Góra Kalwaria

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Góra Kalwaria
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Klasycystyczny ratusz w Górze Kalwarii
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat piaseczyński
Gmina Góra Kalwaria
Data założenia XIII wiek
Prawa miejskie 1670
Burmistrz Dariusz Zieliński
Powierzchnia 13,67[1] km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

11 845[2]
866,5 os./km²
Strefa numeracyjna +48 22
Kod pocztowy 05-530
Tablice rejestracyjne WPI
Położenie na mapie gminy Góra Kalwaria
Mapa lokalizacyjna gminy Góra Kalwaria
Góra Kalwaria
Góra Kalwaria
Położenie na mapie powiatu piaseczyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu piaseczyńskiego
Góra Kalwaria
Góra Kalwaria
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Góra Kalwaria
Góra Kalwaria
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Góra Kalwaria
Góra Kalwaria
Ziemia51°59′05″N 21°12′50″E/51,984722 21,213889
TERC (TERYT) 1418014
SIMC 0920321
Urząd miejski
ul. 3 Maja 10
05-530 Góra Kalwaria
Strona internetowa

Góra Kalwaria (jid. ‏גער‎ Ger) – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, w gminie Góra Kalwaria, położone nad rzeką Wisłą, 34 km od centrum Warszawy.

Góra Kalwaria uzyskała lokację miejską w 1670 roku, zdegradowana w 1883 roku, ponowne nadanie praw miejskich w 1919 roku[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś rycerska Góra istniała już w XIII w. Wieś szlachecka Gora położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie czerskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego[4].

Większe znaczenie zaczęła odgrywać od 1666, z chwilą, gdy stała się własnością biskupa poznańskiego Stefana Wierzbowskiego. Zniszczenie wsi w czasie potopu szwedzkiego umożliwiło zrealizowanie planowanego założenia urbanistycznego – systemu dróg kalwaryjskich, przystosowanych do odprawiania nabożeństw pasyjnych. W 1670 wydany został przywilej miejski (prawo magdeburskie) oraz nadana nazwa Nowa Jerozolima. Zostały osadzone zakony dominikanów, dominikanek, franciszkanów obserwantów, bernardynów, pijarów i marianów (1677), a samo miasto w całości przeznaczone dla katolików (zabroniono osiedlać się w nim Żydom). Po śmierci Wierzbowskiego nastąpił stopniowy upadek. Pod koniec XVIII w. i na początku XIX w. większość kościołów i kaplic została rozebrana, a na początku XIX w. uchylono zakaz osiedlania się Żydów, którzy w krótkim czasie stali się największą grupą wyznaniową w mieście. Góra Kalwaria wyrosła wtedy na jedno z ważniejszych w Polsce centrów chasydyzmu (działał tu m.in. cadyk Icchak Meir Alter).

W latach 1867–1879 siedziba powiatu, 1883–1919 pozbawiona praw miejskich.

Do II wojny światowej w Górze Kalwarii istniała Główna Szkoła Straży Granicznej oraz stacjonował 1 pułk artylerii najcięższej (pan)[5].

W 1940 Niemcy utworzyli w mieście getto dla ludności żydowskiej[6]. Przebywało w nim ok. 3500 osób[6]. Getto zostało zlikwidowane w lutym 1941. Większość jego mieszkańców wywieziono do getta warszawskiego, a część rozstrzelano[6].

Na podstawie dekretu PKWN z 31 sierpnia 1944 zostały utworzone miejsca odosobnienia, więzienia i ośrodki pracy przymusowej dla „hitlerowskich zbrodniarzy oraz zdrajców narodu polskiego”. Obóz pracy nr 103 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło w Górze Kalwarii[7].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Remiza strażacka w stylu klasycystycznym
Cmentarz katolicki

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Rok Liczba mieszkańców
1995 10 884
1997 11 022
2000 11 010
2002 10 960
2004 11 060
2006 11 225
2011 11 620
2012 11 651
2017 11 942
  • Piramida wieku mieszkańców Góry Kalwarii w 2014 roku[2].


Piramida wieku Gora Kalwaria.png

Kultura[edytuj | edytuj kod]

  • Do Góry Kalwarii co tydzień w sobotę oraz niedzielę ściągają gracze ASG oraz fani motocykli i samochodów terenowych. Spotykają się oni na byłym poligonie przy ulicy Strzeleckiej. Odbywają się tam rozgrywki airsoftowe oraz wyścigi terenowe.
  • W 2010 po dwustu latach, reaktywowano tradycję misteryjną, która jest ściśle związana z historią Góry Kalwarii – nazywanej często Kalwarią Mazowsza[8]. Patrz: Misterium męki Pańskiej w Górze Kalwarii.
  • W Górze Kalwarii działa również grupa teatralna „Młodzieżowa Inicjatywa Teatralna” oraz Ogólne Stowarzyszenie „Społeczna Inicjatywa Młodych”.

Wojsko w Górze Kalwarii[edytuj | edytuj kod]

Formacje wojskowe i paramilitarne stacjonujące na terenie Góry Kalwarii.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z Górą Kalwarią[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Górą Kalwarią.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Port rzeczny w Górze Kalwarii

Około 14 km na południowy wschód od miasta znajduje się lądowisko Sobienie Szlacheckie. Między mostem drogowym a mostem kolejowym znajduje się port rzeczny[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r..
  2. a b Góra Kalwaria polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 32-33.
  4. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 213, Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.
  5. Henryk Świderski: Okupacja i konspiracja w obwodzie AK Grójec – „Głuszec”. Warszawa: PAX, 1989, s. 8.
  6. a b c Czesław Pilichowski: Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939–1945. Informator encyklopedyczny. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979, s. 188. ISBN 83-01-00065-1.
  7. Okupacja w imię sojuszu. Armia sowiecka w Polsce 1944-1956 (fragmenty), „forumemjot”, 9 maja 2012 [dostęp 2018-10-13] (pol.).
  8. Kalwaria Mazowsza
  9. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-08].
  10. Czy w Górze Kalwarii powstanie nowa przystań?. gorakalwaria.org, 2016-09-09.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]