Przejdź do zawartości

Erykah Badu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Erykah Badu
Zdjęcie, ciemnoskóra kobieta z wysokim, obłym, kapeluszem.
Erykah Badu, 2025
Imię i nazwisko

Erica Abi Wright

Pseudonim

Erykah Badu

Data i miejsce urodzenia

26 lutego 1971
Dallas

Gatunki

alternative R&B[1], neo soul[1], adult contemporary R&B[1], contemporary R&B[1]

Zawód

wokalistka, aktorka

Aktywność

od 1997

Wydawnictwo

Kedar/Universal, Motown

Multimedia w Wikimedia Commons

Erykah Badu, właściwie Erica Abi Wright[1] (ur. 26 lutego 1971 w Dallas[1]) – amerykańska wokalistka z pogranicza soulu i hip-hopu, obdarzona charakterystycznym głosem.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Erica Wright urodziła się w 1971 roku w Dallas jako pierwsze z trojga dzieci[1]. Została wychowywana przez matkę, aktorkę Kolleen Wright, wraz z bratem Eevinem i siostrą Koryan[2][3]. Rodzice wokalistki rozstali się, gdy Erica była dzieckiem[4].

Badu zaczęła śpiewać i tańczyć w wieku czterech lat razem z matką. Występowała w Dallas Theater Center(inne języki) oraz w The Black Academy of Arts and Letters(inne języki) (TBAAL) pod opieką swojej matki chrzestnej, Gwen Hargrove, oraz wuja, założyciela TBAAL, Curtisa Kinga(inne języki)[1]. W wieku 14 lat Badu występowała jako freestylerka w lokalnym radiu wraz z artystami takimi jak Roy Hargrove[1].

W młodości zdecydowała się zmienić pisownię swojego imienia z Erica na Erykah, ponieważ uważała, że jej pierwotne imię jest „imieniem niewolniczym(inne języki)”. Natomiast termin „kah” oznacza wewnętrzne ja. Nazwisko „Badu” przyjęła, ponieważ jest to jej ulubiony dźwięk ze scatu[2][5].

Uczęszczała do liceum Booker T. Washington High School for the Performing and Visual Arts(inne języki)[1]. Następnie rozpoczęła studia teatralne na Grambling State University(inne języki). Opuściła uniwersytet w 1993 roku przed uzyskaniem dyplomu, aby w pełni poświęcić się muzyce[4][5].

Wspólnie z kuzynem, Robertem „Free” Bradfordem, założyła zespół Erykah Free i nagrała 19-utworowe demo Country Cousins, które zwróciło uwagę producenta Kedara Massenburga(inne języki). Zaaranżował on dla niej nagranie utworu „Your Precious Love” w duecie z D’Angelo, a następnie podpisał z nią kontrakt w ramach Universal Records(inne języki)[1][5].

Ma za sobą występy w kilku filmach[6]. Jest właścicielką klubu Black Forest Theater w Dallas, gdzie organizuje liczne imprezy muzyczno-charytatywne[6], a także właścicielką wytwórni płytowej Control FreaQ Records[6].

Kariera muzyczna

[edytuj | edytuj kod]
Na koncercie w Belgii w 2006

Pierwsza płyta piosenkarki, która ukazała się w 1997 pod tytułem Baduizm, pojawiła się na szczytach list przebojów i osiągnęła status kilkukrotnej platyny[1][4][7][8][9]. Baduizm był jednym z albumów wytyczających nowy kierunek muzyczny, nazwany przez dziennikarzy neo soulem, a sama Erykah bywała nazywana królową neo soulu[1][10]. Dziennikarze porównywali ją do Niny Simone i Billie Holiday, choć sama wskazywała na inspiracje również innych muzyków jak m.in.: Marvin Gaye, Stevie Wonder czy Chaka Khan[4].

Badu w 2011

Laureatka czterech nagród Grammy[5]. Najbardziej znane utwory autorstwa Badu to „On & On”[5], „You Got Me” (z The Roots)[5], „Love Of My Life”[5], „Tyrone”[1]. Współpracowała z różnymi muzykami, takimi jak D’Angelo[1], The Roots[5], Busta Rhymes[1], Macy Gray[11], Jill Scott[11], Sunshine Anderson(inne języki)[11], André 3000[12], Common[13].

