Dziwnów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dziwnów
Główna ulica
Główna ulica
Herb Flaga
Herb Dziwnowa Flaga Dziwnowa
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Powiat kamieński
Gmina Dziwnów
gmina miejsko-wiejska
Data założenia XIII wiek
Prawa miejskie 1 stycznia 2004
Burmistrz Grzegorz Maciej Jóźwiak
Powierzchnia 4,97 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2 708[1]
544,9 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 91
Kod pocztowy 72-420
Tablice rejestracyjne ZKA
Położenie na mapie powiatu kamieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kamieńskiego
Dziwnów
Dziwnów
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Dziwnów
Dziwnów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dziwnów
Dziwnów
Ziemia54°01′40″N 14°45′49″E/54,027778 14,763611
TERC
(TERYT)
4324307014
SIMC 0774782
Urząd miejski
ul. Szosowa 5
72-420 Dziwnów
Strona internetowa

Dziwnów (hist. Dyuennow[2], Diuenow[3], Dievenau[4], niem. Dievenow) – miasto w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim, w woj. zachodniopomorskim, w powiecie kamieńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dziwnów przy drodze nr 102. Miejscowość wypoczynkowa z letnim kąpieliskiem morskim i portem morskim.

Według danych z 31 grudnia 2013 r. miasto miało 2736 mieszkańców[5].

Położenie[edytuj]

Ujście cieśniny Dziwny do Zatoki Pomorskiej

Dziwnów leży w środkowej części wybrzeża woj. zachodniopomorskiego, w północnej części powiatu kamieńskiego. Miasto położone jest nad Morzem Bałtyckiem, przy ujściu cieśniny Dziwny do Zatoki Pomorskiej. Od południa miasto leży nad Zalewem Kamieńskim i Zatoką Wrzosowską, które są częścią Dziwny. Miejscowość znajduje się na Pobrzeżu Szczecińskim. Południowo-zachodnia cześć miasta leży na wyspie Wolin, natomiast północno-wschodnia na części Mierzei Dziwny, należącej do mezoregionu Wybrzeże Trzebiatowskie[6]. Według danych z 1 stycznia 2014 powierzchnia miasta wynosi 4,97 km²[7].

Dziwnów znajduje się w północnej części Pomorza Zachodniego. W latach 1946–1998 Dziwnów administracyjnie należał do woj. szczecińskiego.

Historia[edytuj]

Seebad Dievenow, 1900 r. (Photochrom)

Dziwnów po raz pierwszy został wymieniony w dokumencie z 1243 roku. We wczesnym średniowieczu wiódł tędy ważny szlak handlowy łączący Zalew Szczeciński z Bałtykiem. W XIII w. Dziwna uległa zapiaszczeniu i straciła swoje znaczenie handlowe. W latach 1820-30 zaczęli napływać do Dziwnowa pierwsi kuracjusze rozpoczynając w ten sposób rozwój miejscowości jako kąpieliska morskiego. Już w 1823 znany jest jako uzdrowisko[8]. Odkrycie w 1896 roku źródeł solankowych przyczyniło się do budowy łazienek solankowych i borowinowych. Uzdrowisko funkcjonowało w Dziwnowie jeszcze przez krótki czas po wojnie[potrzebny przypis]. Obecnie solanki nie są eksploatowane.

Dziwnów powstał w XIX wieku, dzięki wzrastającej popularności wyjazdów nad morze. W dodatku założono tam uzdrowisko (solanka i borowina).

W latach 1958–1972 miejscowość miała status osiedla typu miejskiego.

W 1999 roku Dziwnów zajął trzecie miejsce w plebiscycie na "Najpopularniejszą miejscowość turystyczną" zorganizowanym przez tygodnik "Sport i Turystyka" pod patronatem kancelarii Prezydenta RP[potrzebny przypis]. Dziwnów Dolny, Dziwnów Górny i Dziwna połączyły się w jedną miejscowość, której 1 stycznia 2004 roku nadano prawa miejskie[9].

Atrakcje turystyczne[edytuj]

Mapa wyspy Wolin z zaznaczonym Dziwnowem
Dziwnów, Podniesiony most

W Dziwnowie nad morzem wyznaczono letnie kąpielisko obejmujące 800 m linii brzegowej (od ul. Parkowej do ul. Żeromskiego)[10].

Most zwodzony nad Dziwną, łączący z wyspą Wolin, na zachodnim skraju miasta, u wjazdu drogą od strony Międzyzdrojów.

U wejścia do portu dwa falochrony, jednakowej długości 350 m. Widokowa promenada nadmorska wzdłuż Parku Zdrojowego z okazałym starodrzewem[11].

Port rybacki przy nabrzeżu Dziwny wraz z zabudowaniami byłej spółdzielni rybackiej Belona. W 2013 roku otwarto obok nową całoroczną marinę na około 60 jachtów, znajdującą się na Zachodniopomorskim Szlaku Żeglarskim[12].

Latem z przystani pasażerskiej trzy "pirackie" statki: Roza Weneda i Korsarz, które zabierają turystów w 2,5-godzinne rejsy po Bałtyku. Natomiast kolejny statek- Victoria I kursuje do Kamienia Pomorskiego i z powrotem.

Aleja Gwiazd Sportu, na której znajdują się repliki medali słynnych sportowców i hala sportowa. Festiwal od 2001 odbywa się w każde wakacje.

Finałem sportowego festiwalu, tradycyjnie odbywającego się w okolicach 17 sierpnia, jest bieg memoriałowy Cztery mile Jarka – pamięci lekkoatlety Jarosława Marca, byłego reprezentanta Polski w biegu na 400 m. Jarosław Marzec pochodził z Dziwnowa, zginął w tragicznym wypadku samochodowym, 17 sierpnia 1998, na drodze pod Ostromicami.

Przez miasto prowadzą znakowane szlaki turystyczne[13]:

W 2010 roku w mieście wdrożony został System Informacji Mobilnej, oparty o kody 2d, który swoim zasięgiem obejmuje wszystkie miejscowości gminy[14]. Planowana jest organizacja szlaku wodnego Berlin - Szczecin - Bałtyk. W 2012 otwarto Nadmorski Park Miniatur przedstawiający miniatury zabytków polskiego wybrzeża, w tym np. latarnie morskie. Po parku kursuje miniaturowa kolejka wąskotorowa

Infrastruktura[edytuj]

W mieście działa port oraz stacje ratownictwa morskiego MSPiR i Grupa Ratownictwa Wodnego.

Garnizon Dziwnów[edytuj]

Koszary wojskowe

W latach 1959-1963 w garnizonie pełnił służbę 3 Pułk Piechoty Morskiej.

W latach 1964–1986 we wsi Dziwnów stacjonował 1 Batalion Szturmowy, protoplasta 1 Pułku Specjalnego Komandosów i Jednostki Wojskowej Komandosów. Najwyższego szczebla jednostka działań specjalnych SZ PRL. Sformowany na podstawie Zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego WP nr 0073/MON z 30 lipca 1963 r. i podporządkowany Zarządowi II SG WP. Dowództwo batalionu pełniło jednocześnie obowiązki dowództwa garnizonu.

12 października 1963 r. do Dziwnowa przybyła grupa operacyjna 26 Batalionu Dywersyjno-Rozpoznawczego - 127 żołnierzy. W jej skład wchodzili: mjr Izydor Malinowski, mjr Czesław Hlebowicz, ppor. Zygfryd Głuchowski, ppor. Tadeusz Gawarecki, ppor. Jan Jarzębek, ppor. Józef Chmiel, por. Tadeusz Dzięgielewski, ppor. Czesław Chołdys i 187 szeregowych. 31.10.1963 r. zakończono proces przeformowania JW 4101. 26 batalion w 1964 r. został przeformowany w 1 bSz.

W 1985 r. rozpoczęto przemieszczanie JW 4101 do Lublińca, gdzie do dziś jednostka pełni służbę.

