Franciszek Popiołek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Grób Franciszka Popiołka na Cmentarzu Komunalnym w Cieszynie

Franciszek Popiołek (ur. 1 kwietnia 1868 w Czułowie, zm. 23 października 1960 w Krakowie) – polski nauczyciel i historyk związany ze Śląskiem Cieszyńskim.

Życie[edytuj]

Franciszek był synem Józefa, bezrolnego chłopa, i Łucji z Matyldów. Urodził się w Czułowie koło Krakowa. Uczył się w jednoklasowej szkole w rodzinnej wsi, od 1881 roku w Gimnazjum św. Anny w Krakowie. Ukończył je w 1898 roku, zdając egzamin dojrzałości w Gimnazjum im. Sobieskiego w Krakowie. Następnie studiował teologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1891 roku przeniósł się na wydział filozoficzny, wybierając geografię i historię. Ukończył tam studia historyczne i geograficzne.

Uzyskawszy absolutorium, w semestrze letnim roku szkolnego 1894/1895 odbył praktykę pedagogiczną w Gimnazjum św. Anny. Później pracował w Jaśle, a po roku przeniósł się do Sanoka, gdzie pracował w tamtejszym Gimnazjum Męskim[1].

Od 1899 roku pracował jako nauczyciel historii i geografii w Gimnazjum Macierzy Szkolnej w Cieszynie, od 1919 roku do przejścia na emeryturę w 1932 roku był jego dyrektorem.

Działał społecznie w Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego i w Polskim Towarzystwie Pedagogicznym na Śląsku, a przez dwa lata redagował również „Miesięcznik Pedagogiczny”. Był autorem licznych artykułów, memoriałów i innych opracowań dotyczących polskiego szkolnictwa na austriackim Śląsku. Przeprowadził inwentaryzację zbiorów bibliotecznych cieszyńskiej Czytelni Ludowej. Przejrzał dokładnie archiwum Komory Cieszyńskiej oraz wszystkie inne archiwa Cieszyna i całego Śląska Cieszyńskiego. W poszukiwaniu materiałów do dziejów tego regionu spenetrował archiwa Brna i Wiednia. Po przejściu na emeryturę doprowadził do zgromadzenia w cieszyńskim pałacu Demla obok cieszyńskich zbiorów muzealnych również archiwum Komory Cieszyńskiej, biblioteki czytelni Ludowej oraz zabytkowego księgozbioru po J. I. Kraszewskim.

W 1904 roku debiutował jako pisarz-historyk, specjalizujący się w dziejach Śląska Cieszyńskiego. Publikował m.in. w „Dzienniku Zachodnim”, „Głosie Ludu”, „Zwrocie”, licznych kalendarzach. W 1938 roku w 35-lecie pracy naukowej otrzymał pierwsze w dziejach honorowe członkostwo Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku. W 1947 roku otrzymał nagrodę naukową Wojewódzkiej Rady Kultury w Katowicach. 1 kwietnia 1948 roku w 80-lecie urodzin i 45-lecie pracy twórczej Uniwersytet Jagielloński przyznał mu tytuł doktora honoris causa. W 1956 roku został członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Historycznego. Jego syn Kazimierz Popiołek był także polskim historykiem. Jego wnukiem jest prof. Wojciech Popiołek[2].

Publikacje Franciszka Popiołka[edytuj]

Książki[edytuj]

  • Dzieje Śląska Austriackiego, Cieszyn 1913;
  • Dzieje Cieszyna, Cieszyn 1916;
  • Wędrynia, jedna ze wsi beskidzkich w Pow. Cieszyńskim, Katowice 1938;
  • Historia osadnictwa w Beskidzie Śląskim, Katowice (1939);
  • Opieka społeczna w przemyśle hutniczo-górniczym na ziemiach polskich, (1946);
  • Dzieje hutnictwa żelaznego na ziemiach polskich, (1947);
  • Szkice z dziejów Cieszyna, Katowice 1957.

Artykuły[edytuj]

  • Dzieje Cieszyna od założenia miasta do czasów nowszych opowiedział..., profesor gimnazjum polskiego w Cieszynie, Cieszyn 1904, s. 52 (pierwszy artykuł Franciszka Popiołka).
  • Szkice z dziejów kultury Śląska (w:) X Sprawozdanie dyrekcji gimnazjum polskiego w Cieszynie za r. szk. 1904-1905, Cieszyn 1905, s. 3-53.
  • Miasta na Śląsku. Zarys ich dawnego ustroju (w:) XI sprawozdanie dyrekcji gimnazjum polskiego w Cieszynie, Cieszyn 1906, s. 3-29
  • Tadeusz Kościuszko, „Dziennik Cieszyński” 1906 nr 197.
  • Czasy się zmieniają. (Szkic hist. z czasów emigracji polskiej po powstaniu 1831 roku), „Dziennik Cieszyński” 1906 nr 277.
  • Regesten zur Geschichte der Städte Freistadt und Jablunkau, „Zeitschrift für Geschichte und Kulturgeschichte Oesterreichisch-Schlesiens”, R. II, 1906/07, s. 103-116.
  • Szkice z dziejów chłopów w Beskidzie Śląskim, „Sobótka” R. IX, 1954, nr 2.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Chlebowczyk J.: Wstęp, (w:) F. Popiołek, Szkice z dziejów Cieszyna, Katowice 1957, s. 6-15;
  • Kocych Maria: Ludzie o których powinno się pamiętać, (w:) Kalendarz Cieszyński na rok 1956, Stalinogród 1955, s. 220-221;

Linki zewnętrzne[edytuj]