Prawa miejskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Prawa miejskie – zbiór praw dotyczący mieszkańców miasta, szczególnie istotny w średniowieczu, gdyż wyjmował mieszczan spod jurysdykcji prawa ziemskiego (tzw. prawo dworskie).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prawa miejskie nadawane były przez władcę na wniosek pana i obejmowały między innymi prawo targowe (pozwolenie na urządzanie targów), pozwolenie na swobodne uprawianie rzemiosła, prawo składu (zmuszające przejeżdżających kupców do wystawiania swoich towarów na sprzedaż) i prawo mili (ograniczające konkurencję w handlu i rzemiośle), prawo sądowe (spory rozstrzygał sąd) i związane z nim prawo miecza, czyli prawo do zasądzania wyroków śmierci i określające jakie rodzaje kar za jakie przestępstwa można wykonywać (wiązało się to między innymi z powołaniem instytucji kata), prawo do wznoszenia fortyfikacji (które władca przekazywał miastu). Mieszkańcy miast mieli też niekiedy przyznawany przywilej zwalniający ich od płacenia ceł na obszarze całego kraju.

Jedną z najważniejszych cech przywileju lokacyjnego miasta była zasada zbiorowego władania nadaną ziemią. Prowadziło to do ukształtowania specyficznego charakteru samorządu miejskiego.

Początki nadawania praw miejskich są związane z kolonizacją nowych terenów w XIII w., czyli tak zwanymi lokacjami, gdy możnowładca ściągał na swój teren osadników, którzy karczowali lasy i budowali nową osadę (zobacz zasadźca). Aby zachęcić osadników do zmiany miejsca, przyznawano im nowe prawa. Pierwotnie kolonia przybyszów uzyskiwała immunitet sądowy, a wójt lub sołtys reprezentujący księcia był powoływany z grona jej członków, następnie w miejsce immunitetów wprowadzano prawa miejskie.

W Polsce pojawienie się praw miejskich przyniosło pierwsze elementy prawa rzymskiego, ponieważ wcześniejsze prawa ziemskie czy prawo lenne nie miały z nim większego związku.

Niejednokrotnie uzyskanie praw miejskich nie zmieniło faktu, że w dalszym ciągu miasto takie było jedynie z nazwy, herbu i przywileju. Osada pozbawiona możliwości rozwoju mogła dalej prowadzić życie typowo wiejskie, a główną działalnością jej mieszkańców była uprawa łanów ziemi przydzielonych przez właściciela.

Typy praw miejskich w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Prawa miejskie różniły się między sobą. Jeśli chodzi o prawa dotyczące miast polskich należy wspomnieć o:

  • prawo magdeburskie (ius municipale magdeburgense), znane też jako prawo niemieckie - prawo stworzone w Magdeburgu, jedno z najczęściej używanych przez polskie miasta (pierwszym miastem na terenie dzisiejszej Polski, które przyjęło prawa magdeburskie była Złotoryja), rządziło się nim także wiele miast w Brandenburgii, Saksonii i na Śląsku.
    Podstawą kodyfikacją prawa magdeburskiego był tzw. Weichbild magdeburski (Ius municipale), który był przeróbką Zwierciadła Saskiego. W Polsce najczęściej korzystano z tzw. Wulgaty, czyli oryginału niemieckiego, lub wersji Konrada z Opola powstałej dla mieszczan krakowskich w XIV w.
    Użycie praw magdeburskich przez inne miasta przyczyniło się do wzrostu znaczenia Magdeburga, bo inne miasta traktowały go jako wyższą instancję w trudnych przypadkach. Zbiór tak zwanych pytań brandenburskich zawiera około 1400 zapytań.
    Prawa magdeburskie były przetłumaczone na łacinę w 1506 przez kanclerza Jana Łaskiego natomiast na język polski w 1581 przez syndyka lwowskiego P. Szczerbica.
  • prawo średzkie - odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1210 w Środzie Śląskiej zatwierdzona przez Henryka I Brodatego. Była to kompilacja elementów prawa magdeburskiego i flamandzkiego dostosowująca je do śląskich realiów. Do głównych różnic należało sprawowanie władzy w mieście przez sołtysa lub wójta z ławnikami, przy czym stanowisko wójta i sołtysa było dziedziczne. Nie mogli oni sądzić niektórych rodzajów przestępstw, które były zarezerwowane dla sędziów państwowych.
    Znaczenie prawa średzkiego zmalało po powołaniu przez Kazimierza Wielkiego Sądu Wyższego Prawa Niemieckiego na zamku krakowskim na Wawelu.
  • prawo chełmińskie - odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1233 w Chełmnie, używana głównie na Pomorzu, Prusach, Mazowszu, Warmii, i Podlasiu. Na skutek zarządzenia Kazimierza Jagiellończyka od 1476 obowiązywało wszystkich mieszkańców Prus Królewskich (także szlachtę). Nigdy nie uzgodniono oficjalnej kodyfikacji, posługiwano się za to licznymi projektami kodyfikacji wydanymi drukiem. Od 1459 r. rolę sądu wyższego dla miast na prawie chełmińskim pełniła Rada Torunia.
  • prawo kaliskie (ius Calisiense) – lokalna odmiana prawa średzkiego wzorowana na przywileju lokacyjnym Kalisza i stosowana we wschodniej Wielkopolsce.
  • prawo poznańskie (ius Posnaniense) - lokalna odmiana prawa magdeburskiego wzorowana na przywileju lokacyjnym Poznania z 1253 i stosowana w zachodniej Wielkopolsce.

