Figura Matki Boskiej Pasawskiej w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Matka Boska Pasawska
Cudowny obraz Matki Boskiej, dzieło Lucasa Cranacha St., oryginał, Innsbruck (Austria)

Figura Matki Boskiej Pasawskiejrzeźba wotywna Matki Boskiej znajdująca się na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie w pobliżu placu Zamkowego. Jest drugim – po Kolumnie Zygmunta z 1644 – najstarszym pomnikiem Warszawy.

Opis[edytuj]

Rzeźba jest dziełem rzeźbiarza i architekta Józefa Bellottiego. Została wzniesiona w roku 1683, jako ufundowane przez rzeźbiarza wotum dziękczynne za ocalenie go wraz z rodziną od zarazy, która w latach 1677–1679 nawiedziła Warszawę, a także na pamiątkę zwycięstwa króla Jana III Sobieskiego w odsieczy wiedeńskiej[1].

Nazwa figury pochodzi od faktu, że rzeźba była wzorowana na słynącym cudami obrazie Matki Boskiej, który znajduje się w kościele pielgrzymkowym Matki Boskiej Wspomożenia Wiernych (Wallfahrtskirche Mariahilf in Passau) w niemieckiej Pasawie (niem. Passau). Obraz w pasawskim kościele jest wierną kopią obrazu ołtarzowego z Innsbrucku, dzieła Lucasa Cranacha Starszego z roku 1537, sporządzoną w roku 1620. Przed tym obrazem w okresie najazdu tureckiego modlił się cesarz Leopold I wraz z małżonką o wyzwolenie Wiednia z oblężenia. Po pokonaniu Turków obraz ogłoszono cudownym obrazem monarchii habsburskiej. Wiele kopii tego obrazu znalazło się w kościołach na terenie całej Austrii.

Układ postaci warszawskiej figury rzeczywiście przypomina układ z obrazu Cranacha. Nie wiadomo, czy Belotti odwiedził Pasawę lub Innsbruck. Być może rzeźbiarz posługiwał się graficzną reprodukcją cudownego obrazu.

Figura stoi na cokole z piaskowca. Na czterech stronach cokołu wykuto inskrypcje w języku łacińskim lub włoskim. Figura została ukoronowana w latach 30. XIX wieku. W 1852 dokonano restauracji na koszt generała Aleksandra Haukego "z wdzięczności za ocalenie R.P. 1852, kiedy ciężka grasowała cholera", o czym głosił napis na postumencie. Dawne korony z cynkowej blachy, pomalowane na niebiesko, zostały sumptem Haukego zastąpione żelaznymi złoconymi w ogniu. Figura znajdowała się dawniej w bardziej południowej części Krakowskiego Przedmieścia (w stronę obecnego skweru Mickiewicza), w roku 1866 została przeniesiona na obecne miejsce.

Po obu stronach figury w roku 1880 ustawiono ozdobne latarnie. W roku 1905 cokół figury podniesiono, ustawiając go na kamiennej podbudowie o cechach architektury secesji. Dodano też ogrodzenie z kutego żelaza na kamiennych słupkach.

Warszawska figura szczęśliwie przetrwała powstanie warszawskie. Została odnowiona w roku 2001 staraniem Franza Batthyany’ego i prowadzonej przez niego firmy, o czym świadczy tablica u stóp pomnika.

Napisy na czterech ścianach cokołu[edytuj]

DIE XII septembris

Anno Dm. MDCLXXXIII
Regum Invictissimus
JOANNES III
DEO Auspice
INNOCENTIO XI
Pontifice Maximo
Patria Commensi
ALLABORANTE
LEOPOLDO I
Caesarum Augustissimo
INVITANTE
Obsidentes Viennam Turcas
Gloriose delevit.

Eadem Die

Faustas inter Christiano
Orbi Dies
Candidissimo Lapillo
NOTANDA
Hoc de votae Gratitudinis
Monumentum
Infundo Sibi Sub
DAVIDIS ZAPPIO
PROCONSULATU
A Civitate Varsaviensi donato
DEI PARÆ PASSAVIENSI
JOSEPH BELLOTI
ITALUS
Proprio Ære
Posuit

Di settembri

Il di decimo secondo
I año mille seicenti
Ottanta tre
GIOVANNI TERZO
Coluigran Re del mondo
L evar L’Assendio
Di Vienna se.

E il Bellotti Italian

Qui ui nel sondo
Che questa Citta Regia
In don gli die
Il medesimo di
Stando in Varsavia
Colloco la Madonna
Di PASSAVIA

Przypisy

  1. Hanna Sygietyńska: Kamień w architekturze i rzeźbie Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1978, s. 31.

Bibliografia[edytuj]

  • Adam Dylewski: Warszawa i okolice, Pascal, 2008, ​ISBN 978-83-7513-139-0
  • Stanisław Szenic, Najstarszy szlak Warszawy, Warszawa 1955
  • Stanisław Łoza, Architekci i budowniczowie w Polsce, Budownictwo i Architektura, Warszawa 1954