Hermann Broch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hermann Broch
Ilustracja
Hermann Broch w 1909 roku
Data i miejsce urodzenia 1 listopada 1886 w
Wiedeń
Data i miejsce śmierci 30 maja 1951
New Haven
Narodowość austriacka
Język niemiecki
Dziedzina sztuki powieść, dramat
Epoka modernizm
Ważne dzieła

Śmierć Wergilego

Hermann Broch (ur. 1 listopada 1886 w Wiedniu, zm. 30 maja 1951 w New Haven) – austriacki pisarz[1], od 1939 przebywający w Stanach Zjednoczonych, jeden z odnowicieli prozy XX wieku, obrońca wartości humanistycznych przed faszyzmem (Kusiciel). Jest zaliczany do najwybitniejszych dwudziestowiecznych pisarzy niemieckojęzycznych. Jego najbardziej znane powieści to Śmierć Wergilego[2][3], Lunatycy[4] i Autobiografia duchowa.

W 1938 był krótko więziony przez nazistów[1]; został zwolniony dzięki staraniom Jamesa Joyce’a[1][3]. Niedługo potem wyemigrował do Stanów Zjednoczonych[1]. Od 1949 był profesorem Uniwersytetu Yale’a (w New Haven)[3].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Twórczość dostępna w języku polskim[edytuj | edytuj kod]

  • (1961) Niewinni. Powieść w jedenastu opowiadaniach[5]
  • (1963) Śmierć Wergilego[6]
  • (1970) Kusiciel[7]
  • (1997) Lunatycy[8]
  • (1998) Kilka uwag o kiczu i inne eseje[9]
  • (1998) Radosna apokalipsa Wiednia około roku 1880[10]
  • (2005) Autobiografia duchowa[11]
  • (2008) Ostatni wybuch manii wielkości. Mowa pożegnalna Hitlera[12]
  • (2010) Rozgrzeszenie | Z powietrza wzięte. Dramaty[13]
  • (2014) Wieża Babel. Hofmannsthal i jego czasy[14] (fragment ksiązki Hofmannsthal und seine Zeit)

Niemieckojęzyczne wydanie zbiorowe dzieł[edytuj | edytuj kod]

Hermann Broch, Kommentierte Werkausgabe, hg. von Paul Michael Lützeler. Frankfurt am Main. Suhrkamp Verlag, 1974–1981.

  • KW1: Die Schlafwandler.Eine Romantrilogie
  • KW2: Die Unbekannte Groesse. Roman
  • KW3: Die Verzauberung. Roman
  • KW4: Der Tod des Vergil. Roman
  • KW5: Die Schuldlosen. Roman in elf Erzaehlungen
  • KW6: Novellen
  • KW7: Dramen
  • KW8: Gedichte
  • KW9/1+2: Schriften zur Literatur
  • KW10/1+2: Philosophische Schriften
  • KW11: Politische Schriften
  • KW12: Massenwahntheorie
  • KW13/1+2+3: Briefe