Obywatelstwo miejskie[edytuj | edytuj kod]

Do korzystania z pełni praw wynikających z przyjętego prawa miejskiego mieli od średniowiecza do XVIII w. tylko wolni obywatele (łac. cives).

Ponieważ życiem społeczności miejskiej kierowały jasno określone prawa, by spełnić postawione prawem warunki przyjęcia należało najpierw nabyć obywatelstwo miejskie. Obywatelstwo miejskie nadawano pod określonymi w przepisach zasadami ujętymi w wilkierzach (kodeksach prawa miejskiego), ordynacjach Rady Miasta oraz edyktach, niekiedy bardzo surowych.

Jako warunki przyjęcia stawiano m.in. urodzenie z legalnego związku, przedstawienie władzom miejskim dwóch zamożnych miejscowych popleczników oraz złożenie uroczystego zobowiązania do przestrzegania obowiązujących praw i stosowania się do rozporządzeń władz miejskich. Przepisy miejskie w zależności od tradycji nakazywały również w określonym terminie nabycie w mieście nieruchomości oraz uiszczenie stosownych opłat do kasy miejskiej. Od końca XVI wieku w Polsce warunkiem uzyskania przyjęcia do prawa miejskiego było również wyznawanie religii rzymskokatolickiej przez osobę starającą się o takie przyjęcie (z wyjątkiem Prus Królewskich, gdzie największe miasta były luterańskie).

Osoba, która uzyskała akceptację władz miejskich, składała przysięgę i była następnie odnotowywana w księdze przyjęć do prawa miejskiego (łac. album civile).

Uzyskanie przyjęcia do prawa miejskiego dawało obywatelowi wiele korzyści; umożliwiało wolne prowadzenie działalności gospodarczej, dawało czynne i bierne prawo wyborcze do władz miejskich, umożliwiało członkostwo w bractwach kupieckich i cechach rzemieślniczych.

Z prawa tego najczęściej wyłączano rządzących się odrębnymi prawami i niepodlegających władzy rad miejskich Żydów, a także duchownych. Również nie był zaliczany do pocztu obywateli miasta mieszkający w nich, ale nieposiadający praw plebs. W Polsce ludność pochodzenia ruskiego mogła się starać o przyjęcie do prawa miejskiego dopiero po roku 1724.

Status miasta ("prawa miejskie") w Polsce współcześnie[edytuj | edytuj kod]

Odbieranie praw miejskich w Polsce, będące dawniej dość częstym zjawiskiem, nie jest praktykowane od lat 1970.; ostatnimi miastami pozbawionymi praw miejskich były Lędyczek i Miasteczko Krajeńskie w 1973 roku. Inkorporacje, czyli włączanie miast do sąsiednich większych miast (pozbawienie odrębności miejskiej lecz nie samej miejskości) praktykowane było (masowo) nieco dłużej, do 1977 roku, oraz wyjątkowo w 2002 roku w przypadku Wesołej (por. Miejscowości w Polsce pozbawione praw miejskich).

