Dyrektor teatru (KV 486)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dyrektor teatru
Der Schauspieldirektor
Muzyka

Wolfgang Amadeus Mozart

Libretto

Gottlieb Stephanie

Liczba aktów

1

Język oryginału

niemiecki

Prapremiera

7 lutego 1786 w oranżerii Pałacu Schönbrunn, Wiedeń

Dyrektor teatru (Der Schauspieldirektor, KV 486) – jednoaktowy singspiel z muzyką autorstwa Wolfganga Amadeusa Mozarta oraz librettem w języku niemieckim autorstwa Gottlieba Stephanie.

Pierwotnie został napisany z powodu „cesarskiego rozkazu” cesarza Józefa II, który zaprosił 80 gości na prywatny obiad[1]. Jest uważany za „parodię próżności śpiewaków”[1], którzy spierają się o status i płace.

Mozart, który określa utwór jako „komedię z muzyką”[2], napisał go w ramach swojego udział w konkursie muzycznym, w związku z którym odbyło się prywatne przedstawienie zorganizowane 7 lutego 1786 r. przez Józefa II w Pałacu Schönbrunn w Wiedniu[3]. W tym konkursie niemiecki singspiel, prezentowany na jednym końcu sali, zmierzył się z konkurującą z nim włoskim dziełem - była to opera buffa Antonio Salieriego, Prima la musica e poi le parole (Najpierw muzyka, potem słowa), która była wówczas przedstawiona na drugim końcu sali[1]. Po premierze odbyło się pierwszy z trzech publicznych przedstawień, które cztery dni później odbyły się 11 lutego w Teatrze Kärntnertor w Wiedniu[3].

Historia utworu[edytuj | edytuj kod]

Utwór powstał w bardzo twórczym okresie życia Mozarta, w tym samym czasie, co jego Wesele Figara, którego premiera odbyła się jeszcze w tym samym roku, wraz z trzema koncertami fortepianowymi i „kilkunastoma ważniejszymi utworami”[1].

Oprócz uwertury w partyturze znajdują się tylko cztery numery wokalne, a treść muzyczną (około 30 minut)[4] dopełniają charakterystyczne dla swoich czasów mówione dialogi. Jednym z najważniejszych wydarzeń, które Erik Smith opisuje jako bardzo zabawne, jest to, że „każda dama śpiewa o szlachetności swojej sztuki, próbując pokonać rywalkę coraz wyższymi notami”[1]. Chociaż została ona opisana jako „głupiutka farsa”, wydaje się, że Mozart skorzystał z okazji, aby napisać poważne arie[2], a zatem „przesłuchanie” Madame Herz obejmuje jej arię „Da schlägt die Abschiedsstunde” („Tam bije godzina wyjazdu”), podczas gdy Mademoiselle Silberklang śpiewa eleganckie rondo „Bester Jüngling” („Droga młodość”).

Osoby[edytuj | edytuj kod]

bohater typ głosu obsada podczas premiery 7 lutego 1786
Frank - dyrektor teatru rola mówiona Johann Gottlieb Stephanie Jr.
Eiler - bankier rola mówiona Johann Franz Hieronymus Brockmann
Buff - śpiewak komiczny bas Joseph Weidmann
Monsieur Vogelsang - śpiewak tenor Valentin Adamberger
Madame Herz - śpiewaczka sopran Aloysia Weber
Mademoiselle Silberklang - śpiewaczka sopran Caterina Cavalieri
Herz - aktor rola mówiona Joseph Lange
Madame Pfeil - aktorka rola mówiona Anna Maria Stephanie
Madame Krone - aktorka rola mówiona Johanna Sacco
Madame Vogelsang - aktorka rola mówiona Maria Anna Adamberger

Treść[edytuj | edytuj kod]

Impresario Frank (wraz z towarzyszącym mu Buffem) przesłuchuje dwie aktorki do swojej nowej grupy teatralnej. Podczas gdy oboje są zatrudnieni, kłócą się o to, kto otrzyma główną rolę i kto otrzyma najwięcej. Aby zilustrować ich mocne strony, każda z nich śpiewa uderzającą arię na poparcie swojego twierdzenia (Herz: "Da schlägt die Abschiedsstunde", Silberklang: "Bester Jüngling"). Porozumienie zostaje osiągnięte, gdy tenor Vogelsang interweniuje, w przezabawnym trio Juliana Rushtona: „Ich bin die erste Sängerin” ("Jestem primadonną") zostaje uzgodniony kompromis - każdym otrzymuje „duże pensje i rozliczenia gwiazd”[2]. Utwór kończy kwartet „Jeder Künstler strebt nach Ehre” (Każdy artysta dąży do chwały).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Karol Stromenger, Iskier przewodnik operowy, Warszawa: Iskry, 1976.
  • Smith, Erik (2001). "Der Schauspieldirektor". In Amanda Holden (ed.). The New Penguin Opera Guide. New York: Penguin Putnam. ISBN 0-14-029312-4.
  • Rushton, Julian (1998). "Der Schauspieldirektor". In Stanley Sadie (ed.). The New Grove Dictionary of Opera. 4. London: Macmillan. ISBN 0-333-73432-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Amanda Holden, The new Penguin opera guide, London: Penguin, 2001, ISBN 0-14-029312-4, OCLC 48629111 [dostęp 2021-08-23].
  2. a b c Stanley Sadie, The New Grove dictionary of opera, London 1992, ISBN 0-935859-92-6, OCLC 26809899 [dostęp 2021-08-23].
  3. a b Der Schauspieldirektor - The Impresario, opera.stanford.edu [dostęp 2021-08-23].
  4. Schauspieldirektor - Libretto, opera.stanford.edu [dostęp 2021-08-23].