Sukiennice w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sukiennice
Obiekt zabytkowy nr rej. A-10 z 12.03.1931
Widok z wieży kościoła mariackiego
Widok z wieży kościoła mariackiego
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków, Rynek Główny 3
Ukończenie budowy 1344-1392, 1557-1559, 1875-1879
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Sukiennice
Sukiennice
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Sukiennice
Sukiennice
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Sukiennice
Sukiennice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sukiennice
Sukiennice
Ziemia 50°03′42″N 19°56′14″E/50,061667 19,937222

Sukiennice w Krakowie – zabytkowy budynek sukiennic znajdujący się w centralnej części Rynku Głównego w Krakowie.

Historia Sukiennic[edytuj]

Sukiennice podlegały przez wieki wielu przemianom i ich obecny kształt w niczym nie przypomina dawnych sukiennic. Już w roku 1257 książę Bolesław Wstydliwy przy lokacji Krakowa zobowiązał się postawić kramy sukienne. Stanowiły one podwójny rząd kramów kamiennych, tworzących jakby uliczkę pośrodku Rynku. Sukiennice w tej postaci przetrwały do połowy XIV stulecia.

Kamienne Sukiennice do poł. XIV w.[edytuj]

Pierwowzorem dzisiejszych Sukiennic były drewniane kramy sukienne otoczone dookoła budami, jatkami i straganami. W akcie lokacyjnym książę zobowiązał się do wystawienia sukiennic. Stanowiły one podwójny rząd kramów z uliczką pośrodku, która na noc była zamykana z obydwu stron[1]. Około roku 1300 aleję z kramami zadaszono, co nadało im wygląd hali targowej[2]. W takiej formie przetrwały do połowy XIV wieku.

Gotyckie Sukiennice 1358-1555[edytuj]

Nowe, gotyckie sukiennice wystawił król Kazimierz III Wielki przed 1358. Środkowa hala o długości 108 m i szerokości 10 m z dwóch stron miała dostawione dwa rzędy kramów na głębokość 7,5 m. W osi długiej było to 18 kramów, które nakryte były sklepieniami, a otwarte do wnętrza ostrołukowymi lub półkolistymi portalami. Od strony południowej i północnej wybudowano zdwojone, ostrołukowe arkady. Przypominały one już kształtem obecne sukiennice. Budowla ta przetrwała jako gotycka do 1555 roku, kiedy spłonęła.

Renesansowe Sukiennice od 1559[edytuj]

W latach 1556-1559 przystąpiono do odnowienia spalonych sukiennic. Pracami kierował mistrz Pankracy, który zasklepił kolebkowo wielką halę sukiennic. Wtedy budynek zwieńczono attyką o podziałach arkadowych i grzebieniu z maszkaronami projektu Santi Gucciego. Dobudowano także kolumnowe loggie, które zaprojektował Jan Maria Padovano. W roku 1601 przebito przejście w poprzek Sukiennic i ozdobiono je ryzalitami.

XIX-wieczna przebudowa[edytuj]

Widok z południowego wschodu

W ramach porządkowania Rynku w latach 1875-1879 sukiennice przebudowano według projektu Tomasza Prylińskiego. Dolna hala została przekształcona w ciąg drewnianych kramów handlowych, rozlokowanych wzdłuż ścian. Dobudowano ryzality na osi wschód-zachód oraz parterowe arkadowe podcienia. Na szczytach ryzalitów od strony wschodniej umieszczono maszkarony przedstawiające karykatury ówczesnych prezydentów Krakowa (autor: Walery Gadomski na podstawie rysunku Jana Matejki). Hala dolna została udekorowana w 1895 herbami miast polskich, godłami cechowymi i pieczęciami, sala górna została zaadaptowana na potrzeby muzeum.

Współczesność[edytuj]

Wizerunek Sukiennic w czasie okupacji niemieckiej został umieszczony na banknotach o nominale 50 złotych emitowanych przez Bank Emisyjny w Polsce.

Współcześnie w Sukiennicach znajdują się dwa rzędy kramów, głównie z biżuterią, pamiątkami, rękodziełami czy cepelią. Obecnie na piętrze Sukiennic (w dawnym szmatruzie) znajduje się Galeria Polskiego Malarstwa i Rzeźby XIX wieku. Stanowi ona oddział Muzeum Narodowego. Na parterze Sukiennic znajduje się również słynna kawiarnia Noworolski. Pod zewnętrzną częścią sukiennic jako ciekawostkę obejrzeć można zachowane zabytkowe i sprawne oświetlenie gazowe.

W 2010 r. otwarto oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, Podziemia Rynku Głównego, do którego wejście znajduje się w Sukiennicach. Zwiedzający wędrują pod ziemią wokół Sukiennic szklanymi pochylniami i kładkami, zawieszonymi ponad dawnymi traktami, w tym brukami średniowiecznych Sukiennic.

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. M. Rożek, Przewodnik po zabytkach, WAM, Kraków 2010, s. 148
  2. B. Michalec, Kraków. Przewodnik Ilustrowany, Pascal, Bielsko Biała 2007, s. 85.

Linki zewnętrzne[edytuj]