Obecnie, aby uzyskać lub odzyskać status miasta (określany tradycyjnie jako prawa miejskie), aktualna miejscowość musi spełnić kilka warunków. Za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku o nadaniu praw miejskich przemawia szereg argumentów i uwarunkowań:

Przestrzenno-urbanistyczne:

  • posiadanie odpowiedniej infrastruktury techniczno-komunalnej (cała miejscowość musi być zgazyfikowana, zwodociągowana i skanalizowana, posiadać m.in. centralne ogrzewanie, oczyszczalnię i selektywną zbiórkę odpadów)
  • posiadanie uchwalonego planu zagospodarowania przestrzennego przewidującego rozbudowę przyszłego miasta
  • posiadanie miejskich cech funkcjonalno-przestrzennych (układ urbanistyczny z rynkiem, zwarta zabudowa typu miejskiego, asfaltowa nawierzchnia ulic, kanalizacja burzowa, chodniki, oświetlenie ulic, itp.)
  • posiadanie jednoznacznie wykształconego centrum
  • w obszarze zwartej zabudowy nie powinna być widoczna zabudowa typu zagrodowego
  • określenie granic projektowanego miasta nie może być zbyt szerokie, czyli zawierać elementy funkcjonalno-przestrzenne niewłaściwe dla miast (niezwarta zabudowa, rozłogi wiejskie itp.)

Historyczno-administracyjne:

  • posiadanie w przeszłości praw miejskich (m.in. herbu) lub stanowienie ważnego większego lokalnego ośrodka administracyjnego (zaleta lecz nie warunek)
  • posiadanie dostatecznej liczby instytucji pełniących ponadlokalne funkcje o charakterze miastotwórczym
  • miejscowości nie stanowiące siedzib gmin lub stanowiące integralną część innego miasta mają mniejszą szansę na pozytywne rozpatrzenie, np. Bnin

Funkcjonalno-demograficzne:

  • posiadanie odpowiedniej liczby ludności (przyjęte kryterium to minimum 2 000 mieszkańców, w praktyce ten warunek jest coraz mniej rygorystycznie przestrzegany, np. w przypadku Zakliczyna i Kołaczyc)
  • przynajmniej 2/3 ludności musi być zatrudniona poza rolnictwem

Społeczne:

  • poparcie lokalne (we wstępnych konsultacjach przeważająca liczba mieszkańców projektowanego miasta oraz otaczającej je gminy musi opowiedzieć się za nadaniem statusu miejskiego)
  • pozytywna opinia wojewody

Miejscowości pragnące uzyskać lub odzyskać prawa miejskie[edytuj | edytuj kod]

Wnioski o nadanie statusu miasta rozpatrzone pozytywnie przez Radę Ministrów[edytuj | edytuj kod]

2010[74][75]

Herb Miasto (2010) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
POL gmina Kołaczyce COA.svg Kołaczyce Check mark.svg Check mark.svg (1354-1919) ☒.svg (1314) Check mark.svg[76] Check mark.svg
POL Łaszczów COA new.svg Łaszczów Check mark.svg Check mark.svg (1549-1870) Check mark.svg (2341)[77] Check mark.svg (70%) Check mark.svg
POL gmina Przeclaw COA.svg Przecław Check mark.svg Check mark.svg (1471-1919) ☒.svg (1542) Check mark.svg (95%) Check mark.svg
POL Radłów COA.svg Radłów Check mark.svg ☒.svg[78] Check mark.svg (2793) Check mark.svg (92%) Check mark.svg
POL gmina Szepietowo COA.svg Szepietowo Check mark.svg ☒.svg Check mark.svg (2335)[77] Check mark.svg (99%) Check mark.svg
POL gmina Tychowo COA.svg Tychowo Check mark.svg ☒.svg Check mark.svg (2507)[77] Check mark.svg (90%) Check mark.svg

2011[79][80]

Herb Miasto (2011) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
POL Czyżew COA.svg Czyżew Check mark.svg Check mark.svg (1476-1870) Check mark.svg (2670) Check mark.svg[81] Check mark.svg
POL Gościno COA.svg Gościno Check mark.svg ☒.svg Check mark.svg (2636) Check mark.svg (97,3%) Check mark.svg
POL gmina Nowe Brzesko COA.svg Nowe Brzesko Check mark.svg Check mark.svg (1279-1870) ☒.svg (1756) Check mark.svg (90%) Check mark.svg
POL gmina Pruchnik COA.svg Pruchnik Check mark.svg Check mark.svg (1370-1934) Check mark.svg (3694) Check mark.svg (96%) Check mark.svg
POL gmina Wolbórz COA new.svg Wolbórz Check mark.svg Check mark.svg (1273-1870) Check mark.svg (2594) Check mark.svg (85%) Check mark.svg

2012 i 2013
Brak wniosków rozpatrzonych pozytywnie.

