Front Polisario

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ludowy Front Wyzwolenia As-Sakijja al-Hamra i Rio de Oro
Ilustracja
Data założenia 1973
Ideologia polityczna nacjonalizm, lewica
Członkostwo
międzynarodowe
Międzynarodówka Socjalistyczna (obserwator)
Młodzieżówka Unión de la Juventud de Saguía el-Hamra y Río de Oro
saharalibre.es
Demonstracja Frontu Polisario w Madrycie w 2001 roku

Front Polisario (hiszp. Frente POLISARIO = Frente Popular para la Liberación de Saguia el Hamra y Río de Oro, arab. الجبهة الشعبية لتحرير الساقية الحمراء ووادي الذهب = Al-Dżabha asz-Szabija li-tahrir as-Sakija al-Hamra wa-Wadi az-Zahab, pol. Ludowy Front Wyzwolenia Sakiji al-Hamry i Río de Oro) – wojskowa i polityczna organizacja niepodległościowa w Saharze Zachodniej[1].

Historia[edytuj]

Front Polisario został założony 10 maja 1973 roku na terenie Algierii (od której zyskał wsparcie szkoleniowe i zaopatrzeniowe)[1][2]. Założycielem i pierwszym liderem organizacji był Mahfud Ali Bajba[3]. Od chwili powstania Front prowadził zbrojną walkę wyzwoleńczą przeciw trwającej do 1975 roku kolonizacji hiszpańskiej. Po 1976 roku Front rozpoczął kampanię rebeliancką przeciwko Mauretanii i Maroku (które zajęły Saharę Zachodnią po wycofaniu się Hiszpanii na skutek tzw. zielonego marszu)[1].

W 1976 roku działacze Frontu Polisario na kontrolowanych przez siebie terenach ogłosili niepodległość kraju pod nazwą Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna[2]. Pierwszym przewodniczącym Rady Rewolucyjnej stojącej na czele państwa był El Wali Mustafa Sajed. Po jego śmierci na czele państwa (od 1982 jako prezydent) stanął nowo wybrany lider Frontu Muhammad Abdul Aziz[1] który przyjął równocześnie stanowisko przewodniczącego Rady Rewolucyjnej[3]. W odpowiedzi na proklamację niepodległości Marokańczycy rozpoczęli bombardowania obiektów cywilnych za pomocą napalmu w których zginęło tysiące Saharyjczyków[4][5]. Do marokańskiej kampanii przyłączył się się prezydent Mauretanii Moktar uld Daddah[6] oraz Francja która w latach 1977-1978 prowadziła Operację Lamantin skierowaną przeciw partyzantom[7][8]. Front Polisario w dalszej mierze popierany był przez skonfliktowaną z Marokiem Algierię (która w 1976 roku zbrojnie starła się z wojskami marokańskimi) oraz Libię prowadzącą (w pierwszych latach działaniach grupy) zaopatrywanie partyzantów w broń[9][10][11].

W 1979 roku doszło do zawarcia układu pokojowego pomiędzy Frontem a Mauretanią (W 1984 rząd Mauretanii oficjalnie uznał niepodległość Sahary Zachodniej[12]). Zbrojne walki z Marokiem nieprzerwanie trwały a do końca lat 80. Front Polisario zdołał wyprzeć Marokańczyków na wybrzeża Oceanu Atlantyckiego i opanować około 15% terytorium Sahary Zachodniej. Walki stanęły w miejscu na skutek czasowej normalizacji relacji algiersko-marokańskich kiedy to Front stracił źródło broni jakim był rząd Algierii[13].

W 1991 roku pod auspicjami ONZ Front Polisario i Maroko ogłosiły zawieszenie broni[3]. Zgodnie z porozumieniem o zawieszeniu broni z 1991 roku w Saharze Zachodniej ma się odbyć referendum niepodległościowe. Mimo trwających przygotowań wciąż jednak nie wyznaczono jego dokładnej daty. Sahara Zachodnia podzielona jest murem granicznym na dwie części: zachodnią – kontrolowaną przez Maroko oraz wschodnią (około 1/3 terytorium) – pozostającą w rękach Frontu Polisario, na obszarze której funkcjonuje Saharyjska Arabska Republika Demokratyczna[2][11]. Obecnie kontrolowany przez Front rząd Sahary Zachodniej znajduje się na uchodźstwie w mieście Tinduf w sąsiedniej Algierii[11].

W 2016 roku zmarł długoletni przywódca organizacji Muhammad Abdul Aziz[14].

Doktryna ideologiczna[edytuj]

Ugrupowanie od chwili założenia miało charakter lewicowy, świecki i nacjonalistyczny. Do przełomu lat 80. i 90. lewicowość Frontu przybierała skrajny (lecz nie marksistowski) charakter. Z czasem Front odrzucił postulaty budowy społeczeństwa bezklasowego i zaakceptował wolny rynek[15][11]. Wraz z ideologiczną odwilżą pod koniec lat 80. ruch coraz częściej określał się jako nieideologiczny i niezaangażowany[16].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d Polisario Front (PWN).
  2. a b c Sahara Zachodnia (pol.). portalwiedzy.onet.pl/.
  3. a b c Western Sahara. Presidents (ang.). rulers.org. [dostęp 2016-05-31].
  4. Surendra Bhutani, Conflict on Western Sahara, Strategic Analysis, 1754-0054, Volume 2, Issue 7, 1978, s.251 – 256.
  5. Tomás Bárbulo, La historia prohibida del Sáhara Español, Destino, Colección Imago mundi, Vol. 21, 2002, s.284–285
  6. Haidalla, Mohamed Khouna Ould (ang.). rulers.org. [dostęp 2009-07-23].
  7. Thompson, Virginia and Adloff, Richard (1980), The Western Saharans. Background to Conflict, Barnes & Noble Books (​ISBN 0-389-20148-0​)
  8. Hodges, Tony (1983), Western Sahara: The Roots of a Desert War, Lawrence Hill Books (​ISBN 0-88208-152-7​)
  9. Thompson, Virginia McLean; Thompson, Virginia; Adloff, Richard (1980). The Western Saharans: Background to Conflict. s. 176, Croom Helm. ​ISBN 978-0-389-20148-9​.
  10. Barbier, Maurice (2003). Le conflit du Sahara occidental: Réédition d'un livre paru en 1982. Harmattan. ​ISBN 978-2-296-27877-6​.
  11. a b c d Dramatyczny los Sahary Zachodniej pod marokańskim butem (pol.). wiadomosci.wp.pl.
  12. Mauritania: Regional Security Concerns (ang.). Library of Congress Country Studies.. [dostęp 2009-07-23].
  13. Maroko. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2006, s. 32-33, seria: Przewodnik Pascala. ​ISBN 83-7304-573-2​.
  14. Morto il segretario generale del Fronte Polisario Mohamed Abdelaziz. (wł.). internazionale.it. [dostęp 2016-05-31].
  15. Anouar Boukhars, Jacques Roussellier Perspectives on Western Sahara: Myths, Nationalisms, and Geopolitics s. 79
  16. Nationalism and Non-Alignment: The Non-Ideology of the Polisario (ang.). jstor.org.