Gorzknik kanadyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gorzknik kanadyjski
Gorzknik kanadyjski: zdjęcie
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd jaskrowce
Rodzina jaskrowate
Rodzaj gorzknik
Gatunek gorzknik kanadyjski
Nazwa systematyczna
Hydrastis canadensis L.
Syst. nat. ed. 10, 2:1088. 1759

Gorzknik kanadyjski (Hydrastis canadensis L.) – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Jedyny przedstawiciel monotypowego rodzaju gorzknik ( Hydrastis L.).

Pochodzi z Ameryki Północnej (Stany Zjednoczone, Kanada), gdzie ze względu na duże zapotrzebowanie na jej leczniczy surowiec została prawie całkowicie wyniszczona.

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Bylina wysokości 20–30 cm o grubych kłączach.
Liście
2 lub 3 dość duże, 3–5 dłoniastoklapowane (palczastodzielne), ząbkowane.
Kwiat
Pojedynczy, w szczycie, zielonawy. Okwiat 3-działkowy, składający się z żółtawych lub zielonawych pręcików i słupków.
Owoc
Wielokrotny o kształcie jagodowym, mały, w kolorze czerwonym. Jedno lub dwunasienny zbity w główkowaty owocostan, podobny do maliny.
Kłącze[2]
Powyginane i guzkowate o długości około 5 cm i grubości 5–10 mm. Powierzchnia jest żółtawa lub brunatnawoszara, nieregularnie pomarszczona. Nasady łodyg i łuskowate liście znajdują się na powierzchni górnej. Przełam jest gładki, żywicowaty. Powierzchnia przekroju poprzecznego jest żółtawobrunatna i wykazuje obecność dość szerokiej kory i pierścień 12 do 20 odlegle ułożonych wiązek naczyniowych i duży, położony centralnie rdzeń.
Kwiat gorzknika kanadyjskiego

Systematyka[edytuj]

Roślina stanowi jedynego współczesnego przedstawiciela linii rozwojowej siostrzanej dla rodzaju glaucidium (Glaucidium), wraz z którym tworzy klad bazalny w obrębie rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae). Ze względu na swą odrębność filogenetyczną roślina ta podnoszona jest do rangi podrodziny Hydrastidoideae Martynov[3] lub nawet rodziny gorzknikowate (Hydrastidaceae Martynov), siostrzanej dla jaskrowatych (system Reveala z 1999)[4].

Zastosowanie[edytuj]

Roślina lecznicza[edytuj]

Surowiec zielarski[2]
Kłącze gorzknika kanadyjskiego (Hydrastis rhizoma) – całe lub rozdrobnione, wysuszone kłącze i korzeń o zawartości minimum 2,5% hydrastyny oraz 3,0% berberyny.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-07].
  2. a b Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-7.
  3. Family: Ranunculaceae (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2011-03-01].
  4. Hierarchical position of the Family Hydrastidaceae (ang.). Crescent Bloom. [dostęp 2011-03-27].

Bibliografia[edytuj]

  1. Rośliny użytkowe. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1966.
  2. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne. ISBN 83-09-00256-4.