborach
Dwór w Oborach
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Dwór w Oborach
Dwór w Oborach
Położenie na mapie powiatu piaseczyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu piaseczyńskiego
Dwór w Oborach
Dwór w Oborach
52°05′06,83″N 21°08′41,34″E/52,085230 21,144818

Dwór w Oborach[a] – świecka rezydencja wiejska z XVII wieku w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, w gminie Konstancin-Jeziorna, we wsi Obory. Powstał w latach 1681-1688, został wybudowany w stylu barokowym.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym właścicielem terenów wzmiankowanym w pismach był Stanisław Pirzchała z Obór[1]. W XV i XVII wieku dobra oborskie pozostawały w rękach rodziny Oborskich, którzy wzięli od nich miano[2]. W 1643[2] przeszły na własność Koniecpolskich, zaś dziesięć lat później odkupił je Jan z Wielopola[2], wojewoda krakowski. W 1688 r. dziedzicem dóbr stał się jego syn Jan. Wybudował on w miejscu starszego drewnianego dworu nowy w stylu barokowym (1681-1688). Budynek powstał najprawdopodobniej według projektu Tylmana z Gameren lub jego ucznia. Charakteryzował się on łamanym dachem polskim, odmiany krakowskiej. Nad drzwiami umieszczono herb Wielopolskich – Starykoń.

Lokalizacja dworu sprzyjała kontaktom Jana Wielopolskiego z Janem III Sobieskim, mieszkającym w Wilanowie. Wielopolski poślubił Marię Annę D’Arquien, która była siostrą królowej Marysieńki. W krótkim czasie otrzymał nominację na Kanclerza Wielkiego Koronnego. W 1688 r. w niewyjaśnionych do końca okolicznościach zmarł, najprawdopodobniej w Oborach.

W latach 1785-1791 na zlecenie Urszuli Wielopolskiej de domo Potockiej miał miejsce remont dworu. Zmieniono dach na mansardowy. Umieszczono w nim okna w rokokowych blaszanych obramieniach. Sufity opatrzono w profilowane gzymsy. Przeprowadzono remont kominków i obramień drzwiowych[2]. Malarz Szmuglewicz był autorem plafonu zlokalizowanego w jednym z narożnych pokojów. Po śmierci Urszuli Wielopolskiej właścicielem dóbr stał się hrabia Kasper Potulicki herbu Grzymała.

W 1893 r. została dobudowana do dworu kaplica, unowocześniono wnętrza i przeniesiono schody prowadzące na piętro na tył budynku (prace pod kierunkiem Władysława Marconiego). Potuliccy byli właścicielami dóbr do 1944 r. Wówczas usunęły ich z majątku niemieckie władze za udział Jana, Teresy i Anny w powstaniu warszawskim. Na cmentarzu w Słomczynie zlokalizowana jest kaplica grobowa rodziny Potulickich.

Obecnie (druga dekada XXI w) jest to budynek murowany, parterowy, z mieszkalnym poddaszem. Posiada układ wnętrz dwutraktowy, z holem, sienią, klatką schodową na osi. Wnętrze ze stylowymi meblami. Przez dziesięciolecia siedzibę swą miał w nim Dom Pracy Twórczej Związku Literatów Polskich Stowarzyszenia Pisarzy Polskich i Polskiego Pen Clubu. W 2015 roku dwór wrócił do rąk spadkobierców przedwojennych właścicieli[3].

Miejscowość Konstancin (obecnie dzielnica miasta Konstancin-Jeziorna) została utworzona na rozparcelowanej części majątku oborskiego pod koniec XIX wieku. Nazwa jej pochodzi według jednej z wersji od imienia Konstancji z Potockich Skórzewskiej[4], matki Witolda Skórzewskiego, jednego z założycieli letniska.

Obiekty znajdujące się na obszarze dóbr oborskich[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. "W powyższym schemacie trudno dopatrzeć się cech pałacowej i dworskiej architektury pierwszej połowy XVII wieku, natomiast bez trudnu wskazać można szereg elementow charakterystycznych dla architektury dworskiej" Andrzej Zienc. Dwór w Oborach. „Biuletyn Historii Sztuki”. 24 (2). s. 193. 

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Paweł Komosa: Słoń bojowy a początki Cieciszewa i Obór, czyli jak powstała wieża szachowa. marzec 2013. [dostęp 07 lipca 2015].
  2. a b c d Joanna Radziewicz: Dwór w Oborach – między pałacem a dworem szlacheckim (pol.). W: Rolniczy Magazyn Elektroniczny nrr 47 [on-line]. Centralna Biblioteka Rolnicza im. Michała Oczapowskiego. [dostęp 2015-07-07].
  3. Skan informacji nt. likwidacji Domu Pracy Twórczej im. Bolesława Prusa w Oborach k. Konstancina. Konstancin.com, 2015-10-20. [dostęp 2015-10-24].
  4. Pałac w Oborach, Historia, www.palacobory.go3.pl dostęp: 17 września 2009