Etiudy op. 25 (Chopin)

Etiudy op. 25
	; Początek Etiudy c-moll op. 25 nr 12
	; (wyk. Martha Goldstein(inne języki))
Kompozytor	Fryderyk Chopin
Forma muzyczna	cykl etiud
Czas powstania	1829–1832
Dedykacja	Marie d’Agoult

Etiudy op. 25 – drugi cykl etiud na fortepian skomponowany przez Fryderyka Chopina^[1]. Powstał w latach 1835–1837^[2]^[3]. Dedykowany został Marie d’Agoult^[4], przyjaciółce Ferenca Liszta^[5] (à Madame la Comtesse d’Agoult^[3]). Wydany został cztery lata po ukazaniu się Etiud op. 10^[5].

Historia

30 czerwca 1835 roku Chopin przeniósł prawo do wydania do m.in. Etiud op. 25 na rzecz firmy Breitkopf & Härtel^[6]. Robert Schumann odnotował w swoim dzienniku pod datą 12 września 1836 r. odegranie przez Chopina podczas jego pobytu w Lipsku (11-13 września) trzech „nowych etiud” (c-moll, As-dur i f-moll) u Henriette Voigt(inne języki)^[7]. 9 kwietnia 1837 r. Ferenc Liszt zagrał etiudy As-dur i f-moll z op. 25 podczas koncertu w Salle Érard(inne języki). Chopin, z powodu swojej choroby, nie był obecny na tym koncercie, podczas którego wykonać miał z Lisztem jego Grand Valse di Bravura op. 6 na cztery ręce^[8]. Opus 25 ukazało się drukiem w październiku 1837 r.^[9] na rynku francuskim, niemieckim i angielskim^[2]. Schumann w recenzji, która ukazała się w czasopiśmie Neue Zeitschrift für Musik(inne języki) pisał, że są one „oznakami śmiałej i skupionej w sobie siły twórczej, prawdziwymi tworami poetyckimi; w szczegółach nie bez małych plam, w całości potężne i porywające”^[10]. 21 lutego 1842 r. podczas koncertu w Salle Pleyel(inne języki) Chopin wykonał m.in. trzy etiudy z op. 25^[11]. Kilka utworów z tego cyklu wykonał 27 września 1848 r. w Glasgow podczas koncertu w Merchant Hall^[12].

Etiudy Chopina z op. 10 i 25 stanowiły utwory, które uczniowie Chopina przerabiali z nauczycielem po etiudach Muzio Clementiego, Johanna Baptista Cramera i Ignaza Moschelesa^[13]. Wydanie drukiem op. 25 oparte zostało na wielu autografach, co wyróżnia je od opusów 1–24 oraz 26–27, które oparte były na jednym autografie^[14].

Budowa

Etiudy op. 25 nr 4-6 oraz 12, w tonacjach molowych, zakończone są w jednoimiennej tonacji durowej. Zabieg ten stosowany był przez Chopina, prócz niektórych etiud, głównie w nokturnach^[15]. Cechą cyklu jest, w odróżnieniu od op. 10, uszeregowanie utworów wedle tonacji pokrewnych. Podobnie jak w op. 10 ułożone zostały one również wedle kontrastu. Jednocześnie Chopin w dwóch miejscach postawił obok siebie utwory o podobnym charakterze: blok utworów o cechach scherzoidalnych (nr 3–55) oraz monumentalnych (nr 10–12)^[16].

Tabela opracowana na postawie materiału źródłowego^[17].


Numer	Tonacja	Tempo	Liczba taktów
1	As-dur	Allegro sostenuto	49
2	f-moll	Presto	69
3	F-dur	Allegro	72
4	a-moll	Agitato	65
5	e-moll	Vivace	138
6	gis-moll	Allegro	63
7	cis-moll	Lento	68
8	Des-dur	Vivace	36
9	Ges-dur	Allegro assai	51
10	h-moll	Allegro con fuoco	119
11	a-moll	Lento. Allegro con brio	96
12	c-moll	Molto allegro, con fuoco	83

Wydania

W 1842 r. Henry Lemoine(inne języki) nabył od Maurice'a Schlesingera płyty sztycharskie oraz prawa do wydania m.in. Etiud op. 25^[18]. Nieposiadanie dostępu do wspomnianych płyt mogło być powodem pominięcia op. 10 i 25 przez oficynę Brandus et Cie(inne języki) w wydaniu o frontyspisie zatytułowanym Édition Originale^[19].

W 1888 r. nakładem Durdilly ukazał się wybór etiud Chopina pod red. Isidora Philippa, w tym nr 1, 2, 6, 8 i 10 z op. 25. Każdy z utworów poprzedzony został opisem problemów pianistycznych oraz dwoma „ćwiczeniami przygotowawczymi” ukazującymi metodę dydaktyczną Philippa. Wydanie zawierało listy polecające, które wystawili tej edycji Camille Saint-Saëns, Georges Mathias, Antoine François Marmontel oraz Louis Diémer^[20].