Kilkukrotnie była w Polsce: 10 grudnia 2003 w ramach trasy koncertowej „Worldwide Underground” wystąpiła w warszawskiej Sali Kongresowej[14][6], 11 lipca 2006 w Warszawie w amfiteatrze w Parku Sowińskiego[6], w 2008 roku podczas festiwalu Open’er Festival w Gdyni[6] oraz w sierpniu 2011 roku na trzech koncertach, w Gdańsku, Warszawie oraz Wrocławiu[15]. W marcu 2019 roku podczas Szczecin Jazz 2019 wystąpiła w szczecińskiej hali Netto Arena, gdzie zagrała m.in. z zespołem Culture Revolution, który tworzą saksofonista Sylwester Ostrowski i trębacz Keyon Harrold(inne języki)[16][17]. W listopadzie 2025 roku wystąpiła na dwóch koncertach w Gdyni, na których przedstawiała głównie utwory z Mama's Gun w nowych aranżacjach[18].

Życie prywatne

[edytuj | edytuj kod]

W latach 90. Erykah Badu związała się z raperem André 3000 z duetu OutKast. Owocem tego związku był urodzony w 1997 roku syn o imieniu Seven[19][20]. W 2000 roku, po rozstaniu pary, OutKast wydał utwór Ms. Jackson(inne języki), który miał być częściowo inspirowany związkiem z Badu, a tytułowa Ms. Jackson miała być wzorowana na matce Badu, Kolleen. Według samej Erykah jej matka miała bardzo pozytywnie odebrać utwór i celebrowała go różnymi gadżetami z napisem „Ms. Jackson”[21][22].

W 2004 roku artystka powitała na świecie córkę o imieniu Puma, której ojcem jest raper The D.O.C.[20]. Z kolei w 2009 roku urodziła drugą córkę, Mars, której ojcem jest raper Jay Electronica(inne języki)[20].

Dyskografia

[edytuj | edytuj kod]
Albumy
Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
USA
 UK
[23]		 GER
[24]		 CHE
[25]		 AUT
[26]		 FRA
[27]		 POL
[28]
Baduizm
  • Data: 11 lutego 1997[10]
  • Wydawca Kedar, Universal
 217–––––
  • USA: 3x platynowa płyta[29]
  • CAN: złota płyta[30]
Mama's Gun
  • Data: 31 października 2000[31]
  • Wydawca Motown
 11764233564231
  • USA: platynowa płyta[29]
  • CAN: złota płyta[30]
Worldwide Underground
  • Data: 16 września 2003[32]
  • Wydawca Motown
 393573264–32
  • USA: złota płyta[29]
New Amerykah Part One (4th World War)
  • Data: 26 lutego 2008[33]
  • Wydawca Universal Motown
 255441039499
New Amerykah Part Two (Return of the Ankh)
  • Data: 30 marca 2010[34]
  • Wydawca Universal Motown
 4566118387715
„–” oznacza, że album nie był notowany.
Albumy koncertowe
Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście Certyfikat
USA
 UK
[23]		 POL
[28]
Live
  • Data: 18 listopada 1997[35]
  • Wydawca Kedar
 419543
  • USA: 2x platynowa płyta[29]
Mixtape’y
Tytuł Dane dot. albumu Pozycja na liście
USA
But You Caint Use My Phone
  • Data: 27 listopada 2015[36]
  • Wydawca: Motown, Control Freaq
 14
Kompilacje
Tytuł Dane dot. albumu
Icon
  • Data: 31 sierpnia 2010[37]
  • Wydawca: Universal

Filmografia

[edytuj | edytuj kod]
Tytuł Rok Rola Uwagi Źródło
„Blues Brothers 2000” 1998 jako Queen Mousette film fabularny [38]
„Wbrew regułom” 1999 jako Rose Rose film fabularny

