Gładczyn Szlachecki
52°39′05″N 21°11′19″E/52,651389 21,188611| wieś | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Wysokość |
97 m n.p.m. |
| Liczba ludności (2023) |
04[2] |
| Strefa numeracyjna |
29 |
| Kod pocztowy |
07-214[3] |
| Tablice rejestracyjne |
WPU |
| SIMC |
0523838[4] |
Położenie na mapie gminy Zatory  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego  | |
Położenie na mapie powiatu pułtuskiego  | |
| 52°39′05″N 21°11′19″E/52,651389 21,188611[1]
| |
Gładczyn Szlachecki – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie pułtuskim, w gminie Zatory[4][5]. Ma status sołectwa[6].
W skład sołectwa Gładczyn Szlachecki wchodzi także wieś Malwinowo[6].
Bezpośrednio przy drodze krajowej nr 618 Wyszków–Pułtusk znajduje się Gładczyn (do 1945 r. Dobra Gładczyn), na północ Gładczyn Rządowy i na południe, nieco dalej od pozostałych osad, Gładczyn Szlachecki. Podział wynika z dawnych przemian własnościowych[7].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Wieś, w dawnych źródłach nazywana Gładczyno, istnieje od przełomu XII i XIII wieku[7]. Po raz pierwszy została wymieniona w dokumencie Konrada Mazowieckiego z 1203 lub 1235 r. potwierdzającego nadanie ziem biskupom płockim. Na początku XVI wieku osiedliła się w niej drobna szlachta, zaś na końcu XVIII i na początku XIX wieku osadnicy niemieccy[8].
W XIV wieku Gładczyn znajdował się w rękach rycerskiego rodu Lubiczów, ale w 1452 biskup Paweł Giżycki uzyskał dla Kościoła jej północną część. Dało to początek ugruntowanemu w XVI wieku podziałowi na Gładczyn Szlachecki oraz Gładczyn Biskupi, który po sekularyzacji na początku XIX wieku przemianowano na Gładczyn Rządowy[7].
W II połowie XVIII wieku właścicielem części szlacheckiej był Maciej Domański. Po jego śmierci w 1798 majątek odziedziczyły córki – Anna Szymkowska i Rozalia Mieszkowska. Rozalia w 1804 odkupiła udział siostry, a następnie inne części wsi należące do Stanisława Kownackiego (1805) i Józefa Dąbrowskiego (1808). Po śmierci Rozalii jej majątek przeszedł na jej córki: Angelę Jezierską, Joannę Gniewoszową i Annę Mieszkowską[7].
W 1845 majątek, zakupiony na licytacji, przeszedł w posiadanie rodziny Modzelewskich: najpierw Piotra – rewizora gubernialnego, od 1857 Henryka, od 1862 Wiktora. Ostatnim właścicielem majątku, który przejął go w 1907, był Marian Henryk Modzelewski. W latach 20. XX wieku majątek liczył 670 ha. W rękach Modzelewskich pozostał do 1939[9]. Ostatnią właścicielką, od 1934 samodzielną (po przedwczesnej śmierci męża), była Wanda Modzelewska[10].
W trakcie II wojnie światowej Gładczyn znajdował się w granicach III Rzeszy i podlegał pod rejencję ciechanowską[11].
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego[potrzebny przypis].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 33232.
- ↑ Raport o stanie gminy Zatory w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 14
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 309 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- ↑ a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
- ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ a b BIP gminy, sołectwa
- ↑ a b c d Adam Dylewski, Tradycja Mazowsza. Powiat pułtuski. Przewodnik subiektywny, Warszawa: Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki Agencja Wydawnicza „Ergos”, 2012, s. 62–63.
- ↑ Tadeusz Halpern, 100 haseł Puszczy Białej. Informator krajoznawczy, Warszawa 1979, s. 52.
- ↑ Gładczyn [online], Polskie Zabytki [dostęp 2025-10-13].
- ↑ Wanda Modzelewska, Materiały o kulturze i sztuce ludowej Polski, Elżbieta Miecznikowska (red.), Toruń: Muzeum Etnograficzne im, Marii Znamierowskiej-Prufferowej w Toruniu, 2022, s. 31–33.
- ↑ Wanda Modzelewska, Materiały o kulturze i sztuce ludowej Polski, Elżbieta Miecznikowska (red.), Etnografia Ocalona, Toruń: Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu, 2022, s. 11, ISBN 978-83-61891-14-7 [dostęp 2023-09-27].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Gładczyn (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 594.
| Wsie |
|
|---|---|
| Osady | |
| Osady leśne | |
| Część wsi |
|
| Przysiółki wsi |