Nagrania

Komplet etiud Chopina (op. 10, op. 25 oraz Trois Nouvelles Études) nagrali m.in. Robert Lortat(inne języki) (1931), Raul Koczalski (1936), Alexander Brailowsky (1948), David Saperton(inne języki) (1950), Robert Goldsand(inne języki) (ok. 1950), Guiomar Novaes (1955), Shura Cherkassky (ok. 1955) i Adam Harasiewicz (po 1960)^[21]. Komplet op. 10 i op. 25 nagrali m.in. Wilhelm Backhaus (1928), Alfred Cortot (1934, 1942), Claudio Arrau (ok. 1936, 1956), Ruth Slenczynska(inne języki) (po 1950), Iso Elinson (po 1950), Alexander Uninsky (ok. 1955), Władimir Aszkenazi (1960, po 1970), Bolesław Woytowicz (ok. 1960) Tamás Vásáry (ok. 1966), Miłosz Magin (ok. 1970), György Cziffra (ok. 1970), Nikita Magaloff (po 1970), Aleksandr Słobodianik(inne języki) (po 1970) oraz Maurizio Pollini (1972)^[22] Ponadto etiudy z op. 25 nagrali osobno Edward Kilenyi(inne języki) (1942), Guiomar Novaes (ok. 1953), Robert Goldsand (ok. 1954) i Grigorij Ginzburg (ok. 1955)^[23].

Przypisy

↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 551, 557.
↑ ^a ^b Tomaszewski 2022 ↓, s. 287.
↑ ^a ^b Chomiński i Turło 1990 ↓, s. 89.
↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 98.
↑ ^a ^b Tomaszewski 2022 ↓, s. 557.
↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 109.
↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 118.
↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 122.
↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 124.
↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 124–125.
↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 153.
↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 193.
↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 240.
↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 270.
↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 319–320.
↑ Tomaszewski 2022 ↓, s. 557–558.
↑ Chomiński i Turło 1990 ↓, s. 86–88.
↑ Bońkowski 2009 ↓, s. 126.
↑ Bońkowski 2009 ↓, s. 127.
↑ Bońkowski 2009 ↓, s. 201–203.
↑ Kański 1986 ↓, s. 32.
↑ Kański 1986 ↓, s. 32–33.
↑ Kański 1986 ↓, s. 33.

Bibliografia

WojciechW. Bońkowski WojciechW., Dziewiętnastowieczne edycje dzieł Fryderyka Chopina jako aspekt historii recepcji, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2009, ISBN 978-83-229-3078-6 .
Józef MichałJ.M. Chomiński Józef MichałJ.M., Teresa DalilaT.D. Turło Teresa DalilaT.D., Katalog dzieł Fryderyka Chopina, Kraków: PWM, 1990, ISBN 83-224-0407-7 .
JózefJ. Kański JózefJ., Dyskografia chopinowska: historyczny katalog nagrań płytowych, Kraków: PWM, 1986, ISBN 83-224-0340-2 .
MieczysławM. Tomaszewski MieczysławM., Chopin: człowiek, dzieło, rezonans, wyd. 3, Kraków: PWM, 2022, ISBN 978-83-224-0857-5 .

Linki zewnętrzne

Etiudy op. 25 – nuty dostępne w bibliotece cyfrowej International Music Score Library Project
Etiudy na stronie Chopin.nifc.pl

[CITEREFTomaszewski2022551,_557-1] Tomaszewski 2022 ↓, s. 551, 557.

[CITEREFTomaszewski2022287-2] Tomaszewski 2022 ↓, s. 287.

[CITEREFChomińskiTurło199089-3] Chomiński i Turło 1990 ↓, s. 89.

[CITEREFTomaszewski202298-4] Tomaszewski 2022 ↓, s. 98.

[CITEREFTomaszewski2022557-5] Tomaszewski 2022 ↓, s. 557.

[CITEREFTomaszewski2022109-6] Tomaszewski 2022 ↓, s. 109.

[CITEREFTomaszewski2022118-7] Tomaszewski 2022 ↓, s. 118.

[CITEREFTomaszewski2022122-8] Tomaszewski 2022 ↓, s. 122.

[CITEREFTomaszewski2022124-9] Tomaszewski 2022 ↓, s. 124.

[CITEREFTomaszewski2022124–125-10] Tomaszewski 2022 ↓, s. 124–125.

[CITEREFTomaszewski2022153-11] Tomaszewski 2022 ↓, s. 153.

[CITEREFTomaszewski2022193-12] Tomaszewski 2022 ↓, s. 193.

[CITEREFTomaszewski2022240-13] Tomaszewski 2022 ↓, s. 240.

[CITEREFTomaszewski2022270-14] Tomaszewski 2022 ↓, s. 270.

[CITEREFTomaszewski2022319–320-15] Tomaszewski 2022 ↓, s. 319–320.

[CITEREFTomaszewski2022557–558-16] Tomaszewski 2022 ↓, s. 557–558.

[CITEREFChomińskiTurło199086–88-17] Chomiński i Turło 1990 ↓, s. 86–88.

[CITEREFBońkowski2009126-18] Bońkowski 2009 ↓, s. 126.

[CITEREFBońkowski2009127-19] Bońkowski 2009 ↓, s. 127.

[CITEREFBońkowski2009201–203-20] Bońkowski 2009 ↓, s. 201–203.

[CITEREFKański198632-21] Kański 1986 ↓, s. 32.

[CITEREFKański198632–33-22] Kański 1986 ↓, s. 32–33.

[CITEREFKański198633-23] Kański 1986 ↓, s. 33.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]