2014[82][83]

Herb Miasto (2014) Miejska morfologia Prawa miejskie dawniej Liczba ludności Ludność pozarolnicza Poparcie lokalne
POL Dobrzyca COA.svg Dobrzyca Check mark.svg Check mark.svg (1440-1934) Check mark.svg (3227) Check mark.svg (91%) Check mark.svg (52,93%[84] i 35,74%[85])
POL gmina Modliborzyce COA.svg Modliborzyce Check mark.svg Check mark.svg (1642-1869) ☒.svg (1435) Check mark.svg Check mark.svg (59,62%[86])
POL gmina Mrozy COA.svg Mrozy Check mark.svg ☒.svg Check mark.svg (3440) Check mark.svg (99,9%) Check mark.svg (58,4%[87])
POL gmina Stepnica COA.svg Stepnica Check mark.svg ☒.svg Check mark.svg (2293) Check mark.svg (99,4%) Check mark.svg (53,5%[88])
POL gmina Zaklików COA.svg Zaklików Check mark.svg Check mark.svg (1565-1869) Check mark.svg (2983) Check mark.svg (97,8%) Check mark.svg (90,0%[89])

Ponadto, 1 stycznia 2014 odebrany zostanie status miasta gminie miejskiej Czarna Woda z równoczesnym (tego samego dnia) nadaniem statusu miasta miejscowości Czarna Woda. Jest to zabieg administracyjny związany ze zmianą rodzaju gminy z miejskiej na miejsko-wiejską.

Wnioski o nadanie statusu miasta rozpatrzone negatywnie przez Radę Ministrów[edytuj | edytuj kod]

2005[90]

  • POL Bnin COA.svg Bnin - sytuacja wynikająca z podziału jednego miasta na dwa inne (na terenie tej samej gminy) byłaby precedensem; Bnin jako miasto byłby jednostką pomocniczą gminy Kórnik, i tak reprezentowaną w stosunkach zewnętrznych przez władze Kórnika; proces urbanizacji polega na poszerzaniu granic miast, tak więc dzielenie ich nie jest racjonalne
  • POL Dobre COA.svg Dobre - mała liczba ludności; małe poparcie mieszkańców; mała liczba instytucji pełniących funkcje ponadlokalne o charakterze miastotwórczym; słabo rozwinięta infrastruktura techniczno-komunalna i społeczna; widoczna część zabudowy typu zagrodowej w obszarze zwartej zabudowy Dobrego

2006[91]

  • POL gmina Biskupiec COA.svg Biskupiec - mała liczba ludności; małe poparcie mieszkańców; mała liczba instytucji pełniących funkcje ponadlokalne o charakterze miastotwórczym; znaczne rozproszenie zabudowy miejscowości; brak jednoznacznie wykształconego centrum
  • POL Bnin COA.svg Bnin - brak nowych argumentów merytorycznych od złożenia wniosku w 2005 roku oraz brak zaangażowania ludności lokalnej

2007[92]

  • POL gmina Końskowola COA.svg Końskowola - zbyt szerokie określenie granic, małe poparcie ludności i negatywna opinia wojewody

2008[93]

  • POL gmina Gardeja COA.svg Gardeja - mała liczba ludności
  • POL gmina Przeclaw COA.svg Przecław - mała liczba ludności i zbyt szerokie określenie granic
  • POL gmina Pszczew COA.svg Pszczew - mała liczba ludności i małe poparcie ludności

2009[75]

  • POL gmina Wolbórz COA new.svg Wolbórz - zbyt szerokie określenie granic

2010[80]

  • brak wniosków rozpatrzonych negatywnie

2011[94]

  • brak wniosków (w ogóle)

2012[95][96]

  • POL Bnin COA.svg Bnin - sytuacja wynikająca z podziału jednego miasta na dwa inne (na terenie tej samej gminy) byłaby precedensem; Bnin jako miasto byłby jednostką pomocniczą gminy Kórnik, i tak reprezentowaną w stosunkach zewnętrznych przez władze Kórnika; proces urbanizacji polega na poszerzaniu granic miast, tak więc dzielenie ich nie jest racjonalne, brak nowych argumentów w sprawie
  • POL gmina Skierbieszów COA.svg Skierbieszów - mała liczba ludności, rozproszenie zabudowy i brak jednoznacznie wykształconego centrum z miejskimi cechami funkcjonalno-przestrzennymi, negatywna opinia Wojewody Lubelskiego, nieprawidłowa dokumentacja
  • POL gmina Stopnica COA.svg Stopnica - mała liczba ludności
  • POL gmina Zaklików COA.svg Zaklików - zbyt szerokie określenie granic proponowanego miasta

