Gaumont

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gaumont
Gaumont
Ilustracja
Jedno z kin Gaumont-Pathé w Paryżu
Forma prawna spółka akcyjna
Założyciel(e) Léon Gaumont
Data założenia 1895
Państwo  Francja
Siedziba Neuilly-sur-Seine
Prezes Sidonie Dumas
Branża produkcja filmowa, dystrybucja filmowa, kina, telewizja
Zatrudnienie 214 (2016)[1]
Giełda EPA: GAM
Położenie na mapie Francji
Mapa lokalizacyjna Francji
Gaumont
Gaumont
Ziemia48°52′47,7″N 2°16′41,2″E/48,879917 2,278111
Strona internetowa

Gaumont – francuskie przedsiębiorstwo z branży kinematograficznej, założone w 1895 roku przez Léona Gaumonta. Jest to jedna z najstarszych wytwórni filmowych na świecie[2]. W swojej historii firma zajmowała się wytwarzaniem sprzętu fotograficznego i filmowego, a także produkcją i dystrybucją filmową.

Historia[edytuj]

W roku 1895 francuski przedsiębiorca Léon Gaumont nabył firmę zajmującą się produkcją sprzętu optycznego i fotograficznego od Féliksa Richarda[3]. Gaumont, zainteresowany samym wynalazkiem kinematografu, zlecił skonstruowanie podobnego urządzenia inżynierowi Georges’owi Demenÿ. Opracowany przez Demenÿ’ego aparat, tzw. chronoskop, zasilany był taśmą filmową o szerokości 58 mm. Niedługo później, w roku 1897, produkowane przez Gaumonta urządzenie zaadaptowano do używania z opracowanym przez Edisona standardem taśmy 35 mm i wprowadzono do seryjnej produkcji[4].

Okres kina niemego[edytuj]

W roku 1905 Gaumont zorganizował studio filmowe w paryskiej dzielnicy Buttes-Chaumont, gdzie realizowano zdjęcia do większości ówczesnych filmów produkowanych przez jego wytwórnię. W roku 1911 nabył z kolei paryską salę widowiskową Hippodrome, przemianowując ją na Gaumont Palace, reklamowany jako „największe kino na świecie”. Niedługo po nabyciu Gaumont Palace przedsiębiorstwo weszło w posiadanie szeregu ekskluzywnych kin paryskich[5].

Do roku 1908 powstało 14 zagranicznych oddziałów Gaumont. W tym właśnie roku zainicjowany przez Edisona trust Motion Picture Patents Company ograniczył import filmów francuskich do Stanów Zjednoczonych. W tym okresie firma Gaumont założyła w Nowym Jorku studio filmowe realizujące krótkie filmy dźwiękowe w systemie nazywanym Chronophone[4]. Tuż przed I wojną światową Gaumont była drugą najbardziej aktywną wytwórnią filmową we Francji, zaraz po jej najsilniejszym rywalu Pathé-Frères[6].

Kino Gaumont Palace (1914)

Gaumont od samego początku istnienia wynalazku realizował popularne wówczas aktualności i trawelogi, wynajmując je właścicielom kin za odpowiednią opłatą[4]. Początkowo filmy realizowała przeważnie jego sekretarka, Alice Guy, która została tym samym pierwszą w historii kobietą reżyserującą i produkującą filmy[7][8]. W roku 1906 Guy wyreżyserowała jeden z najbardziej wystawnych i najdroższych filmów Gaumont: Narodziny, życie i śmierć Chrystusa, mający konkurować z filmem Żywot i męka Jezusa Chrystusa (1903) produkcji Pathé[9]. Rok później Guy wyjechała razem z Herbertem Blaché (swoim późniejszym mężem) do Stanów Zjednoczonych popularyzować system Chronophone oraz realizować filmy dźwiękowe[10].

