Emilia Gierczak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Emilia Gierczak
Ilustracja
podporucznik podporucznik
Data i miejsce urodzenia 25 lutego 1925
Maszew
Data i miejsce śmierci 16 marca 1945
Kołobrzeg
Przebieg służby
Lata służby 1943–1945
Główne wojny i bitwy II wojna światowa (bitwa o Kołobrzeg)
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1943–1989)

Emilia Gierczak (ur. 25 lutego 1925 w Maszewie, pow. lubomelski, w województwie wołyńskim, zm. 16 marca 1945 w Kołobrzegu[1]) – podporucznik, biorąca udział w walkach II wojny światowej.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Gierczaków

Córka Leontyny i Józefa Gierczaków, właścicieli gospodarstwa rolnego. W 1938 Emila ukończyła siódmą klasę szkoły powszechnej w Lubomlu i rozpoczęła naukę w gimnazjum w Kowlu, należała tam do drużyny harcerskiej. W czerwcu 1939 skończyła klasę pierwszą, a we wrześniu rozpoczęła się II wojna światowa.

17 września 1939 Armia Czerwona wkroczyła na Kresy Wschodnie II RP, w tym na Wołyń, i rodzinna Gierczaków została wywieziona w pierwszej fali deportacji – 10 lutego 1940 aż pod koło polarne, a tam umieszczona w kołchozie w Pinedze w obwodzie archangielskim. Emilia Gierczak pracowała wówczas w kołchozowej piekarni[2].

25 września 1943 Emilia wraz z ojcem (plutonowy rezerwy) została wcielona do 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, gdzie ją przydzielono do Samodzielnego Batalionu Kobiecego im. Emilii Plater[2]. Wkrótce po wcieleniu do wojska została skierowana do szkoły oficerskiej w Riazaniu, którą ukończyła w dniu 9 lutego 1944 z wynikiem celującym w stopniu chorążego. Od lutego do maja 1944 była dowódcą plutonu fizylierów przy sztabie 1 DP, następnie została przeniesiona do 4 DP im. Jana Kilińskiego i wyznaczona na dowódcę I plutonu w 2 kompanii fizylierów 10 pp[2].

Od lipca do września 1944 wraz z plutonem przechodziła intensywne szkolenia, m.in. we wsi Stecówka koło Sum na Ukrainie, a następnie w miasteczku Ołyka na Wołyniu. We wrześniu 1944 podczas walk dywizji w rejonie Warszawy walczyła w pierwszej linii. 15 września 1944 za działalność w dowodzeniu mianowana podporucznikiem[2].

W styczniowej ofensywie 1945 roku oddziały 4 DP ruszyły w pościg za Niemcami na północny zachód. Emilia Gierczak wraz z innymi żołnierzami tej dywizji wzięła udział w walkach m.in. na Wale Pomorskim, w umocnieniach w Żabnie, Borujsku i Drawsku Pomorskim. Dowodziła swoim plutonem przy niszczeniu niemieckich schronów w rejonie Wierzchowa k. Drawska Pomorskiego, co otworzyło drogę innym pododdziałom pułku. Na początku marca 1945 dotarła w okolice miasta Kołobrzegu. Mimo choroby (grypy) uczestniczyła razem z 10 pp w ataku na parowozownię i zakłady farmaceutyczne w Kołobrzegu. Po zdobyciu parowozowni, rozpoczęto atak na fabrykę farmaceutyczną. Na własną prośbę Emilia Gierczak dołączyła do grupy szturmowej. W godzinach popołudniowych rozpoczął się następny atak. Opór Niemców został złamany, zakłady farmaceutyczne zdobyte. Zginęła 16 marca 1945. Po bitwie pochowano ją w pobliżu miejsca, gdzie zginęła, kilka miesięcy później przy latarni morskiej, na utworzonym 1 listopada 1945 cmentarzu żołnierzy polskich i radzieckich. 27 kwietnia 1963 miał miejsce jej trzeci pogrzeb, na Cmentarzu Bohaterów Walk o Kołobrzeg. Grób ppor. Emilii Gierczak został wydzielony – znajduje się z prawej strony pomnika w centralnej części nekropolii.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Krzyżem Walecznych[2] i rozkazem nr 08 z 9 kwietnia 1945 odznaczona pośmiertnie Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari przez dowódcę I Armii WP, a w 1997 na wniosek dyrektora I LO w Nowogardzie i ZKRPiBWP, Minister Obrony Narodowej awansował ją pośmiertnie na stopień porucznika.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Kołobrzeg
Emilia Gierczak została wybrana patronką placówek oświatowych


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik uczestniczek walki o niepodległość Polski 1939-1945
  2. a b c d e Michalska 1988 ↓, s. 115.
  3. Ulica Emilii Gierczak w Szczecinie.
  4. Andrzej Romaniak: Medale, medaliony, plakiety. Katalog zbiorów. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2005, s. 89. ISBN 83-919305-8-0.
  5. Tadeusz Lipiec: Świnoujście. W: Leksykon oświaty zachodniopomorskiej 1945-2005. Świnoujście. Czesław Plewka (red.). Szczecin: Centrum Doradztwa i Doskonalenia Nauczycieli w Szczecinie, 2005, s. 1165.
  6. Hufiec Związku Harcerstwa Polskiego im. ppor. Emilii Gierczak w Trzciance. oficjalna strona. [dostęp 2018-02-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-03-17)].
  7. Zespół Szkół Ekonomiczno-Hotelarskich im. Emilii Gierczak w Kołobrzegu. oficjalna strona [dostęp 2019-01-23]
  8. I LO im. ppor. Emilii Gierczak w Nowogardzie. oficjalna strona. [dostęp 2018-04-17].
  9. Szkoła Podstawowa im. ppor. Emilii Gierczak w Łącku. oficjalna strona [dostęp 2019-01-23]
  10. Zespół Szkół Zawodowych im. ppor. Emilii Gierczak. zszgk.edupage.org. [dostęp 2019-02-05].
  11. Szkoła Podstawowa im. ppor. Emilii Gierczak w Postominie. postomino.bip.net.pl. [dostęp 2020-07-19].
  12. O patronce na stronie szkoły

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • pod. red. Elżbieta Zawacka: Słownik biograficzny kobiet odznaczonych orderem wojennym Virtuti Militari. Toruń: Fundacja „Archiwum i Muzeum Pomorskie Armii Krajowej oraz Wojskowej Służby Polek”, 2004. ISBN 83-88693-03-4.
  • Hanna Michalska: Słownik uczestniczek walki o niepodległość Polski 1939-1945; poległe i zmarłe w okresie okupacji niemieckiej. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1988, s. 115. ISBN 83-06-01195-3.