2013[83]

  • POL gmina Choceń COA.jpg Choceń – mała liczba ludności (1775), zbyt szerokie określenie granic proponowanego miasta, niemiarodajne konsultacje
  • Lubycza Krolewska COA.svg Lubycza Królewska – nieprawidłowości w dokumentacji geodezyjnej

Podstawy prawne[edytuj | edytuj kod]

  • Ustawa z 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych
    Dz.U. z 2003 r. nr 166, poz. 1612; ostatnia zmiana Dz.U. z 2005 r. nr 17, poz. 141
  • Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
    Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591; ostatnia zmiana Dz.U. z 2008 r. nr 180, poz. 1111

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Protokół nr XIX/04 z obrad XIX sesji Rady Gminy Adamów z 21 grudnia 2004
  2. XI Sesja Rady Gminy z dn. 28 września 2007 r.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 Zaniewska, H. (1998). Polskie miasteczka w okresie transformacji społeczno-gospodarczej. Warszawa: Instytyt Gospodarki Mieszkaniowej
  4. Uchwała Rady Gminy XVI/117/08
  5. Serwis turystyczny Przemyśl - Bieszczady - Bircza chce zostać miastem
  6. Projekt rozporządzenia Rady Ministrow, 2006
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 R. Krzysztofik (2006): Nowe Miasta w Polsce w latach 1980-2007. Geneza i mechanizmy rozwoju. Próba typologii. Sosnowiec: Uniwersytet Śląski
  8. 77 posiedzenie Senatu, oświadczenie złożone przez senatora W. Łęckiego skierowane do ministra spraw wewnętrznych w sprawie nadania Bninowi statusu miasta. 2005-02-18
  9. Projekt Kurier lokalny powiatu kępińskiego
  10. Tygodnik Nowy, P. Z. Kujawa: Budzyń staje do walki. 2007-11-27
  11. Polska - Głos Wielkopolski, M. Maciejewska: Budzyń - chcą być miastem. 2007-12-05
  12. Serwis internetowy www.sudety.info.pl
  13. Uchwała Rady Gminy XXXIII/224/13
  14. Uchwała Rady Gminy XXV/147/2013
  15. Chocz będzie miastem?
  16. Chocz rozpoczyna starania o przywrócenie praw miejskich
  17. ma poparcie wojewody w staraniach o odzyskanie praw miejskich
  18. 18,0 18,1 18,2 Będą walczyć o odzyskanie praw miejskich (Jasielski Portal Informacyjny z dnia 1 lutego 2010 r.
  19. Długołęka ma szansę stać się wkrótce miastem - Gazeta Wrocławska
  20. Projekt rozporządzenia Rady Ministrow, 2005
  21. Czy Domaradz będzie miastem?
  22. Wspólnota Samorządowa Doliny Sanu
  23. Serwis internetowy gminy Frysztak: www.frysztak.pl
  24. Serwis internetowy gminy Pszczew: Dziennik Bałtycki:Gardeja będzie miastem?. 2008-01-22
  25. Tygodnik Pałuki: http://paluki.tygodnik.pl/artykuly/zobacz/5044/146/620-lecie_nadania_praw_miejskich.html
  26. TZ nr 35 z dnia 27 sierpnia 2008 r.
  27. [1]
  28. Serwis internetowy gminy Jawornik Polski: www.gmina-jawornik-polski.republika.pl
  29. Tygodnik Radomski :: strona głowna
  30. Józefów nad Wisłą odzyska prawa miejskie? Tego chce wójt
  31. Uchwała Rady Gminy XX/112/08
  32. Serwis internetowy Sandomierskie Klimaty: www.sandomierskie.com
  33. Miasto i gmina Komorów - Informacje o planach powstania gminy
  34. Tygodnik Nowy, M. Domagalski: Zmiany na mapie administracyjnej Polski. 2007-12-19
  35. Wyniki konsultacji społecznych
  36. Korczyna pod Krosnem: Referendum ws. przywrócenia praw miejskich
  37. Koszyce chcą odzyskać prawa miejskie
  38. kroscienko24.pl- Kroscienko, Krościenko,Krościenko nad Dunajcem,Pieniny, Szczawnica, Grywałd, Krościenko,Kroscienko
  39. 39,0 39,1 Kurów i Markuszów będą miastami?
  40. Dziennik Polski, (ziob): Będzie najmniejszym miastem?. 2006-01-09
  41. Uchwała Rady Gminy XIII/198/2013
  42. Uchwała Rady Gminy XXXV 192/08
