Gutaperka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Struktura chemiczna gutaperki
Przekrój przez piłeczkę golfową

Gutaperka – substancja pochodzenia naturalnego, pozyskiwana i wykorzystywana w podobny sposób jak kauczuk naturalny, z tą różnicą, że gutaperka w normalnych warunkach jest tworzywem nieelastycznym. Nazwa gutaperka pochodzi z języka malajskiego: getah = guma, percha = drzewo.

Gutaperka jest pozyskiwana z soku mlecznego roślin z rodziny sączyńcowatych, np. z drzewa gutaperkowca, Palaquium gutta oraz z Palaguium oblongifolia, rosnących dziko i uprawianych na Półwyspie Malajskim. Występuje także w dużych ilościach u eukomii wiązowatej (Eucommia ulmoides).

Gutaperka jest produktem koagulacji lateksu. Jej głównym składnikiem chemicznym jest trans-poliizopren-1,4 – izomer głównego składnika kauczuku naturalnego. Gutaperka jest tworzywem twardym, krystalicznym, barwy od brudno-białej do brunatnej. Już w temperaturach z przedziału 50-70°C posiada własności termoplastyczne, topi się z rozkładem przy ok. 130 °C. Gęstość 0,95-1,02 g/cm³.

Jest odporna na wpływ warunków atmosferycznych i otoczenia naturalnego oraz dość odporna chemicznie. Ulega jednak starzeniu od tlenu atmosferycznego, czemu można zapobiec odpowiednimi dodatkami. Rozpuszczalna w węglowodorach aromatycznych i chlorowanych, ulega kwasom tlenowym. Jest dobrym izolatorem elektrycznym.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • niegdyś duży udział w izolacji kabli elektrycznych
  • produkcja klejów
  • leczenie kanałowe – wypełnianie kanałów zębowych
  • produkcja piłek golfowych
  • tłoki pieczętne z XIX w. i XX w.