Gliese 581 c

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
GI 581 c
Ilustracja
Wizja artystyczna planety Gliese 581 c
Odkrywca zespół Stéphane’a Udry’ego
Data odkrycia 24 kwietnia 2007
Charakterystyka orbity (J2000)
Ciało centralne Gliese 581
Półoś wielka 0,073 au
Mimośród 0,07 ± 0,06
Okres orbitalny 12,9182 ± 0,0022
Argument perycentrum 235 ± 44°
Czas przejścia przez perycentrum 54 763,0 ± 1,6 JD
Charakterystyka fizyczna
Masa minimalna (M·sin i) 0,0176 MJ
Temperatura powierzchni 270-313 K

Gliese 581 cplaneta pozasłoneczna typu superziemia orbitująca wokół czerwonego karła Gliese 581. Uważa się, że planeta znajduje się w takiej odległości od gwiazdy, że temperatura powierzchni planety pozwala na istnienie wody w stanie ciekłym, a co za tym idzie istnieją na niej warunki dogodne do powstania życia tlenowego. Planeta znajduje się w gwiazdozbiorze Wagi około 20,5 lat świetlnych (~194 biliony km) od Ziemi, co astronomicznie jest odległością bardzo małą. Gliese 581 zajmuje 89. miejsce na liście najbliższych układów gwiezdnych względem Ziemi[1].

Temperatura powierzchni Gliese 581 c może być podobna do ziemskiej.

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Gliese 581 c wraz z inną planetą tego układuGliese 581 d została odkryta przez zespół Stéphane’a Udry’ego z Genewskiego Obserwatorium w Szwajcarii. Odkrycie zostało ogłoszone 24 kwietnia 2007, publikacja dotycząca odkrycia ukazała się w numerze 3/2007 czasopisma „Astronomy and Astrophysics[2]. Odkrycia dokonano za pomocą urządzenia do pomiarów radialnych prędkości gwiazd HARPS zainstalowanego na 3,6 metrowym teleskopie w Obserwatorium La Silla (Chile) – należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego. Następnie układ był przez półtora miesiąca obserwowany przez kanadyjski teleskop kosmiczny MOST[3].

Charakterystyka fizyczna[edytuj | edytuj kod]

Masa[edytuj | edytuj kod]

Znając masy wcześniej odkrytej planety Gliese 581 b i uwzględniając obecność Gliese 581 d, obliczono, że Gliese 581 c ma masę ok. 5,03 mas ziemskich, co było najmniejszą wartością ze wszystkich znanych wówczas planet pozasłonecznych[2], nie licząc tych orbitujących wokół pulsarów. Według późniejszych obliczeń, w których uwzględniono obecność kolejnych odkrytych planet w tym układzie, określono, że masa Gliese 581 c wynosi 5,6 ± 0,3 mas Ziemi[4].

Promień[edytuj | edytuj kod]

Porównanie wielkości Ziemi i Gliese 581 c.

Zakładając, że Gliese 581 c jest planetą skalistą z dużym, żelaznym jądrem, jej promień jest większy o około 50% od promienia ziemskiego. Średnica oceniana jest na 19 310 km[5]. Grawitacja na powierzchni takiej planety jest około 2,2 raza większa niż ziemska. W przypadku, kiedy okazałoby się, że jest to planeta zbudowana z wody i lodu, promień byłby podobnych rozmiarów, natomiast przyciąganie grawitacyjne byłoby około 1,25 razy większe od ziemskiego.

Wiek[edytuj | edytuj kod]

Szacuje się, że układ Gliese 581 ma około 4,3 miliarda lat, dla porównania Układ Słoneczny ma około 4,6 miliarda lat.

Orbita[edytuj | edytuj kod]

Czas obiegu Gliese 581 c wokół gwiazdy wynosi 13 ziemskich dni, jej promień orbity (11 milionów km) to tylko około 7% promienia orbity ziemskiej (150 milionów km). Ponieważ gwiazda wokół której orbituje Gliese 581 c jest mniejsza i chłodniejsza od Słońca – a więc produkująca mniej światła – promień orbity plasuje planetę na gorącym krańcu ekosfery. Jednak chociaż całkowita ilość wydzielanego przez gwiazdę światła wynosi około 1,3% ilości tego wydzielanego przez Słońce, planeta otrzymuje więcej ciepła niż Wenus[6].

