Erich Zugmayer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Erich Zugmayer

Erich Johann Georg Zugmayer (ur. 16 maja 1879 w Wiedniu, zm. 12 lutego 1938 w Wiedniu) – austriacki zoolog, ichtiolog i herpetolog, podróżnik, dyplomata.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Wiedniu jako syn geologa Heinricha Zugmayera (1841–1917). Miał dwoje rodzeństwa: młodszą siostrę Hilde i starszego brata Paula. Paul od 1910 roku kierował razem z kuzynem Ottonem Zugmayerem (i po jego śmierci w 1921 razem z Erwinem) fabryką Zugmayerów. Hilde, po ślubie Preleitner-Zugmayer, miała córkę, też Hilde, a jej wnuczką jest Gabriele Zugmayer-Preleitner. Starszym bratem Heinricha był Karl Zugmayer, ojciec Erwina Zugmayera, którego córką była Helga Zugmayer-Dienbauer. Młodszą siostrą Erwina Zugmayera była Pauline von Pelz-Felinau (1843–1869), babka zoologa Hansa Hassa (1919–2013)[1].

Erich Zugmayer w latach 1900–1903 studiował na Uniwersytecie w Heidelbergu zoologię, geologię i geografię. W 1904 roku przedstawił dysertację doktorską dotyczącą narządów zmysłowych małża sercówki (Über Sinnesorgane an den Tentakeln des Genus Cardium), przygotowaną w Instytucie Zoologii pod kierunkiem Ottona Bütschli. Jeszcze przed ukończeniem studiów przedsięwziął szereg wypraw: w 1899 do Norwegii, Laponii i Islandii, w 1905 na Kaukaz, w 1906 do Turkiestanu, północno-zachodniego Tybetu i Kaszmiru, w latach 1911–1916 do Beludżystanu. Podczas I wojny światowej odbył misję wojskowo-dyplomatyczną do Persji i Beludżystanu. Od 1922 w służbie Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Monachium. W 1930 roku wrócił do Wiednia.

Należał do Reichsverband der Deutschen Presse. Był odznaczony Krzyżem Żelaznym I i II klasy[2].

Nie założył rodziny[3]. Zmarł w nocy z 12 na 13 lutego 1938 roku, został pochowany w rodzinnym grobie na cmentarzu w Waldegg[4][2][5].

Wyprawy naukowe[edytuj | edytuj kod]

Erich Zugmayer w towarzystwie trzech Uzbeków podczas wyprawy do Azji Zachodniej (1904)

W 1902 roku odbył trwającą sześć tygodni wyprawę do Islandii, razem z bratem Paulem i dwoma kolegami z uniwersytetu. W 1904 roku podróżował do Azji Południowo-Wschodniej. Wyprawę sfinansowało Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu. Podróż trwała pół roku, od maja do listopada. Jej celem było przede wszystkim zbadanie ichtiofauny jezior Sewan („Götschai”), Urmia, Wan i Jeziora Aralskiego. 12 maja Zugmayer opuścił Wiedeń w towarzystwie służącego Matthiasa Weichbolda i 14 maja przybył pociągiem do Konstantynopola. Stamtąd statkiem do Batum (19 maja) i pociągiem do Tyflisu, gdzie był 22 maja. Dzięki listowi żelaznemu wystawionemu przez rosyjskie władze dalsza część wyprawy miała przebiegać bez komplikacji. 31 maja podróżnicy przyjechali pociągiem do Erywania, i 6 czerwca dotarli do południowego brzegu jeziora Sewan. Epidemie cholery i powstanie Kurdów zmuszały Zugmayera do częstych zmian przebiegu trasy. Pod koniec podróży, od Baku do Tyflisu, towarzyszył mu w podróży brat, inżynier Paul Zugmayer. W drugiej połowie października skrzynie z zebranymi okazami wysłano do Wiednia. Trzydniowa podróż pociągiem z Biesłanu do Wiednia była ostatnim etapem tej wyprawy.

Podczas wyprawy do Chińskiego Turkiestanu, Tybetu i Kaszmiru mającej miejsce w 1906 roku, Zugmayer zebrał kolekcję ryb zachodniego i środkowego Tybetu, Ladakh (wschodni Kaszmir) i jeziora Panggong. Zebrano 400 okazów należących do 23 gatunków ryb, z czego cztery były nowe dla nauki: Schizothorax montanus, Schizothorax ladacensis, Schizothorax tibetanus i Aspiorhynchus sartus (Zugmayer, 1910). Ekspedycję ponownie sfinansowało wiedeńskie Muzeum Historii Naturalnej. Pełna kolekcja i syntypy zostały zdeponowane w Bawarskiej Państwowej Kolekcji Zoologicznej w Monachium (Zoologische Staatssammlung München).

W drugiej ekspedycji z 1911 roku Zugmayer wyruszył do Beludżystanu, gdzie miał zebrać kolekcję ryb morskich do Muzeum Narodowego Sir Henry′ego McMahona w Kwecie. Od lutego do maja 1911 eksplorowano przymorze w pobliżu granicy z Iranem, a od czerwca do połowy września środkową część prowincji. W październiku uzupełniono kolekcję w Kaszmirze. Finansowanie wyprawy przez Królewską Bawarską Akademię Nauk (Königlich Bayerische Akademie der Wissenschaften) opiewało na znaczną kwotę 5000 marek.

Na początku ekspedycji Zugmayer zwiedził porty w Pasni, Gwadarze, Sonmiani i Ormarze, gdzie nabywał okazy do kolekcji od miejscowych rybaków. Później zajął się ichtiofauną słodkowodną i zebrał okazy z rzek Purali w Lasbela, Daszt w Suntsarze i Turbacie, Vidar w Sonmiani, w okolicach Kwety, w Pishin, w Mastung i Nushki na południe od Kwety, oraz w okolicy Panjgur w dolinie Rakhshan.

Zebrano ponad 300 okazów, należących do 40 gatunków i 18 rodzin. Spośród nich jako nowe dla nauki opisano gatunki Torpedo zugmayeri, Platycephalus platysoma, Petroscirtes cristatus, Labeo gedrosicus, Labeo macmahoni, Scaphiodon watsoni var. belense, Scaphiodon daukesi, Nemacheilus baluchiorum i Nemacheilus brahui. Prawie cała kolekcja zdeponowana w Monachium uległa zniszczeniu podczas II wojny[6].

Gatunki opisane przez Zugmayera[edytuj | edytuj kod]

Plansza z pracy Zugmayera z 1912 roku

Prace[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Mliner J. Wer war Erich Zugmayer? Waldegger Chronik 99, 1, 9–10 2006
  2. 2,0 2,1 Prof. Dr. Erich Zugmayer. „Neues Wiener Tagblatt (Tages-Ausgabe)”, 19.2.1938. 
  3. Dr. Erich Johann Georg Zugmayer
  4. H.H. Professor Dr. Erich Zugmayer †. „Mitteilungen der Österreichischen Geographischen Gesellschaft”. 81, s. 140-141, 1939. 
  5. Prof. Dr. Erich Zugmayer. Wiener Zeitung 49 (19.2.1938) s. 15
  6. The Merzbacher and Zugmayer collections. [dostęp 2015-08-29].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]