Gęś domowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gęś domowa
Anser anser f. domestica
Anser cygnoides f. domestica
Branta canadensis
Białe upierzenie, pomarańczowy dziób, nogi bladoróżowe
Białe upierzenie, pomarańczowy dziób, nogi bladoróżowe
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Gatunek gęś domowa

Gęś domowa (Anser domesticus). Ptak wodny, użytkowy będący udomowioną formą gęsi gęgawy (Anser anser) i gęsi łabędzionosej (Anser cygnoides), rzadziej gęsi białoczelnej (Anser albifrons) oraz bernikli kanadyjskiej (Branta canadensis).

Gatunki[edytuj | edytuj kod]

  • gęś gęgawa Anser anser, gęś szara - przodek europejskiej gęsi domowej. Domestykacja nastąpiła ok. 3000 lat temu w różnych miejscach, m. in.: Rzymie, Grecji, Egipcie, Babilonii. Udomowiona forma krzyżuje się z rasami gęsi domowych pochodzących od gęsi łabędziowej, dając płodne mieszańce.
  • gęś łabędzionosa Cygnopsis cygnoides (Anser cygnoides), gęś łabędziowa, gęś garbonosa, gęś chińska, gęś gwinejska - przodek azjatyckiej gęsi domowej. Udomowiona ok. 3000 lat temu w Chinach. Hodowana w Europie Wsch., gł. w Rosji od XVIII wieku. Przypuszcza się, że do Europy Wsch. dotarła z Azji wraz z Tatarami. Udomowiona forma krzyżuje się z rasami gęsi domowych pochodzących od gęsi gęgawy, dając płodne mieszańce.
  • gęś białoczelna Anser albifrons, gęś białoczółka, gęś białolica - przodek gęsi pskowskiej łysej (łysa – od białej plamy na czole i głowie). Udomowiona w XIX wieku w pn.-zach. Rosji. Dzikie gęsi białoczelne, gnieżdżące się w dolinie jeziora Ilmien i krzyżowane z miejscowymi gęsiami domowymi dały początek tej rasie. Krzyżuje się z rasami gęsi domowych pochodzących od gęsi gęgawy i gęsi łabędziowej, dając płodne mieszańce.
  • bernikla kanadyjska Branta canadensis, gęś kanadyjska, gęś czarna - przodek gęsi kanadyjskiej czarnej. Częściowo udomowiona w XVIII wieku w Ameryce Północnej. Nie ma znaczenia gospodarczego. Hodowana w parkach wielkomiejskich na Wyspach Brytyjskich, etc. Możliwe krzyżówki z rasami gęsi hodowlanych.

Rasy[edytuj | edytuj kod]

Typ gęsi gęgawy Anser anser:

  • gęś włoska biała, ogólnoużytkowa, wysoka nieśność jaj, hodowana, m. in. do produkcji salami gęsiego z Mortara; jej polska odmiana: gęś kołudzka biała.
  • gęś reńska biała, ogólnoużytkowa, wysoka nieśność jaj.
  • gęś emdeńska (gęś bremeńska).
  • gęś pomorska.
  • gęś tuluska; jej lżejsza odmiana: gęś tuluska gospodarcza, hodowana, m. in. na foie gras.
  • gęś landes, hodowana, m. in. na foie gras.
  • gęś duża szara; jej rosyjska odmiana: gęś duża szara tambowska.
  • gęś kałuska (gęś tulska), hodowana, m. in. do bezkrwawych walk gąsiorów.
  • gęś sewastopolska (gęś astrachańska), hodowana, m. in. dla fryzowanych, długich piór na tułowiu.

Typ gęsi łabędziowej Cygnopsis cygnoides:

  • gęś chińska, wysoka nieśność jaj; jej ciężka odmiana: gęś afrykańska; istnieją jej mieszańce, np. gęś garbonosa.
  • gęś chołmogorska.
  • gęś perejasławska, wysoka nieśność jaj.
  • gęś gorkowska (gęś lindowska).
  • gęś kubańska, wysoka nieśność jaj.

W wyniku prac selekcyjnych wyhodowano rozpowszechnioną obecnie gęś Białą Kołudzką[1]. Masa dorosłego gąsiora wynosi 6,5-7,5 kg, gęsi 5-5,5 kg.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Edward Gigilewicz, Krystyna Ziejewska, "Wszystko o gęsi i gęsinie, czyli... ansertystyczne kulinaria i kulturalia", Szwarcenowo 2013, Iławskie Stowarzyszenie Producentów Gęsi, ISBN 978-83-931461-1-6
  • "Rasy gęsi – opisujemy najchętniej hodowane gęsi w Polsce" [1]
  • "Gęsi (łać. Anatinae)" [2]

Przypisy

  1. minrol.gov.pl Gęś Biała Kołudzka odrębną rasą