Erich Zugmayer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Erich Zugmayer

Erich Johann Georg Zugmayer (ur. 16 maja 1879 w Wiedniu, zm. 12 lutego 1938 w Wiedniu) – austriacki zoolog, ichtiolog i herpetolog, podróżnik, dyplomata, profesor tytularny.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Wiedniu jako syn geologa, paleontologa i dyrektora firmy metalowej Georg Zugmayer & Söhne, Heinricha Zugmayera (1841–1917), i jego żony Emilie, z domu Hoffmann (†1926)[1]. Miał dwoje rodzeństwa: młodszą siostrę Hildegard (Hilde), zamężną Preleitner, i starszego brata Paula. Paul od 1910 roku kierował razem z kuzynem Ottonem Zugmayerem (i po jego śmierci w 1921 razem z Erwinem) firmą Zugmayerów. Kuzynem Ericha był zoolog Hans Hass (1919–2013)[2].

Ukończył sześć klas ośmioklasowego gimnazjum państwowego i trzyletni kurs w Wiedeńskiej Szkole Handlowej. Następnie odbył rok praktyki kupieckiej w Londynie. W latach 1900–1903 studiował na Uniwersytecie w Heidelbergu zoologię, geologię i geografię. Jego nauczycielami byli Otto Bütschli, Theodor Curtius, Curt Herbst, Alfred Hettner, Albrecht Kossel, Friedrich Krafft, Robert Lauterborn, Hermann Karl Rosenbusch, Wilhelm Salomon-Calvi i August Schuberg[3]. W 1904 roku przedstawił dysertację doktorską dotyczącą narządów zmysłowych małża sercówki (Über Sinnesorgane an den Tentakeln des Genus Cardium), przygotowaną w Instytucie Zoologii pod kierunkiem Bütschliego. Jeszcze przed ukończeniem studiów przedsięwziął szereg wypraw: w 1899 do Norwegii, Laponii, w 1902 na Islandię, w 1905 na Kaukaz, w 1906 do Turkiestanu, północno-zachodniego Tybetu i Kaszmiru, w latach 1911–1916 do Beludżystanu. W 1911 otrzymał tytuł profesora i niemieckie obywatelstwo. Podczas I wojny światowej odbył misję wojskowo-dyplomatyczną do Persji i Beludżystanu, był niemieckim konsulem w Isfahanie i Kermanie. W 1916 roku trafił do angielskiej niewoli, następnie wydany w niewolę rosyjską i uwolniony w 1918 roku. W maju tego roku został mianowany radcą legacyjnym w Tyflisie. W 1919 roku w Monachium, od 1922 w służbie Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W 1930 roku wrócił do Wiednia.

Był członkiem Austriackiego Towarzystwa Geograficznego (Österreichische Geographische Gesellschaft) od 1905, w 1912 wybrano go na członka korespondenta. Członek honorowy Towarzystwa Geograficznego w Monachium (Geographische Gesellschaft in München)[4]. Należał do Reichsverband der Deutschen Presse. Był odznaczony Krzyżem Żelaznym I i II klasy[5].

Nie założył rodziny[6][1]. Mieszkał w Wiedniu pod adresem Bösendorferstraße 9[1]. Zmarł w nocy z 12 na 13 lutego 1938 roku w rodzinnym mieście, został pochowany w rodzinnym grobie na cmentarzu w Waldegg[7][8][5][9].

Wyprawy naukowe[edytuj | edytuj kod]

Erich Zugmayer w towarzystwie trzech Uzbeków podczas wyprawy do Azji Zachodniej (1904)

W 1902 roku odbył trwającą sześć tygodni wyprawę do Islandii, razem z bratem Paulem i dwoma kolegami z uniwersytetu. W 1904 roku podróżował do Azji Południowo-Wschodniej. Wyprawę sfinansowało Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu. Podróż trwała pół roku, od maja do listopada. Jej celem było przede wszystkim zbadanie ichtiofauny jezior Sewan („Götschai”), Urmia, Wan i Jeziora Aralskiego. 12 maja Zugmayer opuścił Wiedeń w towarzystwie służącego Matthiasa Weichbolda i 14 maja przybył pociągiem do Konstantynopola. Stamtąd statkiem do Batum (19 maja) i pociągiem do Tyflisu, gdzie był 22 maja. Dzięki listowi żelaznemu wystawionemu przez rosyjskie władze dalsza część wyprawy miała przebiegać bez komplikacji. 31 maja podróżnicy przyjechali pociągiem do Erywania, i 6 czerwca dotarli do południowego brzegu jeziora Sewan. Epidemie cholery i powstanie Kurdów zmuszały Zugmayera do częstych zmian przebiegu trasy. Pod koniec podróży, od Baku do Tyflisu, towarzyszył mu w podróży brat, inżynier Paul Zugmayer. W drugiej połowie października skrzynie z zebranymi okazami wysłano do Wiednia. Trzydniowa podróż pociągiem z Biesłanu do Wiednia była ostatnim etapem tej wyprawy.

