Gagauzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gagauzi (Gagauzlar)
Gagauz-children.jpg
Liczebność ogółem 250 000
Regiony zamieszkania  Mołdawia: 150 000
 Ukraina: 32 000
 Rosja: 14 000
 Bułgaria: 10 000
 Turcja: 5000-15000
NaddniestrzeNaddniestrze: 4100 (2004)
 Grecja: 6000
 Rumunia: 3000
Języki gagauski
Główne religie prawosławie
Flaga Gagauzów (obecnie w Gagauzji używana jest inna flaga)

Gagauzi – grupa etniczna pochodzenia tureckiego posługująca się językiem gagauskim z grupy języków turkijskich (a na obszarze Autonomii Gagauskiej (Gagauz Yeri) także językiem rosyjskim jako językiem oficjalnym). Zamieszkują Gagauzję w południowej Mołdawii[1], na Ukrainie, mniej licznie północno-wschodnie tereny Bułgarii, w Rumunii i Kazachstanie. Podawane są bardzo rozbieżne dane co do ich liczebności – od 150 do 235 tysięcy. Na terenie Mołdawii Gagauzi identyfikują się jako oddzielny naród.

Rozmieszczenie Gagauzów:

Spośród ludów tureckich wyróżnia ich wyznawana religia – prawosławie – według tradycji gagauskiej warunkiem ich pozostania na terenie Rosji, postawionym przez carycę Katarzynę II, było ich ochrzczenie się. Gagauzi być może są potomkami dawnych plemion Oguzów, Pieczyngów lub też Kumanów, zamieszkujących w średniowieczu stepy nad Morzem Czarnym. Inne teorie widzą w nich potomków Turków seldżuckich, sturczonych Bułgarów, a nawet Greków. Najliczniejsza obecnie społeczność w Mołdawii to potomkowie emigrantów z przełomu XVIII i XIX wieku, którzy przesiedlili się z obszaru Bułgarii wraz z Bułgarami besarabskimi (zwłaszcza z Dobrudży, okolic Warny, Jambołu i Stambułu).

Ustawa o Specjalnym Statusie Gagauz Yeri[2] umożliwiała początkowo uzyskanie przez Gagauzów suwerenności w przypadku zjednoczenia Republiki Mołdawii z Republiką Rumunii na drodze referendum[3]. Jednakże w roku 2003 zmieniono lakoniczny zapis (111 artykuł) Konstytucji Mołdawii dotyczący Naddniestrza oraz Gagauzji na bardziej szczegółowy, w którym jednak prawo do secesji nie zostało wymienione. W efekcie Gagauzja nie posiada obecnie prawa wyjścia z Republiki Mołdawii. Ta sama procedura miałaby miejsce odnośnie do Naddniestrza (wschodni obszar Republiki Mołdawii, nieuznający władz w Kiszyniowie).

W Gagauzji znajdują się tylko trzy miasta: Komrat (rum. Comrat), Ceadîr-Lunga (gag. Çadır Lunga lub Çadır) i Vulcănești (gag. Valkaneş), którym podlegają 23 wsie (komuny).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Vitaliy Kürkc̦u (red.), Gagauziya (Gagauz Yeri) Avtonom Bölgesi Atlasi. Atlasul UTA Găgăuzia (Gagauz Yeri). Атлас АТО Гагаузия (Гагауз Ери). Atlas ATO Gagauzia (Gagauz Eri)., 2014, ISBN 978-9975-4116-5-3.
  2. Legea privind statutul juridic special al Găgăuziei (Gagauz-Yeri). Nr.344-XIII din 23.12.94, „Monitorul Oficial”, 3-4, 14 stycznia 1995.
  3. Кендигелян Михаил (Mihail Kendighelean), Гагаузская Республика. Борьба гагаузов за национальное самоопределение. 1989-1995. Воспоминания. Документы, Комрат (Komrat): Tipogr. Centrală, 2009, ISBN 978-9975-78-838-0.