Góra Kalwaria

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Góra Kalwaria
Klasycystyczny ratusz w Górze Kalwarii
Klasycystyczny ratusz w Górze Kalwarii
Herb Flaga
Herb Góry Kalwarii Flaga Góry Kalwarii
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat piaseczyński
Gmina Góra Kalwaria
gmina miejsko-wiejska
Data założenia XIII wiek
Prawa miejskie 1670
Burmistrz Dariusz Zieliński
Powierzchnia 13,67[1] km²
Populacja (31-12-2012)
• liczba ludności
• gęstość

11 651[1]
831 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 22
Kod pocztowy 05-530
Tablice rejestracyjne WPI
Położenie na mapie powiatu piaseczyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu piaseczyńskiego
Góra Kalwaria
Góra Kalwaria
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Góra Kalwaria
Góra Kalwaria
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Góra Kalwaria
Góra Kalwaria
Ziemia 51°59′05″N 21°12′50″E/51,984722 21,213889
Urząd miejski
ul. 3 Maja 10
05-530 Góra Kalwaria
Strona internetowa

Góra Kalwaria (jid. גער Ger) – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, nad Wisłą, 34 km od centrum Warszawy.

Historia[edytuj]

Wieś rycerska Góra istniała już w XIII w., ale większe znaczenie zaczęła odgrywać od 1666, z chwilą, gdy stała się własnością biskupa poznańskiego Stefana Wierzbowskiego. Zniszczenie wsi w czasie potopu szwedzkiego umożliwiło zrealizowanie planowanego założenia urbanistycznego – systemu dróg kalwaryjskich, przystosowanych do odprawiania nabożeństw pasyjnych. W 1670 wydany został przywilej miejski (prawo magdeburskie) oraz nadana nazwa Nowa Jerozolima. Zostały osadzone zakony dominikanów, dominikanek, franciszkanów obserwantów, bernardynów, pijarów i marianów (1677), a samo miasto w całości przeznaczone dla katolików (zabroniono osiedlać się w nim Żydom). Po śmierci Wierzbowskiego nastąpił stopniowy upadek. Pod koniec XVIII w. i na początku XIX w. większość kościołów i kaplic została rozebrana, a na początku XIX w. uchylono zakaz osiedlania się Żydów, którzy w krótkim czasie stali się największą grupą wyznaniową w mieście. Góra Kalwaria wyrosła wtedy na jedno z ważniejszych w Polsce centrów chasydyzmu (działał tu m.in. cadyk Icchak Meir Alter). W latach 1867–1879 siedziba powiatu, 1883–1919 pozbawiona praw miejskich.

Do II wojny światowej w Górze Kalwarii istniała Główna Szkoła Straży Granicznej oraz stacjonował 1 Pułk Artylerii Najcięższej (PAN)[2].

Zabytki[edytuj]

Remiza strażacka w stylu klasycystycznym
Cmentarz katolicki
  • układ urbanistyczny zrealizowany po 1670, oparty w planie o formę krzyża łacińskiego, wytyczony na podstawie średniowiecznych planów Jerozolimy, z możliwym udziałem Tylmana z Gameren i charakteryzujący się wykorzystaniem naturalnego ukształtowania terenu. Został częściowo zatarty na skutek rozbudowy miasta na początku XIX w.
  • pobernardyński kościół Niepokalanego Poczęcia NMP (obecnie parafialny). Pierwotny drewniany kościół parafialny w tym miejscu stał już w XIII w., kolejny został wybudowany z fundacji biskupa Wierzbowskiego w latach 60. XVII w. i przekazany bernardynom. Obecny, trzeci z kolei został zbudowany w latach 1765–1770 z fundacji marszałka Franciszka Bielińskiego według projektu Jakuba Fontany (jest to jedyne udokumentowane dzieło kościelne tego architekta)
  • kaplica kalwaryjska: tzw. „Ratusz Piłata”, obecnie kościół filialny pw. Podwyższenia Krzyża Św., barokowy 2 poł. XVII w.
  • kaplica kalwaryjska Zwiastowania
  • dawny kościół marianów, tzw. „Wieczernik” z 1674
  • dawne kolegium zakonu Pijarów z 1675, przebudowane w XIX w.
  • klasycystyczne budynki z 1 połowy XIX w.:
  • Synagoga w Górze Kalwarii (ul. Pijarska 10/12),
  • Synagoga w Górze Kalwarii (ul. Pijarska 5),
  • Kirkut,
  • Dwór Cadyka Altera, ul. Pijarska 10/12.

Demografia[edytuj]

Rok Liczba mieszkańców
1995 10884
1997 11022
2000 11010
2002 10960
2004 11060
2006 11225
2011 11620
2012 11651
  • Piramida wieku mieszkańców Góry Kalwarii w 2014 roku[3].


Piramida wieku Gora Kalwaria.png

Kultura[edytuj]

  • Do Góry Kalwarii co tydzień w sobotę oraz niedzielę ściągają gracze ASG oraz fani motocyklów terenowych. Spotykają się oni na byłym poligonie przy ulicy Strzeleckiej. Odbywają się tam rozgrywki airsoftowe oraz wyścigi terenowe.
  • W 2010 po dwustu latach, reaktywowano tradycję misteryjną, która jest ściśle związana z historią Góry Kalwarii – nazywanej często Kalwarią Mazowsza[4]. Patrz: Misterium męki Pańskiej w Górze Kalwarii.
  • W Górze Kalwarii działa również trupa teatralna „Młodzieżowa Inicjatywa Teatralna” oraz Ogólne Stowarzyszenie „Społeczna Inicjatywa Młodych”.

Wojsko w Górze Kalwarii[edytuj]

Formacje wojskowe i paramilitarne stacjonujące na terenie Góry Kalwarii.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Ludzie związani z Górą Kalwarią[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Górą Kalwarią.

Transport[edytuj]

Około 14 km na południowy wschód od miasta znajduje się lądowisko Sobienie Szlacheckie.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r..
  2. Henryk Świderski: Okupacja i konspiracja w obwodzie AK Grójec – „Głuszec”. Warszawa: PAX, 1989, s. 8.
  3. http://www.polskawliczbach.pl/Gora_Kalwaria, w oparciu o dane GUS.
  4. Kalwaria Mazowsza
  5. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 5 czerwca 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj]