Fraza (językoznawstwo)
Fraza (gr. phrásis „mówienie, wysłowienie”) – w ogólnym znaczeniu: związek wyrazów tworzący pewną całość znaczeniową i intonacyjną[1]. W rozumieniu syntaktyki fraza (grupa składniowa) to zbiór wyrazów in praesentia zespolonych kategorialnymi związkami syntaktycznymi (syntagmatycznymi)[2].
W ujęciu frazeologii fraza jest związkiem frazeologicznym przybierającym postać zdania[3][4]. Nie zawsze czyni się rozróżnienie między frazami a innymi typami frazeologizmów[5]. W starszej słowackiej teorii frazeologicznej mianem frazy określano każdą podstawową jednostkę frazeologii; poza terminologią frazeologiczną może to być synonim zdania, wypowiedzenia[4].
W formalno-semantycznym podziale frazeologizmów, właściwym dla literatury polskiej, fraza to zespół wyrazów złożony z członów rzeczownikowych i czasownikowych, pełniący funkcję zdania[3][6]. Frazy proste mają charakter zdania pojedynczego (np. burza huczy, serce boli), z kolei frazy bardziej złożone przybierają postać zdań złożonych (np. nie ma tego złego, co by na dobre nie wyszło). W tym ujęciu zdanie jest pojęciem szerszym niż fraza: jako frazy klasyfikuje się wyłącznie zdania o charakterze utartym, powtarzane w tej samej formie i w tym samym porządku wyrazowym (spełniające kryteria frazeologizmów). Do fraz można zaliczyć przysłowia, sentencje, maksymy, powiedzenia i porzekadła[3].
Dawniej mianem fraz określano beztreściwe związki wyrazów, tzw. frazesy[7]. W kontekście wyszukiwania elektronicznego fraza to pojedyncze słowo bądź połączenie wyrazów, na podstawie którego oprogramowanie komputerowe odnajduje treści[8][9].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ fraza, [w:] Słownik języka polskiego [online], PWN [dostęp 2019-08-24].
- ↑ Kazimierz Polański (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, wyd. 2, Wrocław: Ossolineum, 1999, s. 227, ISBN 83-04-04445-5, OCLC 835934897.
- ↑ a b c Stanisław Skorupka: Słownik frazeologiczny języka polskiego. T. 1. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1967, s. 6. OCLC 1412948749.
- ↑ a b Jozef Mlacek i inni, Frazeologická terminológia, Bratislava: Komisia pre výskum frazeológie pri Slovenskom komitéte slavistov, 1995, ISBN 80-85697-19-X, OCLC 40680603 (słow.), hasło „fráza”.
- ↑ Ewa Straś, Kategoria intensywności we frazeologii języka polskiego i rosyjskiego, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2008 (Prace naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach 2583), s. 40, ISBN 978-83-226-1715-1, OCLC 259168626.
- ↑ Agnieszka Wierzbicka, fraza a zdanie, [w:] Poradnia językowa [online], Uniwersytet Łódzki, 15 listopada 2018 [dostęp 2019-08-24].
- ↑ fraza, [w:] Wielki słownik W. Doroszewskiego PWN [online], PWN [dostęp 2021-08-25].
- ↑ Michael W. McGreevy, Searching the ASRS Database Using QUORUM Keyword Search, Phrase Search, Phrase Generation, and Phrase Discovery, Ames Research Center, National Aeronautics and Space Administration, 2001, s. 6, OCLC 50898130 (ang.).
- ↑ Alan Simpson, Alan Simpson’s Windows® XP Bible, wyd. 2, Indianapolis: John Wiley & Sons, 2005, s. 381, ISBN 0-7645-7815-4, ISBN 978-0-7645-8896-9, OCLC 57683287 (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Paweł Pomianek, Związki frazeologiczne. Wyrażenie, zwrot i fraza [online], Językowe Dylematy, 28 lipca 2018 [dostęp 2019-08-24].