Około roku 1905 w firmie Gaumont zatrudnienie znalazło szereg realizatorów filmowych, w tym m.in. Louis Feuillade, Étienne Arnaud, Roméo Bosetti oraz Léonce Perret[11][4]. Feuillade od 1907 roku kierował produkcją filmową wytwórni – reżyserował, jak również nadzorował pracę zespołu scenarzystów, aktorów i realizatorów. W Gaumont produkowano wówczas m.in. filmy biblijne, historyczne i taneczne, melodramaty oraz westerny. Współpracującym z Gaumont twórcą filmów animowanych był Émile Cohl. Po roku 1909 filmy produkowane przez Gaumont nabrały poważniejszego tonu, analogicznie do zyskującego wówczas na popularności Film d'art oraz utrzymanych w estetyce realizmu filmów Pathé. Perret i Feuillade realizowali w tym okresie wiele melodramatów, m.in. Gardien de la Camargue (1910) oraz Le Coeur et l’argent (1912)[4].

Fantomas – klasyczna postać z wczesnych filmów Gaumont

W roku 1938 firma Gaumont, kierowana wówczas przez Louisa Alberta, ogłosiła upadłość. Jej majątek został przejęty, a samo przedsiębiorstwo zreorganizowano pod nazwą Société des Nouveaux Établissements Gaumont[12].

Okres po drugiej wojnie światowej[edytuj]

Mimo ogłoszenia upadłości pod koniec dwudziestolecia międzywojennego, firma zdołała w latach powojennych utrzymać silną pozycję na rynku francuskim[12]. W latach 70. tworzyła razem z Pathé monopolistyczny układ, w ramach którego obydwa przedsiębiorstwa podzieliły między siebie cały francuski rynek dystrybucji filmowej[13]. Od roku 1975 firmą Gaumont kierował Nicolas Seydoux[13]. Układ Gaumont-Pathé został rozbity w roku 1983 za sprawą interwencji ministra kultury w rządzie socjalistów, Jacka Langa[14].

Współczesna działalność[edytuj]

Druga połowa lat 80. jest okresem, w którym wytwórnie francuskie otrzymywały od państwa szereg zachęt gospodarczych, nakłaniających je do konkurowania z ekspansją hollywood i produkowania własnych blockbusterów. Odbywało się to w ramach tzw. „planu Langa”, kierowanego przez ministra kultury. Od 1986 roku Gaumont stał się ważnym francuskim ośrodkiem produkującym wysokobudżetowe kino popularne, wchodząc w umowy koprodukcyjne ze stacjami telewizyjnymi (Canal+, TF1) oraz ze studiami hollywoodzkimi. Gaumont produkowało filmy uznanych reżyserów francuskich, w tym Claude'a Berri oraz Luca Bessona. Filmy Jean de Florette (1986), Manon u źródeł (1986) oraz Wielki błękit (1988) okazały się sukcesami kasowymi[14].

W roku 1993 nieoczekiwanie duży sukces kasowy osiągnęła wyprodukowana przez Gaumont komedia Goście, goście, pomimo konkurencji ze strony z wysokobudżetowych filmów takich jak Germinal lub Park Jurajski[15]. W tym okresie również zacieśniała się współpraca pomiędzy Gaumont a Pathé w dziedzinie produkcji i dystrybucji filmowej, prowadząc stopniowo do integracji wertykalnej, zwiększenia udziału telewizji w budżetach filmowych, a także wyraźniejszej tendencji do realizowania filmów o wysokim budżecie[16]. Jednym z rezultatów tej współpracy jest koprodukowany m.in. przez Gaumont i Pathé film Luca Bessona Piąty element (1997), jeden z najdroższych i najbardziej dochodowych w historii francuskiej kinematografii[13].

Pojazd policyjny z filmu Piąty element (1997)

W 2001 roku, po kasowej porażce filmu Goście w Ameryce, Nicolas Seydoux postanowił ratować sytuację finansową firmy łącząc sieć kin Gaumont z kinami Pathé we wspólne przedsięwzięcie typu joint venture – nową sieć nazwano Europalaces[17][18]. Zacieśnianie więzi pomiędzy obydwoma firmami postępowało i w roku 2003 zbiory Gaumont i Pathé zostały połączone we wspólne archiwum filmowe, dając obydwu firmom prawa do dystrybuowania klasyki filmu francuskiego[19]. Kina Europalaces obsłużyły z kolei w 2005 roku 40% widowni francuskiej[17]. W 2010 roku sieć przemianowano na Les Cinémas Gaumont Pathé[20]. Dziś sieć ta obecna jest na rynkach Francji, Holandii, Szwajcarii i Belgii[21].