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 John Bush: Erykah Badu Biography. www.allmusic.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  2. 1 2 Clarence Waldron, Erykah Badu [online], Jet (FindArticles), 2001 [dostęp 2025-10-30] (ang.).
  3. ↑ Chioma Nnadi, The Second Coming of Erykah Badu [online], Vogue, 8 lutego 2023 [dostęp 2025-11-02] (ang.).
  4. 1 2 3 4 Natasha Stovall, Just Don't Compare Her To Billie Holiday [online], NYtimes, 6 kwietnia 1997 [dostęp 2025-11-02] (ang.).
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 Justin D. Burton: Erykah Badu, Research Starters. EBSCO Research, 2024. [dostęp 2025-10-30]. (ang.).
  6. 1 2 3 4 5 6 Lato z Eryką Badu. Trzy koncerty w Polsce [online], Newsweek, 18 marca 2011 [dostęp 2025-11-03] (pol.).
  7. ↑ Erykah Badu: Billboard 200 [online], Billboard [dostęp 2025-11-04] (ang.).
  8. ↑ Erykah Badu: Top R&B Albums [online], Billboard [dostęp 2025-11-04] (ang.).
  9. ↑ Official Jazz & Blues Albums Chart on 9/3/1997 [online], Official Charts [dostęp 2025-11-04] (ang.).
  10. 1 2 John Bush: Erykah Badu Baduizm review. www.allmusic.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  11. 1 2 3 Macy Gray’s ‘Id’ Arrives Sept. 18 [online], Billboard, 27 czerwca 2001 [dostęp 2025-11-03] (ang.).
  12. ↑ Jayson Greene, Erykah Badu: "Hello" [ft. André 3000] (The Isley Brothers Cover) [online], Pitchfork [dostęp 2025-11-03] (ang.).
  13. ↑ Love of My Life (An Ode to Hip Hop) by Erykah Badu / Common [online], allmusic.com (ang.).
  14. ↑ Erykah Badu w Kongresowej [online], muzyka.interia.pl, 9 grudnia 2003 [dostęp 2025-11-03] (pol.).
  15. ↑ Erykah Badu w Polsce [online], Culture.pl, 2011 [dostęp 2025-11-03].
  16. ↑ Erykah Badu na festiwalu Szczecin Jazz 2019 [online], Kultura Onet, 14 lutego 2019 [dostęp 2025-11-03].
  17. ↑ Agata Maksymiuk, Występ Erykah Badu w Szczecinie najlepszym koncertem 2019 w Polsce! [online], Głos Szczeciński, 28 stycznia 2020 [dostęp 2025-11-03].
  18. ↑ Ewa Palińska, Jeden wieczór, tysiące emocji: Erykah Badu zachwyciła publiczność w Gdyni [online], trojmiasto.pl, 1 listopada 2025 [dostęp 2025-11-03] (pol.).
  19. ↑ south by southwest: Erykah Badu [online], south by southwest (sxsw), 2005 [dostęp 2025-11-03] [zarchiwizowane z adresu 2006-11-13] (ang.).
  20. 1 2 3 Chioma Nnadi, The Second Coming of Erykah Badu [online], Vogue, 8 lutego 2023 [dostęp 2025-11-03] (ang.).
  21. ↑ Nick Levine, Erykah Badu reveals what the real 'Ms. Jackson' thinks of Outkast's iconic rap hit [online], NME, 26 listopada 2016 [dostęp 2025-11-03] (ang.).
  22. ↑ Erykah Badu Says Making Music Is a Sport. It’s Game Time. [online], 23 października 2025 [dostęp 2025-11-03] (ang.).
  23. 1 2 Erykah Badu UK Chart History. www.officialcharts.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  24. ↑ Erykah Badu / Longplay-Chartverfolgung. www.musicline.de. [dostęp 2016-10-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)]. (niem.).
  25. ↑ Erykah Badu Swiss Albums Chart. www.hitparade.ch. [dostęp 2016-10-16]. (niem.).
  26. ↑ Erykah Badu Austrian Albums Chart. austriancharts.at. [dostęp 2016-10-16]. (niem.).
  27. ↑ Erykah Badu French Albums Chart. www.lescharts.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  28. 1 2 OLiS – sprzedaż w okresie 15.01.2001 – 21.01.2001. olis.onyx.pl. [dostęp 2016-10-16]. (pol.).
    OLiS – sprzedaż w okresie 14.05.2007 – 20.05.2007. olis.onyx.pl. [dostęp 2016-10-16]. (pol.).
    OLiS – sprzedaż w okresie 22.12.2003 – 28.12.2003. olis.onyx.pl. [dostęp 2016-10-16]. (pol.).
    OLiS – sprzedaż w okresie 31.03.2008 – 06.04.2008. olis.onyx.pl. [dostęp 2016-10-16]. (pol.).
    OLiS – sprzedaż w okresie 17.05.2010 – 23.05.2010. olis.onyx.pl. [dostęp 2016-10-16]. (pol.).
  29. 1 2 3 4 RIAA: Erykah Badu. www.riaa.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  30. 1 2 Music Canada: Erykah Badu. musiccanada.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  31. ↑ Rob Theakston: Erykah Badu Mama’s Gun review. www.allmusic.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  32. ↑ Andy Kellman: Erykah Badu Worldwide Underground review. www.allmusic.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  33. ↑ Andy Kellman: Erykah Badu New Amerykah, Pt. 1: 4th World War review. www.allmusic.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  34. ↑ Andy Kellman: Erykah Badu New Amerykah, Pt. 2: Return of the Ankh review. www.allmusic.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  35. ↑ Leo Stanley: Erykah Badu Live review. www.allmusic.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  36. ↑ Andy Kellman: Erykah Badu But You Caint Use My Phone review. www.allmusic.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  37. ↑ Stephen Thomas Erlewine: Erykah Badu Icon review. www.allmusic.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
  38. ↑ Erykah Badu. www.imdb.com. [dostęp 2016-10-16]. (ang.).
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Erykah_Badu&oldid=79803631”