Jan Wielopolski (1630–1688)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy kanclerza. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Jan Wielopolski
Ilustracja
Herb
Starykoń
Rodzina Wielopolscy
Data urodzenia 1630
Data śmierci 15 lutego 1688
Ojciec Jan Wielopolski
Matka Zofia Kochanowska
Żona

Aniela Koniecpolska
Konstancja Krystyna Komorowska
Marią Anna de la Grange d’Arquien

Dzieci

Franciszek Wielopolski
Ludwik Jan Wielopolski
Jan Kazimierz Wielopolski
Konstancja Krystyna
Jan Józef Wielopolski
Maria Teresa

Jan Wielopolski herbu Starykoń (ur. 1630, zm. 15 lutego 1688) – kanclerz wielki koronny, podkanclerzy koronny, poseł na Sejm, ambasador Rzeczypospolitej w Królestwie Francji w 1685 roku[1].

Życiorys[edytuj]

Sarkofag Jana Wielopolskiego w kościele reformatów w Krakowie

Był synem Jana Wielopolskiego, wojewody krakowskiego i Zofii Kochanowskiej.

Był trzykrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Aniela Koniecpolska. Następnie w 1665 r. ożenił się z Konstancją Krystyną Komorowską. Miał z nią trzech synów: Ludwika Jana, Jana Kazimierza, Franciszka i córkę Konstancję Krystynę. Trzecia jego żona – Maria Anna de La Grange d'Arquien, z którą ożenił się w 1678 we Lwowie była siostrą królowej Marii Kazimiery Sobieskiej, urodziła mu dwoje dzieci: syna Jana Józefa i córkę Marię Teresę.

Hrabia Jan Wielopolski był stolnikiem wielkim koronnym od 1664, następnie starostą generalnym krakowskim 1667. Był elektorem Michała Korybuta Wiśniowieckiego w 1669 roku z województwa krakowskiego[2]. Został administratorem żup wielickich i bocheńskich w 1672 roku. Był członkiem konfederacji malkontentów w 1672 roku[3]. Elektor Jana III Sobieskiego z województwa krakowskiego w 1674 roku[4]. W roku 1677 został podkanclerzym koronnym, a następnie kanclerzem wielkim koronnym w 1678. Był także starostą: bieckim, bocheńskim, nowotarskim, dolińskim.

Wraz z królem polskim Janem III Sobieskim oraz marszałkiem wielkim koronnym Stanisławem Herakliuszem Lubomirskim należał do pierwszego na świecie towarzystwa geograficznego Akademii Agronautów[5][6].

Hrabia Jan Wielopolski, właściciel Kobylanki, posłował do Rzymu w latach 1680 – 1681 i był przyjęty na audiencji przez papieża Innocentego XI, który darował jemu obraz Jezusa Ukrzyżowanego – kopię watykańskiego obrazu poświęconego przez papieża Urbana VIII. Wielopolski przywiózł obraz do kraju i jako „najszacowniejszy prezent” umieścił w pałacowej kaplicy w swych dobrach w Kobylance. W 1678 kupił dobra żywieckie wchodząc w posiadanie Żywca. Początkowo był podporą króla w starciach z magnaterią. W roku 1684 posłował w jego imieniu do Francji w celu odnowienia zerwanych stosunków dyplomatycznych, gdzie przyjął go Ludwik XIV. Po powrocie do Polski przeszedł do obozu antykrólewskiego kierowanego przez Stanisława Lubomirskiego.

Gdy zmarł w 1688 roku przeprowadzono, mimo oporu żony, rewizję w warszawskiej jurydyce Wielopolskich, zarządzoną w celu znalezienia kompromitujących go dokumentów.[7] Zwłoki jego spoczęły w podziemiach kościoła św. Kazimierza (reformatów) w Krakowie.

Przypisy

  1. Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 67.
  2. Porządek na seymie Walnym Electiey. Między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego tylko aktu Elekcyey należące uchwalony y postanowiony, roku [...] 1669 [słow.] dnia wtorego [...] maia, s. A3.
  3. Pisma do wieku i spraw Jana Sobieskiego. T. 1, cz. 2, Kraków 1881, s. 1003.
  4. Volumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 148.
  5. Coronelli 1687 ↓.
  6. Targosz 2012 ↓, s. 208.
  7. Stefan Ciara "Senatorowie i dygnitarze koronni w drugiej połowie XVII wieku" PAN 1990

Bibliografia[edytuj]

  • Vincenzo Maria Coronelli: Impresa dell’Accademia Cosmografica degli Argonauti, catalogo degli associati, et indice dell’opere, publicate dal p. Coronelli cosmografo della Serenissima Republica di Venetia. Venetia: Accademia degli Argonauti, 1687.
  • Karolina Targosz: Jan III Sobieski mecenasem nauk i uczonych. Warszawa: Muzeum Pałacu w Wilanowie, 2012. ISBN 978-83-60959-51-0.