Największym dotychczasowym sukcesem kasowym Gaumont jest realizowany w koprodukcji film Nietykalni, który zarobił w kinach na całym świecie ponad 484 miliony dolarów, osiągając tym samym najwyższy wynik kasowy filmu francuskojęzycznego w historii i przebijając wcześniejszy rekord 263 milionów dolarów ustanowiony przez Piąty element (1997), a także deklasując rekord kasowy 274 milionów dolarów ustanowiony w kategorii produkcji nieanglojęzycznych przez film Spirited Away (2001)[22][23].

Gaumont angażuje się również w produkcję telewizyjną. W początkowym okresie działalności oddziału Gaumont Television popularność zyskał zrealizowany w języku angielskim serial Nieśmiertelny (1992), który stał się niezwykle popularny w Stanach Zjednoczonych[2]. Firma wyprodukowała m.in. serial animowany Oggy i karaluchy (zrealizowany przez studio Xilam)[24]. Wśród francuskojęzycznych produkcji Gaumont Television wyróżnić można seriale kryminalne Glacé (2016) oraz L'Art du Crime (2017)[25][26]. Oprócz tego Gaumont International Television, oddział firmy z siedzibą w Los Angeles, produkuje szereg seriali dla telewizji i platform streamingowych: Hannibal (2013, NBC), Narcos (2015, Netflix), Nie ma jak w rodzinie (2015, Netflix)[27].

Przypisy

  1. Raport półroczny Gaumont z czerwca 2016 roku, s. 30. [dostęp 2017-10-08].
  2. a b Shimpach 2010 ↓, s. 68.
  3. Oscherwitz i Higgins 2007 ↓, s. 185.
  4. a b c d e Abel 2005 ↓, s. 380.
  5. Stachówna 2009 ↓, s. 223.
  6. Abel 2005 ↓, s. 379.
  7. Abel 2005 ↓, s. 417.
  8. Bordwell i Thompson 2003 ↓, s. 24.
  9. Stachówna 2009 ↓, s. 224-225.
  10. Stachówna 2009 ↓, s. 227.
  11. Oscherwitz i Higgins 2007 ↓, s. 25.
  12. a b Oscherwitz i Higgins 2007 ↓, s. 187.
  13. a b c Gaumont SA History (ang.). Funding Universe. [dostęp 2017-10-09].
  14. a b Michael 2015 ↓, s. 80.
  15. Michael 2015 ↓, s. 82.
  16. Michael 2015 ↓, s. 83.
  17. a b Michael 2015 ↓, s. 89.
  18. Françoise Meaux Saint Marc: Gaumont, Pathe merge exhibition interests (ang.). 14 grudnia 2000. [dostęp 2017-10-07].
  19. Michael 2015 ↓, s. 88.
  20. Pathé 2010 (ang.). Pathe.fr. [dostęp 2017-10-07].
  21. Pathé 2016 (ang.). Pathe.com. [dostęp 2017-10-03].
  22. "Intouchables": plus gros succès de l'histoire pour un film non-anglophone (fr.). PureMédias, 21 marca 2012. [dostęp 2017-10-09].
  23. Les Intouchables (2012): Theatrical Performance (ang.). The Numbers. [dostęp 2017-10-09].
  24. Oggy and the Cockroaches: Company Credits (ang.). IMDB. [dostęp 2017-10-09].
  25. About Gaumont Television (ang.). gaumonttelevision.com. [dostęp 2017-10-09].
  26. Toutes les series TV (fr.). gaumont.fr. [dostęp 2017-10-09].
  27. Gaumont International Television (US) (ang.). IMDB. [dostęp 2017-10-09].

Bibliografia[edytuj]