Obecnie w garnizonie stacjonują 8 Kołobrzeski Batalion Saperów i 8 Dywizjon Przeciwlotniczy będące pododdziałami 8 Flotylli Obrony Wybrzeża ze Świnoujścia.

Architektura[edytuj]

Kościoły parafialne[edytuj]

Kościół pw. św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny
  • Kościół parafialny pw. Św. Józefa Oblubieńca NMP, współczesny, poświęcony 28 sierpnia 1977, w centrum, nad Dziwną, przy ul. Kościelnej. Kościół o kształcie łodzi, nawiązuje do symboliki pierwotnego kościoła i trudu pracy na morzu, zbudowany w miejscu remizy ratownictwa morskiego[15].
  • Kościół parafii wojskowej pw. Matki Bożej Różańcowej, przy ul. Dziwnej 10b/4, konsekrowany 15 kwietnia 2007[16], na południowo-zachodnim krańcu miasta, po drugiej stronie mostu zwodzonego, na wyspie Wolin. Mieszkańcy parafii, to w większości marynarze 8 Flotylli Obrony Wybrzeża i ich rodziny.

Zabytki[edytuj]

  • zespół pensjonatu przy ul. Mickiewicza 3, obejmujący pensjonat I z początku XX, pensjonat II z początku XX w. oraz ogród,
  • willa z otoczeniem przy ul. Parkowej 5 z początku XX w.,

Miejsca pamięci narodowej[edytuj]

  • Pomnik - kotwica z łańcuchem okrętowym i tablicą pamiątkową, poświęcony rybakom, którzy zginęli na morzu. Pomnik odsłonięty w 1981, ustawiony na nabrzeżu portowym.

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Dziwnowa w 2014 roku [1].


Piramida wieku Dziwnow.png

Sport[edytuj]

Hala sportowa

W mieście ma swoją siedzibę Dziwnowski Klub Sportowy "Jantar" Dziwnów, który został założony w 1977 r. i ma barwy klubowe niebiesko-żółte. W sezonie 2009/2010 zespół piłkarski grał A-klasie, w grupie szczecińskiej I[18].

Od 2000 r. działa Ludowy Uczniowski Klub Sportowy "Bałtyk", który specjalizuje się w lekkiej atletyce. Ponadto, organizuje wiele imprez sportowych o zasięgu międzynarodowym /Międzynarodowy Bieg "Cztery mile Jarka"/, krajowym /Młodzieżowe Mistrzostwa Polski w Biegach na Przełaj, "Kwietny Bieg"/wojewódzkim /"Sportowa Majówka"/i lokalnym /zawody sportowo - pożarnicze, regaty żeglarskie, biegi przełajowe, festyny rekreacyjno - sportowe i zawody dla dzieci i młodzieży/. Klub został wielokrotnie wyróżniony m.in. znakiem Omega - wyróżnieniem centralnym za organizowanie imprez sportowych.

Administracja[edytuj]

Siedziba Urzędu Miejskiego w Dziwnowie

Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Mieszkańcy Dziwnowa wybierają do rady miejskiej 9 radnych (9 z 15). Pozostałych 6 radnych wybierają mieszkańcy obszaru wiejskiego gminy Dziwnów[19]. Organem wykonawczym jest burmistrz. Siedziba władz znajduje się przy ul. Szosowej.

Burmistrzowie Dziwnowa:

  • Zbigniew Zwolan (2002–2006)[20]
  • Kazimierz Libucki (2006–2007)
  • Krzysztof Kozicki (2007–2010)
  • Grzegorz Maciej Jóźwiak (od 2010)

Miasto jest podzielone na 3 jednostki pomocnicze samorządusołectwa: Dziwna, Dziwnów Dolny, Dziwnów Górny[21][22][23].

Mieszkańcy Dziwnowa wybierają posłów na Sejm z okręgu wyborczego nr 41 (Szczecin), senatora z okręgu nr 98, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 13.

