Front Polisario

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludowy Front Wyzwolenia As-Sakijja al-Hamra i Rio de Oro
Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg
Data założenia 1973
Ideologia polityczna nacjonalizm, lewica
Członkostwo
międzynarodowe
Międzynarodówka Socjalistyczna (obserwator)
Młodzieżówka Unión de la Juventud de Saguía el-Hamra y Río de Oro
saharalibre.es
Demonstracja Frontu Polisario w Madrycie w 2001 roku

Front Polisario (hiszp. Frente POLISARIO = Frente Popular para la Liberación de Saguia el Hamra y Río de Oro, arab. الجبهة الشعبية لتحرير الساقية الحمراء ووادي الذهب = Al-Dżabha asz-Szabija li-tahrir as-Sakija al-Hamra wa-Wadi az-Zahab, pol. Ludowy Front Wyzwolenia Sakiji al-Hamry i Río de Oro) – wojskowa i polityczna organizacja niepodległościowa w Saharze Zachodniej[1].

Historia[edytuj]

Front Polisario został założony 10 maja 1973 roku na terenie Algierii (od której zyskał wsparcie szkoleniowe i zaopatrzeniowe)[1][2]. Założycielem i pierwszym liderem organizacji był Mahfud Ali Bajba[3]. Od chwili powstania Front prowadził zbrojną walkę wyzwoleńczą przeciw trwającej do 1975 roku kolonizacji hiszpańskiej. Po 1976 roku Front rozpoczął kampanię rebeliancką przeciwko Mauretanii i Maroku (które zajęły Saharę Zachodnią po wycofaniu się Hiszpanii na skutek tzw. zielonego marszu)[1].

W 1976 roku działacze Frontu Polisario na kontrolowanych przez siebie terenach ogłosili niepodległość kraju pod nazwą Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna[2]. Pierwszym przewodniczącym Rady Rewolucyjnej stojącej na czele państwa był El Wali Mustafa Sajed. Po jego śmierci na czele państwa (od 1982 jako prezydent) stanął nowowybrany lider Frontu Muhammad Abdul Aziz[1] który przyjął równocześnie stanowisko przewodniczącego Rady Rewolucyjnej[3]. W odpowiedzi na proklamację niepodległości Marokańczycy rozpoczęli bombardowania obiektów cywilnych za pomocą napalmu w których zginęło tysiące Saharyjczyków[4][5]. Do marokańskiej kampanii przyłączył się się prezydent Mauretanii Moktar uld Daddah[6] oraz Francja która w latach 1977-1978 prowadziła Operację Lamantin skierowaną przeciw partyzantom[7][8]. Front Polisario w dalszej mierze popierany był przez skonfliktowaną z Marokiem Algierię (która w 1976 roku zbrojnie starła się z wojskami marokańskimi) oraz Libię prowadzącą (w pierwszych latach działaniach grupy) zaopatrywanie partyzantów w broń[9][10][11].

W 1979 roku doszło do zawarcia układu pokojowego pomiędzy Frontem a Mauretanią (W 1984 rząd Mauretanii oficjalnie uznał niepodległość Sahary Zachodniej[12]). Zbrojne walki z Marokiem nieprzerwanie trwały a do końca lat 80. Front Polisario zdołał wyprzeć Marokańczyków na wybrzeża Oceanu Atlantyckiego i opanować około 15% terytorium Sahary Zachodniej. Walki stanęły w miejscu na skutek czasowej normalizacji relacji algiersko-marokańskich kiedy to Front stracił źródło broni jakim był rząd Algierii[13].

W 1991 roku pod auspicjami ONZ Front Polisario i Maroko ogłosiły zawieszenie broni[3]. Zgodnie z porozumieniem o zawieszeniu broni z 1991 roku w Saharze Zachodniej ma się odbyć referendum niepodległościowe. Mimo trwających przygotowań wciąż jednak nie wyznaczono jego dokładnej daty. Sahara Zachodnia podzielona jest murem granicznym na dwie części: zachodnią – kontrolowaną przez Maroko oraz wschodnią (około 1/3 terytorium) – pozostającą w rękach Frontu Polisario, na obszarze której funkcjonuje Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna[2][11]. Obecnie kontrolowany przez Front rząd Sahary Zachodniej znajduje się na uchodźstwie w mieście Tinduf w sąsiedniej Algierii[11].

W 2016 roku zmarł długoletni lider organizacji Muhammad Abdul-Aziz[14].

Doktryna ideologiczna[edytuj]

Ugrupowanie od chwili założenia miało charakter lewicowy, świecki i nacjonalistyczny. Do przełomu lat 80. i 90. lewicowość Frontu przybierała skrajny (lecz nie marksistowski) charakter. Z czasem Front odrzucił postulaty budowy społeczeństwa bezklasowego i zaakceptował wolny rynek[15][11]. Wraz z ideologiczną odwilżą pod koniec lat 80. ruch coraz częściej określał się jako nieideologiczny i niezaangażowany[16].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d Polisario Front (PWN).
  2. a b c Sahara Zachodnia (pol.). portalwiedzy.onet.pl/.
  3. a b c Western Sahara. Presidents (ang.). rulers.org. [dostęp 2016-05-31].
  4. Surendra Bhutani, Conflict on Western Sahara, Strategic Analysis, 1754-0054, Volume 2, Issue 7, 1978, s.251 – 256.
  5. Tomás Bárbulo, La historia prohibida del Sáhara Español, Destino, Colección Imago mundi, Vol. 21, 2002, s.284–285
  6. Haidalla, Mohamed Khouna Ould (ang.). rulers.org. [dostęp 2009-07-23].
  7. Thompson, Virginia and Adloff, Richard (1980), The Western Saharans. Background to Conflict, Barnes & Noble Books (ISBN 0-389-20148-0)
  8. Hodges, Tony (1983), Western Sahara: The Roots of a Desert War, Lawrence Hill Books (ISBN 0-88208-152-7)
  9. Thompson, Virginia McLean; Thompson, Virginia; Adloff, Richard (1980). The Western Saharans: Background to Conflict. s. 176, Croom Helm. ISBN 978-0-389-20148-9.
  10. Barbier, Maurice (2003). Le conflit du Sahara occidental: Réédition d'un livre paru en 1982. Harmattan. ISBN 978-2-296-27877-6.
  11. a b c d Dramatyczny los Sahary Zachodniej pod marokańskim butem (pol.). wiadomosci.wp.pl.
  12. Mauritania: Regional Security Concerns (ang.). Library of Congress Country Studies.. [dostęp 2009-07-23].
  13. Maroko. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2006, s. 32-33, seria: Przewodnik Pascala. ISBN 83-7304-573-2.
  14. Morto il segretario generale del Fronte Polisario Mohamed Abdelaziz. (wł.). internazionale.it. [dostęp 2016-05-31].
  15. Anouar Boukhars, Jacques Roussellier Perspectives on Western Sahara: Myths, Nationalisms, and Geopolitics s. 79
  16. Nationalism and Non-Alignment: The Non-Ideology of the Polisario (ang.). jstor.org.