Falaris

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Falaris
władca Akragas
Okres panowania od ok. 570 p.n.e.
do 554 p.n.e.
Dane biograficzne
Data śmierci 554 p.n.e.
Falaris rozkazuje wrzucić Perilaosa do byka z brązu (Pierre Woeiriot miedzioryt sprzed 1562)
Przypalanie Perilaosa w byku z brązu (majolika z okresu 1550–1570)

Falaris (gr. Φάλαρις) – władca sycylijskiego miasta Akragas (Agrigento) w latach ok. 570 p.n.e.–554 p.n.e.

Jeden z najsłynniejszych tyranów starożytnej Grecji, któremu przypisuje się okrutne rządy i torturowanie poddanych, rzekomo również dopuszczanie się kanibalizmu[1]. W późniejszym okresie podejmowano próby częściowej rehabilitacji Falarisa, przedstawiając go jako władcę humanitarnego, mecenasa filozofii i literatury, który przyczynił się do rozbudowy i rozkwitu miasta Akragas.

Dojście do władzy i upadek[edytuj | edytuj kod]

Arystoteles podał przypadek przejęcia władzy przez Falarisa[2], jako przykład wystąpienia warunków, dzięki którym możliwe jest zaistnienie ustroju tyranii. Zanim Falaris przejął władzę, pełnił funkcję zwykłego poborcy podatkowego.

Około 570 p.n.e. mieszkańcy Akragas postanowili zbudować świątynię Zeusa. W zamian za obietnice dostępu do tanich materiałów oraz zatrudnienie najlepszych specjalistów, wybrali Falarisa na stanowisko kierownika prac przekazując mu pieniądze na budowę świątyni, za które zakupił dużą grupę niewolników i wynajął cudzoziemców, a na wzgórzu, gdzie miała stanąć świątynia, zgromadził materiały budowlane.

Zaraz potem wyznaczył nagrodę za wskazanie rzekomych złodziei tych materiałów i przekonał obywateli, by pozwolili mu wznieść mur zabezpieczający teren budowy, dzięki czemu zmienił świątynie w twierdzę górującą nad miastem. W czasie Tesmoforii (jesiennego święta ku czci bogini Demeter), uzbroił swoich ludzi i napadł na mieszkańców miasta, zabijając większość wolnych mężczyzn. Utrzymywał władzę dzięki znienawidzonej przez obywateli straży przybocznej utworzonej z uwolnionych niewolników i obcych najemników.

Stosował wobec poddanych okrutne rządy, a oponentów poddawał nieludzkim męczarniom. To właśnie Falarisowi, jako pierwszemu, przypisano torturowanie ludzi za pomocą byka z brązu – jednego z najstarszych narzędzi kaźni[3], w którym jako pierwszy torturowany był twórca tego narzędzia, artysta Perilaos[4].

Ok. 554 p.n.e. niejaki Telemach, przodek Terona stanął na czele powstania, które obaliło tyrana, a Falaris miał stać się rzekomo ostatnią ofiarą upieczoną w spiżowym byku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tacjan Syryjczyk, Mowy do Greków (Oratio ad Graecos), Rozdział XXXIV
  2. Arystoteles, Polityka, 5,8,4
  3. Diodor Sycylijski, Biblioteka historyczna, 9,30
  4. Lukian, Falaris I, t. III, s.116, przyp. 1

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Książki:

  • William Smith: Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. 1870, s. 234-236
  • Helmut Berve: Die Tyrannis bei den Griechen. München 1967, s. 129-132, 593-595

Czasopisma:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]