Miasta partnerskie[edytuj]

Osoby związane z Dziwnowem[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Dziwnow, w oparciu o dane GUS.
  2. Stanisław Rospond: Słownik etymologiczny miast i gmin PRL. Wrocław: Ossolineum, 1984, s. 83. ISBN 83-04-01090-9.
  3. Edyta Tomczyk: Wybrzeże Bałtyku 1. Od Świnoujścia do Mrzeżyna. Pascal, 1998, s. 145, seria: Praktyczny przewodnik dookoła Polski. ISBN 83-87037-84-2.
  4. Filip Sulimierski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2. Warszawa: WIEK, 1880.
    Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 2, s. 303 (pol.). portal dir.icm.edu.pl. [dostęp 2010-07-31].
  5. Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r. (Stan w dniu 31 XII 2013 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-06-05. ISSN 1734-6118.
  6. Jerzy Kondracki: Geografia fizyczna Polski. Warszawa: PWN, 1988, s. 268. ISBN 83-01-02323-6.
  7. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2014-07-24. ISSN 1505-5507.
  8. Okolice Szczecina, mapa turystyczna w skali 1:100 000. Warszawa: PPWK, 1996. ISBN 83-7000-155-6.
  9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 lipca 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 134, poz. 1248)
  10. Uchwała Nr XXXVI/467/2013 Rady Miejskiej w Dziwnowie z dnia 27 marca 2013 r. ws. wykazu kąpielisk (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2013 r. poz. 1821)
  11. Jerzy Kosacki, Bogdan Kucharski: Pomorze Zachodnie i Środkowe. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 2001, s. 143-144. ISBN 83-7200-583-4.
  12. Głos Szczeciński, 12.11.2013
  13. Okolice Kołobrzegu, mapa turystyczna w skali 1:50 000. Warszawa: ExpressMap Polska, 2008. ISBN 83-75460-17-9.
  14. System Informacji Mobilnej - Kody 2d w Gminie Dziwnów. (pol.). portal Dziwnow.net, 2010. [dostęp 2010-02-13].
  15. Roman Kostynowicz: Kościoły archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej, Tom I. Szczecin: Ottonianum, 2000, s. 342. ISBN 83-7041-202-5.
  16. Parafia wojskowa w Dziwnowie - uroczysta konsekracja kościoła (pol.). Ordynariat polowy Wojska Polskiego, maj 2007. [dostęp 2009-03-12].
  17. Jerzy Kosacki, Bogdan Kucharski: Pomorze Zachodnie i Środkowe. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 2001, s. 144. ISBN 83-7200-583-4.
  18. Jantar Dziwnów (pol.). 90minut.pl. [dostęp 2010-01-28].
  19. Uchwała Nr XXVIII/384/2012 Rady Miejskiej w Dziwnowie z dnia 28 września 2012 r. ws. podziału Gminy Dziwnów na okręgi wyborcze (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2012 r. poz. 2272)
  20. II tura wyborów burmistrza gminy Dziwnów (pol.). Państwowa Komisja Wyborcza, 2002. [dostęp 2009-09-30].
  21. Uchwała Nr XXIX/317/2005 Rady Miejskiej w Dziwnowie z dnia 16 września 2005 r. ws. uchwalenia Statutu Sołectwa Dziwna (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2005 r. Nr 89 poz. 1816)
  22. Uchwała Nr XXIX/315/2005 Rady Miejskiej w Dziwnowie z dnia 16 września 2005 r. ws. uchwalenia statutu sołectwa Dziwnów Dolny (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2005 r. Nr 89 poz. 1814)
  23. Uchwała Nr XXIX/316/2005 Rady Miejskiej w Dziwnowie z dnia 16 września 2005 r. ws. uchwalenia Statutu Sołectwa Dziwnów Górny (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2005 r. Nr 89 poz. 1815)
  24. Miasta partnerskie. UM Dziwnów, 2014-03-31. [dostęp 2014-11-10].
  25. Wyborcza.pl, gorzow.wyborcza.pl [dostęp 2016-08-11].