Podczas wyprawy do Chińskiego Turkiestanu, Tybetu i Kaszmiru mającej miejsce w 1906 roku, Zugmayer zebrał kolekcję ryb zachodniego i środkowego Tybetu, Ladakh (wschodni Kaszmir) i jeziora Panggong. Zebrano 400 okazów należących do 23 gatunków ryb, z czego cztery opisano jako nowe dla nauki (Schizothorax montanus, S. ladacensis, S. tibetanus i Aspiorhynchus sartus) (Zugmayer, 1910). Ekspedycję ponownie sfinansowało wiedeńskie Muzeum Historii Naturalnej. Pełna kolekcja i syntypy zostały zdeponowane w Bawarskiej Państwowej Kolekcji Zoologicznej w Monachium (Zoologische Staatssammlung München).

W drugiej ekspedycji z 1911 roku Zugmayer wyruszył do Beludżystanu, gdzie miał zebrać kolekcję ryb morskich do Muzeum Narodowego Sir Henry′ego McMahona w Kwecie. Od lutego do maja 1911 eksplorowano przymorze w pobliżu granicy z Iranem, a od czerwca do połowy września środkową część prowincji. W październiku uzupełniono kolekcję w Kaszmirze. Finansowanie wyprawy przez Królewską Bawarską Akademię Nauk (Königlich Bayerische Akademie der Wissenschaften) opiewało na znaczną kwotę 5000 marek.

Na początku ekspedycji Zugmayer zwiedził porty w Pasni, Gwadarze, Sonmiani i Ormarze, gdzie nabywał okazy do kolekcji od miejscowych rybaków. Później zajął się ichtiofauną słodkowodną i zebrał okazy z rzek Purali w Lasbela, Daszt w Suntsarze i Turbacie, Vidar w Sonmiani, w okolicach Kwety, w Pishin, w Mastung i Nushki na południe od Kwety, oraz w okolicy Panjgur w dolinie Rakhshan.

Zebrano ponad 300 okazów, należących do 40 gatunków i 18 rodzin. Spośród nich jako nowe dla nauki opisano gatunki Torpedo zugmayeri, Platycephalus platysoma, Petroscirtes cristatus, Labeo gedrosicus, Labeo macmahoni, Scaphiodon watsoni var. belense, Scaphiodon daukesi, Nemacheilus baluchiorum i Nemacheilus brahui. Prawie cała kolekcja zdeponowana w Monachium uległa zniszczeniu podczas II wojny[10][11].

Na jego cześć nazwano gatunki:

Gatunki opisane przez Zugmayera[edytuj | edytuj kod]

Plansza z pracy Zugmayera z 1912 roku

Lista prac[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b c Degeners Wer ist′s? 10. Ausg. Berlin: H. Degener, 1935 s. 1795
  2. Josef Mliner. Wer war Erich Zugmayer?. „Waldegger Chronik”. 99 (1), s. 9–10, 2006. 
  3. Lebenslauf W: Zugmayer E. Über Sinnesorgane an den Tentakeln des Genus Cardium. Inaug. Dissertation. Leipzig: W. Engelmann, 1904
  4. Mitteilungen der Geographischen Gesellschaft in München 31/32, s. 271, 1938
  5. a b Prof. Dr. Erich Zugmayer. „Neues Wiener Tagblatt (Tages-Ausgabe)”, 19.2.1938. 
  6. Dr. Erich Johann Georg Zugmayer
  7. Hugo Hassinger. Professor Dr. Erich Zugmayer †. „Mitteilungen der Österreichischen Geographischen Gesellschaft”. 81, s. 140-141, 1939. 
  8. Petermanns Geographische Mitteilungen 233, s. 166, 1938
  9. Prof. Dr. Erich Zugmayer. Wiener Zeitung 49 (19.2.1938) s. 15
  10. The Merzbacher and Zugmayer collections. [dostęp 2015-08-29].
  11. Neumann D. Type Catalogue of the Ichthyological Collection of the Zoologische Staatssammlung München. Part I: Historic type material from the „Old Collection”, destroyed in the night 24/25 April 1944. Spixiana 29 (3), s. 259–285, 2006
  12. Fowler H.W. Descriptions of new fishes obtained 1907 to 1910, chiefly in the Philippine Islands and adjacent seas. Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia 85, s. 233-367, 1934
  13. Laubmann A. Über eine neue Rabenform aus Baluchistan, Corvus splendens zugmayeri subsp. nov. Ornithologische Monatsberichte 21, ss. 93–94, 1913
  14. Ochthebius (Calobius) Zugmayeri sp. nov. Verhandlungen der Zoologisch-Botanischen Gesellschaft in Österreich

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]