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jeffrey B. Berlin: Der unveröffentlichte Briefwechsel zwischen Antoinette von Kahler und Hermann Broch unter Berücksichtigung einiger unveröffentlichter Briefe von Richard Beer-Hofmann, Albert Einstein und Thomas Mann; in: „Modern Austrian Literature. Journal of the International Arthur Schnitzler Research Association”, Vol. 27, No. 2, 1994. Riverside, CA (USA): University of California at Riverside, 1994, S. 39-76
  • Budi Hardiman, Fransisco: Die Herrschaft der Gleichen. Masse und totalitäre Herrschaft. Eine kritische Überprüfung der Texte von Georg Simmel, Hermann Broch, Elias Canetti und Hannah Arendt. Frankfurt/M. u.a. (Peter Lang) 2001
  • Stephen D. Dowden (Ed.): Hermann Broch. Literature, Philosophy, Politics. The Yale Broch Symposium 1986. Columbia, SC (USA): Camden House, Inc. 1988
  • Manfred Durzak: Hermann Broch. Realienbücher für Germanisten, Abt. Literaturgeschichte. Stuttgart: J.B. Metzler Verlag, 1967.
  • Thomas Eicher, Paul M. Lützeler, Hartmut Steinecke (Hgg): Hermann Broch. Politik, Menschenrechte – und Literatur ? Oberhausen (Rhld): Athena-Verlag, 2005
  • Daniel Hoffmann: Broch, Hermann. In: „Metzler Lexikon der deutsch-jüdischen Literatur, hrsg. von Andreas B. Kilcher. Stuttgart: J.B. Metzler Verlag, 2000, S. 88-90
  • Michael Kessler unter Mitarbeit von Marianne Gruber, Barbara Mahlmann-Bauer, Christine Mondon und Friedrich Vollhardt: 'Hermann Broch. Neue Studien. Festschrift fuer Paul Michael Luetzeler zum 60. Geburtstag'. Tuebingen: Stauffenburg, 2003
  • Michael Kessler & Paul Michael Lützeler (Hg.): Hermann Broch. Das dichterische Werk. Tübingen: Staufenberg Verlag, 1987
  • Paul Michael Luetzeler. 'Hermann Broch – Ethik und Politik'. Muenchen: Winkler, 1972.
  • Paul Michael Lützeler. Hermann Broch. Eine Biographie. Frankfurt a.M.: Suhrkamp Verlag, 1985
  • Paul Michael Luetzeler (Hg.): 'Hermann Broch – Briefe ueber Deutschland 1945–1949. Die Korrespondenz mit Volkmar von Zuehlsdorff'. Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1986.
  • Paul Michael Lützeler (Hg.): Hermann Broch. Ein Lesebuch. Frankfurt a.M.: Suhrkamp Verlag, 1987
  • Paul Michael Lützeler & Michael Kessler (Hg.): Brochs theoretisches Werk. Frankfurt a.M.: Suhrkamp Verlag, 1988
  • Paul Michael Luetzeler (Hg.): 'Hermann Broch – Das Teesdorfer Tagebuch fuer Ea von Allesch'. Frankfurt a. M.: Suhrkamp, 1995.
  • Paul Michael Luetzeler (Hg.): 'Hannah Arendt – Hermann Broch. Briefwechsel 1946 bis 1951. Frankfurt am Main: Juedischer Verlag im Suhrkamp Verlag, 1996
  • Paul Michael Luetzeler: 'Die Entropie des Menschen. Studien zum Werk Hermann Brochs. Wuerzburg: Koenigshausen & Neumann, 2000.
  • Paul Michael Luetzeler (Hg.): 'Der Tod im Exil. Hermann Broch – Annemarie Meier-Graefe. Briefwechsel 1950-51'. Frankfurt a. M.: Suhrkamp, 2001.
  • Paul Michael Lützeler (Bearbeiter): Hermann Broch 1886-1951. Eine Chronik. Marbacher Magazin 94/2001. Marbach a.N.: Deutsche Schillergesellschaft, 2001
  • Paul Michael Luetzeler, Kulturbruch und Glaubenskrise. Brochs "Schlafwandler" und Gruenewalds "Isenheimer Altar". Tuebingen: Francke, 2001.
  • Paul Michael Luetzeler (Hg.): 'Freundschaft im Exil: Thomas Mann und Hermann Broch'. Frankfurt a.M.: Klostermann, 2004)
  • Paul Michael Luetzeler (Hg.): 'Hermann Broch – Ruth Norden. Transatlantische Korrespondenz'. Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 2005.
  • Heinz Politzer: Hermann Broch: „Zur Feier meines Ablebens”; in: „Der Monat. Eine internationale Zeitschrift”, 3. Jg., Heft 36, 1951 (Berlin-Dahlem), S. 630-632.
  • Monika Ritzer: Hermann Broch und die Kulturkrise im frühen 20. Jahrhundert. Stuttgart: 1988.
  • Egon Vietta: Hermann Broch. In memoriam; in: „Der Monat. Eine internationale Zeitschrift”, 3. Jg., Heft 36, 1951 (Berlin-Dahlem), S. 616-629.
  • Józef Zarek: Intertextová nadväznosť. O „Metodologických poviedkach” Rudolfa Slobodu a Pavla Vilikovského v porovnaní s „Metodologickou novelou” Hermanna Brocha, w: Slovensko-Poľsko. Bilaterálne vztahy v procese transformácie. Red. J. Hvišč. Bratislava: LUFEMA, 2008, s. 123-136. ​ISBN 978-80-89058-26-6

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Hermann Broch, Austrian writer (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-10-31].
  2. The Death of Virgil (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-10-31].
  3. a b c Broch Hermann, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2016-10-31].
  4. The Sleepwalkers (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2016-10-31].
  5. Niewinni. Powieść w jedenastu opowiadaniach, Wanda Jedlicka (tłum.), Witold Wirpsza, Egon Naganowski, Warszawa: "Czytelnik", 1961.
  6. Śmierć Wergilego, Maria Kurecka, Witold Wirpsza (tłum.), Warszawa: "Czytelnik", 1963.
  7. Kusiciel, Edyta Sicińska (tłum.), Anna M. Linke, Warszawa: "Czytelnik", 1970.
  8. Lunatycy, Sławomir Błaut (tłum.), Jakub Lichański, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1997.
  9. Kilka uwag o kiczu i inne eseje, Danuta Borkowska, Jan Garewicz, Ryszard Turczyn (tłum.), Warszawa: "Czytelnik", 1998.
  10. Radosna apokalipsa Wiednia około roku 1880, Ryszard Turczyn (tłum.), „Teatr” (2), Warszawa 1998, s. 8-11.???
  11. Autobiografia duchowa, Sławomir Błaut (tłum.), Paul Michael Lützeler, Warszawa: "Czytelnik", 2005.
  12. Ostatni wybuch manii wielkości. Mowa pożegnalna Hitlera, Maciej Ganczar (tłum.), „Odra”, 48 (5), Wrocław 2008, s. 39-44.???
  13. Rozgrzeszenie | Z powietrza wzięte. Dramaty, Maciej Ganczar (tłum.), Warszawa: Agencja Dramatu i Teatru "ADiT", 2010.
  14. Wieża Babel. Hofmannsthal i jego czasy, Ryszard Turczyn (tłum.), „Przegląd Polityczny” (125), Gdańsk 2014, s. 81-87.???

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]