Herb Łodzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Łodzi
Herb Łodzi
Typ herbu miejski
Podobne herby Łodzia (herb szlachecki)
Ostatnie zmiany 5 czerwca 1936
Herb Łodzi we wnętrzu krakowskich Sukiennic

Herb Łodzi – jeden z symboli miejskich Łodzi. Przedstawia w polu czerwonym drewnianą łódkę złotą z takimż wiosłem.

Herb w obecnej postaci został ustanowiony zarządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych 5 czerwca 1936 r.[1] Obecnie obowiązuje na podstawie Statutu przyjętego 4 września 1996 r.[2]

Historia herbu[edytuj]

Miasto Łódź istnieje od początków XV wieku (prawa miejskie nadane w Przedborzu nad Pilicą w 1423), zaś herb w postaci zbliżonej do dzisiejszej po raz pierwszy pojawił się na pieczęci miejskiej przyłożonej do dokumentu z 1535. Sądząc po stopniu zużycia, tłok tej pieczęci wykonano około połowy XV wieku, a więc niedługo po nadaniu temu prywatnemu miasteczku biskupów włocławskich praw miejskich. Kształt łódki z następnej pieczęci, zachowanej przy dokumencie z 1577, a używanej aż do początków epoki przemysłowej (1817), był tak udany pod względem plastycznym, że posłużył do zaprojektowania w okresie międzywojennym herbu miasta, który obowiązuje do dziś. Autorem projektu był jeden z urzędników Magistratu, gdyż ogłoszony konkurs nie przyniósł nowych ciekawych pomysłów. Barwy herbu – złotą (godło) i czerwoną (tło) wzięto z herbu szlacheckiego Łodzia, podobnego do herbu miasta, choć niemającego z nim prawdopodobnie nic wspólnego. Obowiązujący dziś herb został zatwierdzony 5 czerwca 1936 roku przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych.

Pieczęć miejska Łodzi z 1577

W okresie burzliwego rozwoju Łodzi jako ośrodka przemysłowego w XIX–XX w. kilkakrotnie pojawiały się projekty zmiany lub uzupełnienia tego herbu na wzór herbów miast rosyjskich. Proponowane herby zawierały takie symbole jak: wrzeciono i prząśnica – związane z włókiennictwem (1847), czółenko tkackie, laska Merkurego – patrona kupców i koło zębatesymbol przemysłu (1895, projektu architekta miejskiego Franciszka Chełmińskiego), a nawet prządkę z wrzecionem na łódce (1915). Pomysły te nie zostały jednak zrealizowane, choć projekt z 1895 r. wykorzystano umieszczając ów herb na żetonach komunikacji tramwajowej[3].

Legenda o powstaniu herbu[edytuj]

Według legendy w granicach osady łódzkiej żył pustelnik, dawniej rycerz i zawadiaka. Któregoś dnia spotkał w lesie dziewczynę, która została oskarżona przez księcia łęczyckiego o paranie się czarną magią. Jednym z dowodów było ubijanie masła przy słonecznej i deszczowej pogodzie (stąd popularna rymowanka: Gdy deszcz pada, słońce świeci, czarownica masło kleci...). Zaopiekował się nią i zamieszkali wspólnie w jego jamie. Niestety którejś wiosny później pachołkowie księcia dotarli do jaskini samotników i z łatwością rozpoznali uciekinierkę. Kiedy po żądaniu wydania jej pustelnik odmówił, zabili go. Krew trysnęła na stojące w kącie jamy zbroję i starą tarczę. Od owej poplamionej krwią tarczy ma się więc wywodzić czerwone tło łódzkiego herbu.

Natomiast widniejąca na herbie łódź ma pochodzić jakoby od chłopa Janusza. Jego imię figuruje już w XIV-wiecznych dokumentach jako imię sołtysa wsi Łodzia (łac. Lodza). Według legendy ów chłop wybrał się w podróż przez bagna puszczy łódzkiej w czółnie. W okolicach dzisiejszej ulicy Zgierskiej postanowił się zatrzymać, zamieszkał zaś w odwróconej łodzi, która nie nadawała się już do dalszego użytku. Tak oto od pierwszego domostwa powstała nazwa wsi, później założonej w tym miejscu[4].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 5 czerwca 1936 r. w sprawie zatwierdzenia herbu miasta Łodzi (M.P. z 1936 r. Nr 137, poz. 248).
  2. Uchwała Nr XL/428/96 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 4 września 1996 r. w sprawie Statutu Miasta Łodzi (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2009 r. Nr 347, poz. 2860).
  3. Marek Adamczewski: Łódź z łódką w herbie. W: Portal „Wirtualna Łódź”. historycznie.uni.lodz.pl > Inne – Artykuły > Sekcja regionalna SKNH [on-line]. Łukasz Krawczyk, 2007-12-29. [dostęp 2016-02-23].
  4. Za: Zdzisław Konicki: Dziwy nad Łódką, czyli nowy bajarz łódzki. Zgierz: Pro Deo et Arte, 1992, s. 166.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]