Gorczyca polna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gorczyca polna
Sinapis arvensis åkersenap.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj gorczyca
Gatunek gorczyca polna
Nazwa systematyczna
Sinapis arvensis L.
Sp. pl. 2:668. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Pokrój

Gorczyca polna, ognicha (Sinapis arvensis) – gatunek rośliny należący do rodziny kapustowatych. Rośnie dziko w Afryce Północnej, na znacznej części Azji (Azja Zachodnia, Środkowa, Syberia, Kaukaz, Pakistan) i w całej Europie, rozprzestrzenia się również gdzieniegdzie poza tymi obszarami[2]. W polskiej florze jest archeofitem[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Ciemnozielona lub purpurowo nabiegła, wzniesiona, ulistniona, szorstko owłosiona w dolnej części. Ma wysokość 30-60 cm i górą rozgałęzia się.
Liście
Liście dolne w zarysie lirowate, duże, na ogonkach i nieco szorstkie. Górne liście łodygowe wydłużone, brzegiem zatokowo ząbkowane, nagie, często siedzące, gładkie.
Kwiaty
Żółte, o średnicy do 15 mm, o działkach odgiętych pod kątem prostym, zebrane w szczytowe grono. Po działkach najłatwiej można ją rozróżnić od podobnego gatunku rzodkwi świrzepy, która ma działki przylegające.
Owoc
Czterokanciasta łuszczyna z płaskim dzióbkiem 2-3 krotnie dłuższym, niż klapy. Przylega do osi owocostanu. Długość łuszczyny 1-2 cm, długość szypułki mniej niż 0,5 cm. W każdej łuszczynie 8-17 czerwonobrunatnych lub czarnych nasion.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna. Roślina miododajna, owadopylna lub samopylna. Roślina ruderalna. Rośnie na polach, miedzach, ugorach, przydrożach. Uciążliwy chwast polny, głównie w zbożach jarych i uprawach okopowych. Preferuje gleby gliniaste, żyzne i bogate w wapń (roślina wskaźnikowa gleb zasobnych w wapń). Na glebach piaszczystych występuje rzadko. Gatunek charakterystyczny dla klasy Stellarietea mediae.:[4] Roślina lekko trująca. Domieszka tego chwastu w paszy dla koni i bydła powoduje pogorszenie jakości mleka, a nawet zatrucie zwierząt.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

  • Sinapis arvensis L. var arvensis – odmiana o całkiem nagich łuszczynach
  • Sinapis arvensis L. var orientalis – odmiana o owłosionych łuszczynach[3].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Gdzie bursztynowy świerzop, gryka jak śnieg biała
Gdzie panieńskim rumieńcem dzięcielina pała

Według XIX-wiecznych autorów nazwą świerzop określano w czasach A. Mickiewicza właśnie gorczycę polną, lub rzodkiew świrzepę.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-05-13].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-10-15].
  3. 3,0 3,1 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  4. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  5. Doniesienie naukowe