Temperatura i warunki do życia[edytuj | edytuj kod]

Temperatura[edytuj | edytuj kod]

Używając zmierzonej wartości produkowanego przez Gliese 581 światła[2] możliwe jest obliczenie temperatury panującej na powierzchni Gliese 581 c. Wartość ta na podstawie modelowania komputerowego wynosi w przybliżeniu od −3 °C (przy założeniu, że albedo planety jest równe albedo Wenus) do 40 °C (przy założeniu, że albedo planety jest równe ziemskiemu). Szacunki te nie biorą pod uwagę wpływu atmosfery planety, dlatego rzeczywista wartość temperatury może się znacznie różnić (przypuszczalnie jest wyższa). Przykładowo z takich samych wyliczeń wynika, że temperatura na Ziemi powinna wynosić −17 °C, ze względu na efekt cieplarniany jest ona jednak o 32 stopnie wyższa niż ta wynikająca z modelu. Ostatnie symulacje komputerowe wskazują na to, że temperatura na powierzchni planety jest zbyt wysoka, aby woda istniała tam w stanie ciekłym. Co ciekawe, te same symulacje wskazują, że efekt cieplarniany może powodować, że odpowiednie warunki panują na innej planecie tego układu – Gliese 581 d[7].

Woda w stanie ciekłym[edytuj | edytuj kod]

Gliese 581 c znajduje się w ekosferze, co daje możliwość występowania na jej powierzchni wody w stanie ciekłym, co jak wiadomo jest jednym z niezbędnych elementów do istnienia życia tlenowego.

Siły pływowe[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na niewielki promień orbity, planeta doświadcza znaczących sił pływowych wywołanych grawitacją gwiazdy. Jeśli orbita jest kołowa, a wnętrze planety rozprasza energię podobnie do planet typu ziemskiego, to Gliese 581 c powinna zsynchronizować okres obrotu z okresem orbitalnym w czasie około 25 tysięcy lat. Od tego czasu planeta byłaby stale zwrócona jedną stroną do gwiazdy, z jedną półkulą zawsze oświetloną i gorącą, a drugą zawsze zaciemnioną i zimną. Jeśli jednak orbita jest ekscentryczna, czas synchronizacji może być o rzędy wielkości dłuższy. Planeta może znaleźć się w rezonansie 2:3, jak Merkury i nie będzie odwrócona jedną stroną do gwiazdy. Efekt sił pływowych zależy także od składu planety – Gleise 581 c może nie być planetą podobną do Ziemi, ale planetą oceaniczną, pokrytą głębszym i masywniejszym oceanem niż Ziemia; wówczas będzie inaczej reagować na pływy[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. THE ONE HUNDRED NEAREST STAR SYSTEMS (ang.). RECONS, 2012-01-01. [dostęp 2016-01-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-20)].
  2. a b c S. Udry i inni. The HARPS search for southern extra-solar planets. „Astronomy and Astrophysics”. 469 (3), s. L43-L47, lipiec 2007. DOI: 10.1051/0004-6361:20077612 (ang.). 
  3. Boring Star May Mean Livelier Planet (ang.). SpaceRef, 2007-06-10. [dostęp 2013-04-08].
  4. Steven S. Vogt i inni: The Lick-Carnegie Exoplanet Survey: A 3.1 M_Earth Planet in the Habitable Zone of the Nearby M3V Star Gliese 581 (ang.). arXiv, 2010-09-29. [dostęp 2013-04-08].
  5. New ‘super-Earth’ found in space.
  6. a b F. Selsis, J.F. Kasting, B. Levrard, J. Paillet i inni. Habitable planets around the star Gl 581?. „Astronomy and Astrophysics”. 476 (3), s. 1373–1387, 2007. DOI: 10.1051/0004-6361:20078091. arXiv:0710.5294. Bibcode2007A&A...476.1373S (ang.). 
  7. SPACE.com – Hopes Dashed for Life on Distant Planet.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]