Fort Gerharda w Świnoujściu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Twierdza Świnoujście
Fort I Gerharda
Obiekt zabytkowy nr rej. 560 z 2 sierpnia 1968
Centralny Budynek Fortu
Centralny Budynek Fortu
Państwo  Polska
Miejscowość Świnoujście
Typ budynku obiekt militarny
Inwestor Armia pruska
Rozpoczęcie budowy 1856
Ukończenie budowy 1863
Pierwszy właściciel Armia pruska
Położenie na mapie Świnoujścia
Mapa lokalizacyjna Świnoujścia
Twierdza ŚwinoujścieFort I Gerharda
Twierdza Świnoujście
Fort I Gerharda
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Twierdza ŚwinoujścieFort I Gerharda
Twierdza Świnoujście
Fort I Gerharda
Ziemia53°55′03,08″N 14°17′09,75″E/53,917522 14,286042
Strona internetowa

Fort I Gerharda, zwany również Fortem Wschodnim – jeden z fortów Twierdzy Świnoujście. Położony jest we wschodniej części Świnoujścia, w dzielnicy Warszów, na wyspie Wolin, w pobliżu latarni morskiej.

Fort należy do najlepiej zachowanych do obecnych czasów pruskich nadbrzeżnych fortów artyleryjskich w Europie. Położony na wyspie Wolin, administracyjnie należy do Świnoujścia.

Wybudowany został w latach 1856-1863[1], przeznaczony do obrony portu przed nieprzyjacielską flotą. Dwukondygnacyjna, owalna reduta, po 1863 r. otoczona wraz ze wschodnim fragmentem wałów ziemnych fosą wodną. Od 1881 r. ufortyfikowana bateria nadbrzeżna z zachodnią lawą artyleryjską i wschodnią galerią dla dział oraz kazamatami, wyposażona dodatkowo w dwie kaponiery.

W II poł. XIX w. dwukondygnacyjna reduta, pełniąca rolę bloku koszarowo-bojowego, została przebudowana, stając się zapleczem wysokich obwałowań ziemnych, skierowanych grotem w stronę północno-wschodnią. Całość do roku 1863 otoczona fosą wodną.

Zwodzony pomost przez fosę wiódł do głównego wejścia reduty i dalej na dziedziniec fortu. W latach 1870-1881 uwagę obrońców przekierowano bardziej na północ, włączając w obszar fortu jego obecną część zachodnią – dawniej baterię dział polowych. Na zachodniej lawie i na wschodniej galerii artyleryjskiej budowniczowie przewidzieli 10 stanowisk ogniowych dla dział, na których zainstalowano jedynie 4 armaty nadbrzeżne Kruppa kalibru 210 mm oraz 7 armat 150 mm. Fort uzbrojony był również w artylerię polową i później w karabiny maszynowe. Na południowym i północnym odcinku fosy zbudowano 2 schrony strzeleckie połączone podziemnymi tunelami z dziedzińcem fortu. Z kolei na przełomie XIX i XX doprowadzono łączność telegraficzną oraz kolej wąskotorową.

Fortyfikacja ta początkowo obsadzona była przez piechurów i artylerzystów w sile batalionu ok. 300 ludzi. Po I wojnie światowej obiekt przeszedł pod zarząd niemieckiej marynarki wojennej, pełniąc jednocześnie rolę pomocniczą aż do końca II wojny światowej. Po wojnie używany przez Rosjan, od 1962 r. przekazany miastu. Od opuszczenia obiektu przez Armię Radziecką przez kilka lat pełnił funkcje magazynów, a później został opuszczony. W 2001 roku został wydzierżawiony przez fascynatów, którzy na jego terenie prowadzą jedną z najciekawszych inicjatyw związanych z tzw. żywą historią. W Forcie rezyduje historyczny komendant Twierdzy Morskiej, a po całym obiekcie oprowadzają przebrani w pruskie mundury studenci. Od 2001 roku w forcie ma swoją siedzibę Muzeum Obrony Wybrzeża.

Ponadto[edytuj]

  • Jedna z najlepiej zachowanych w Europie ława artyleryjska – ciąg kamienno-ceglanych stanowisk dla dział nabrzeżnych kalibru 150 i 210 mm, z zachowanymi reliktami różnych typów mocowań armat.
  • Reduta, pełniąca jednocześnie rolę obiektu koszarowego fortu. Nad wejściem dwa kamienie granitowe z datą ukończenia budowy. W stropie przy wejściu dwa szyby windy do transportu dział na piętro oraz mniejszej windy amunicyjnej.
  • Na północnym i południowym odcinku fosy dwie kaponiery, połączone z fortem podziemnymi tunelami.
  • Mały dziedziniec z kazamatami pod galerią artyleryjską.
  • Magazyny amunicyjne i prochownie w zachodnim skrzydle fortu.
  • Dwie remizy artyleryjskie i dawne stanowiska ogniowe dla dział polowych na południowym wale fortu nad południową kaponierą.
  • We wnętrzu reduty Fortu Muzeum, a w nim między innymi: działko rewolwerowe 37mm, kartaczownica Gatlinga, kolekcja oryginalnych mundurów i inne.
  • Na placu musztry wrak transportera Sd.Kfz. 7/2, który został wyciągnięty z morza, w okolicach Dziwnowa (Pomorze Zachodnie) w 2006 roku.

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Historia fortu. [dostęp 2 listopada 2009].

Linki zewnętrzne[edytuj]