Glifosat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Glifosat
Glifosat
Glifosat
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C3H8NO5P
Masa molowa 169,07 g/mol
Wygląd biały proszek, bez zapachu[1]
Identyfikacja
Numer CAS 1071-83-6
34494-03-6 (monochlorowodorek)
40465-66-5 (sól monoamonowa)
70393-85-0 (chlorowodorek)
PubChem 3496[2]
DrugBank DB04539[3]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Glifosatorganiczny związek chemiczny z grupy fosfonianów. Jest aktywnym składnikiem niektórych nieselektywnych herbicydów. Hamuje działanie bardzo ważnego dla roślin enzymu syntazy EPSPS (syntaza 5-enolopirogroniano-szikimowo-3-fosforanowa)[7], który jest kluczowym enzymem na szlaku metabolicznym kwasu szikimowego, związanego z biosyntezą aromatycznych aminokwasów (fenyloalaniny, tyrozyny i tryptofanu).

Glifosat wszedł na rynek w 1974 roku jako składnik herbicydu Roundup; stosowany jest w postaci soli amonowej lub izopropyloamoniowej. Preparaty Roundup oprócz glifosatu jako czynnika aktywnego biologicznie, zawierają substancje ułatwiające jego przenikanie przez błony komórkowe. Obecnie na rynku polskim dostępne jest kilkanaście generycznych środków zawierających w swoim składzie glifosat; niektóre z nich to: Avans Premium 360 SL, Glifocyd 360 SL, Klinik 360 SL, Kosmik 360 SL, Taifun 360 SL.

Glifosat uzyskał szczególne znaczenie po opracowaniu roślin uprawnych modyfikowanych genetycznie, które zawierają gen kodujący syntazę EPSPS odporną na działanie glifosatu (pochodzi ona od bakterii[7]). Umożliwia to opryski upraw tym środkiem w celu selektywnego niszczenia chwastów. Znane są jednak rośliny, które wykształciły odporność na glifosat (dzięki powieleniu genów kodujących EPSPS lub zabezpieczeniu merystemu wierzchołkowego pędu)[7].

W roku 2015 Międzynarodowa Agencja Badania Raka zaklasyfikowała glifosat jako substancję prawdopodobnie rakotwórczą dla ludzi (grupa 2A) ze względu na ograniczone dowody na zwiększanie ryzyka wystąpienia chłoniaka nieziarniczego[8].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Glifosat (ang.). [martwy link] The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron.
  2. Glifosat – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  3. Glifosat (DB04539) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  4. Glifosat (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  5. 5,0 5,1 Glifosat (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-09-01].
  6. 6,0 6,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: Glifosat (pol.) w Wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-07].
  7. 7,0 7,1 7,2 Jerry Adler. Ekspansja superchwastów.. „Świat Nauki”. nr. 6 (238), s. 66-71, czerwiec 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380. 
  8. Guyton, Kathryn Z, Loomis, Dana, Grosse, Yann, El Ghissassi, Fatiha i inni. Carcinogenicity of tetrachlorvinphos, parathion, malathion, diazinon, and glyphosate. „The Lancet Oncology”. 16 (5), s. 490-491, 2015. DOI: 10.1016/S1470-2045(15)70134-8. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]