Plac Zamkowy w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
plac
Zamkowy
Stare Miasto
Plac widziany z dzwonnicy kościoła św. Anny
Plac widziany z dzwonnicy kościoła św. Anny
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
plac Zamkowy
plac Zamkowy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
plac Zamkowy
plac Zamkowy
Ziemia 52°14′51,0″N 21°00′49,0″E/52,247500 21,013611
Plac Zamkowy (1861)
Plac Zamkowy (ok. 1910)

Plac Zamkowy – plac w Śródmieściu Warszawy położony pomiędzy wylotami ulic: Krakowskiego Przedmieścia, Senatorskiej, Podwala i Świętojańskiej.

Został wytyczony w latach 1818–1821 według projektu Jakuba Kubickiego[1]. Zabudowa placu została zniszczona w 1939 i 1944. Został odbudowany w latach 1949–1958 w jednolitym stylu architektonicznym.

Wschodnią pierzeję placu stanowi fasada Zamku Królewskiego. Na placu zaczyna się Trakt Królewski.

Historia[edytuj]

Plac Zamkowy to dawny teren zamku książęcego i obszar znajdujący się poza murami Starej Warszawy. Południowo-wschodnią pierzeję placu, od strony skarpy, stanowił kościół i klasztor Bernardynek, wzniesiony na przełomie XVI i XVII wieku, a rozebrany w 1843, aby zrobić miejsce dla nowego zjazdu ulicą Nowy Zjazd, biegnącą wiaduktem Pancera początkowo w kierunku Wisły i ulicy Dobrej, a od 1864 w kierunku nowego, stałego mostu Kierbedzia przez Wisłę[2].

W 1644 przed Bramą Krakowską wzniesiono kolumnę Zygmunta III Wazy. 9 maja 1794 przed kościołem św. Anny został powieszony skazany na karę śmierci targowiczanin biskup inflancki Józef Kazimierz Kossakowski[3].

Plac Zamkowy powstał w latach 1818–1821 według projektu Jakuba Kubickiego w wyniku wyburzenia zabudowań gospodarczych Zamku Królewskiego, Bramy Krakowskiej oraz kilku kamienic[4].

W sierpniu 1831 na placu powieszono wywleczonych z Zamku Królewskiego generałów: Ludwika Bukowskiego i Antoniego Jankowskiego[5].

W roku 1907 wiadukt Pancera zmodernizowano dla potrzeb obsługi tramwajów elektrycznych, które pojechały nim z placu Zamkowego niecały rok później.

Plac był sceną ważnych wydarzeń w historii Polski i Warszawy. Odbywały się tutaj manifestacje patriotyczne (m.in. w okresie poprzedzającym wybuch powstania styczniowego):

W roku 1949 plac został połączony schodami ruchomymi z nowo powstałą Trasą W-Z. Przebiegający pod placem Zamkowym tunel Trasy W-Z oraz jej wiadukt (prowadzący do mostu Śląsko-Dąbrowskiego) powstały w miejscu zniszczonego w czasie działań wojennych wiaduktu Pancera.

W latach 1963–1970 pod nr 10 wzniesiono tzw. Kamienicę Kościelskich Bis, co stanowiło próbę wprowadzenia nowoczesnej architektury na Stare Miasto[7]. Do numeracji placu przypisany jest także pałac Pod Blachą. We wschodniej pierzei placu stoi bryła zrekonstruowanego po zniszczeniach II wojny światowej Zamku Królewskiego.

W wyniku prowadzonych od 1977 prac archeologicznych ustalono przebieg murów obronnych i fosy w rejonie placu, a w 1983 udostępniono relikty gotyckiego mostu przedbramia Bramy Krakowskiej[8]. Przebieg murów miejskich został zaznaczony bruku placu czerwoną kostką.

W czasie stanu wojennego na placu doszło do brutalnej akcji rozpędzenia przez ZOMO manifestacji 3 maja 1982. W tym samym miejscu 10 lipca 1997 prezydent Stanów Zjednoczonych Bill Clinton wygłosił przemówienie z okazji ogłoszonego dwa dni wcześniej zaproszenia Polski, Czech i Węgier do uczestnictwa w NATO.

W 1998 na rogu placu Zamkowego i ul. Senatorskiej odsłonięto pomnik Katyński w Warszawie, od 2012 znajdujący się przy ul. Podwale.

Upamiętnienie[edytuj]

  • Widok placu Zamkowego przedstawiono na znaczku Poczty Polskiej wydanym w piątej części serii Stolice państw Unii Europejskiej[9].

Przypisy

  1. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1963, s. 271.
  2. Lech Dunin: Przewodnik po kościołach Starego i Nowego Miasta Warszawy. Warszawa: Rada Prymasowska Budowy Kościołów Warszawy, 1976, s. 7-8.
  3. Krystyna Zienkowska: Stanisław August Poniatowski. Wrocław: Ossolineum, 2004, s. 410. ISBN 83-04-04725-X.
  4. Aleksander Gieysztor, Janusz Durko: Warszawa. Jej dzieje i kultura. Warszawa: Arkady, 1980, s. 294. ISBN 83-213-2958-6.
  5. Aleksander Gieysztor, Janusz Durko: Warszawa. Jej dzieje i kultura. Warszawa: Arkady, 1980, s. 314. ISBN 83-213-2958-6.
  6. S. Kieniewicz, Warszawa w powstaniu styczniowym, Warszawa 1983, s. 72–74.
  7. Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1945–1965. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2003, s. 188. ISBN 83-908950-6-4.
  8. Andrzej Sołtan: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy i jego wkład w rozwój varsawianistyki [w:] 200 lat muzealnictwa warszawskiego. Dzieje i perspektywy. Warszawa: Arx Regia. Ośrodek Wydawniczy Zamku Królewskiego w Warszawie, 2006, s. 96. ISBN 978-83-7022-160-7.
  9. Poczta Polska, Nr kat. 4304, data wyd.: 11.09.2009