  43. Program Klubu Miłośników Ziemi Magnuszewskiej: http://www.magnuszew.info/index.php?option=com_content&task=view&id=47&Itemid=44
  44. Serwis internetowy powiatu pilskiego: www.powiat-pilski.intrux.pl
  45. Serwis internetowy gminy Mstów: www.mstow.pl
  46. [2]
  47. Nadarzyn jednak bez praw miejskich
  48. Ziemia Myszkowska
  49. Olsztyn pod Częstochową odzyska prawa miejskie?
  50. Opatowianin, Zarząd TPO: Prawa miejskie dla Opatówka. 2004-01/03
  51. Otyń miastem? Weź udział w konsultacjach
  52. Hot spot Parzęczew - miasto za kasę UE
  53. Panorama Leszczyńska: http://panorama.media.pl/content/view/2584/9/
  54. Tygodnik Nowodworski: http://nowodworski.info/index.php?option=com_content&task=view&id=672&Itemid=1
  55. Serwis internetowy gminy Pszczew: www.pszczew.pl
  56. Region: Rozprza też chce być miastem - ePiotrkow.pl - Multimedialny Portal - Piotrków Trybunalski
  57. Skierbieszów: Informacja dla mieszkańców Gminy Skierbieszów
  58. Chcą być miastem. Władze Skierbieszowa starają się o odzyskanie praw miejskich
  59. Próba odzyskania praw miejskich: [3]
  60. Czy mieszkańcy Stanisławowa chcą aby odzyskać prawa miejskie?
  61. Gmina Stopnica - wiadomości-OBWIESZCZENIE
  62. STRZELECZKI - Urząd Gminy
  63. Uchwała Rady Gminy XL/358/14
  64. [http://www.tgn.diecezja.tarnow.pl/archiwum/! 2007/0902/art4.php Tarnowski Gosc Niedzielny - Tarnów]
  65. Zapytanie w sprawie uwarunkowań restytucji praw miejskich dla Szydłowca
  66. Opole: Tarnów Opolski chce być miastem - 25 września 2008
  67. Pismo w sprawie o przywrócenie Turobinowi praw miejskich, 20 marca 2007
  68. Roztocze Online, B. Nowak: Miasto Turobin?. 2006-08-10
  69. Gazeta Urzędowska, E. Puchajda: Wybory w sołectwach na terenie Gminy Urzędów. 2003-02-02
  70. Wąwolnica nie chce już dłużej być wsią
  71. Kurek Mazurski
  72. Chcą odzyskać prawa miejskie
  73. Radio Kielce: Wodzisław znowu miastem?
  74. Projekt Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie utworzenia, ustalenia granic i nazw gmin oraz siedzib ich władz, ustalenia granic niektórych miast oraz nadania niektórym miejscowościom statusu miasta
  75. 75,0 75,1 Biuletyn Informacji Publicznej MSWIA :: BIP :: - 2009
  76. Większość ludności
  77. 77,0 77,1 77,2 Liczba ludności projektowanego miasta
  78. Jedynie prawa miasteczka 1870-1934
  79. Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 929
  80. 80,0 80,1 Uzasadnienie
  81. Większość mieszkańców
  82. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2013 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy (Dz.U. poz. 869)
  83. 83,0 83,1 Uzasadnienie do projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby władz gminy. Rządowe Centrum Legislacji, 2013-07-17. [dostęp 2013-07-18].
  84. W sołectwie Dobrzyca; frekwencja: 54,43%
  85. W sołectwie Dobrzyca Nowy Świat; frekwencja: 49,67%
  86. W sołectwie Modliborzyce; frekwencja: 77,71%
  87. W sołectwie Mrozy; frekwencja: 38,65%
  88. W sołectwie Stepnica; frekwencja: 40,91%
  89. W sołectwie Zaklików; frekwencja: 31,46%
  90. Uzasadnienie
  91. Uzasadnienie
  92. Uzasadnienie
  93. Uzasadnienie
  94. Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz zmiany siedzib władz niektórych gmin. RM-110-71-11
  95. Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz zmiany siedziby władz gminy
  96. Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 873 (PDF)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Maria Bogucka, Henryk Samsonowicz. Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Wrocław 1986;