Hermann Schaper

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Hermann Schaper (ur. 12 sierpnia 1911 w Strassburgu, Alzacja, zm. ?) – niemiecki zbrodniarz wojenny w czasie II wojny światowej. Skazany po wojnie za liczne zbrodnie wojenne.

Działalność podczas wojny[edytuj | edytuj kod]

Był członkiem niemieckiej narodowosocjalistycznej partii NSDAP – numer legitymacji 105606, a następnie, od 1937 roku, esesmanem z trupią czaszką (nr legitymacji 3484) w randze porucznika SS (Obersturmführer).

Dowodził jako kapitan (Hauptsturmführer) oddziałem wydzielonym z urzędu gestapo Ciechanów-Płock[1]. Schaper działał w okręgu Płock (przemianowanym na Schröttersburg), zarządzanym przez ród pruski von der Groeben; przełożonym Schapera był dowódca Gestapo w Ciechanowie (przemianowanym na Zichenau)[2].

Ustalono, że przy pomocy swojego oddziału prowadził systematyczne mordy według tej samej metody na bolszewikach, ich sympatykach, NKWD-zistach i Żydach, w miarę zdobywania terytoriów wcześniej zagarniętych przez Sowietów w miejscowościach czasem raczej dość już daleko za przesuwającym się frontem wschodnim. Przeprowadził akcje likwidacji w takich miejscowościach jak: Wizna (koniec czerwca), Wąsosz (5 lipca), Radziłów (7 lipca), Jedwabne (10 lipca), Łomża (wczesny sierpień), Tykocin (22–25 sierpnia), Rutki (4 września), Zambrów i Borkowo[2].

Procesy powojenne[edytuj | edytuj kod]

Od 1960 roku oskarżany przez niemieckie prokuratury do spraw zbrodni wojennych (Ludwigsburg), obciążony przez Karla von der Groebena, Komisarza okręgowego (Kreisskomissar) Łomży wymordowaniem tamtejszych Żydów, został też rozpoznany ze zdjęć przez dwóch świadków z Izraela – Chaję Finkelsztajn z Radziłowa oraz Izzaka Felera z Tykocina – jako dowodzący pogromami w tych miejscowościach[3]: 7 lipca 1941 w Radziłowie i 25 sierpnia w Tykocinie.

Metody stosowane przez Schapera i jego patrole śmierci w tych masakrach były identyczne z przebiegiem mordów w Jedwabnem – zaledwie kilka kilometrów dalej, w kilka dni później. Schaper nie przyznał się do zarzutów i Niemcy uznali dowody za niewystarczające do osądzenia go. Kłamał przed sądem utrzymując, że w 1941 roku był kierowcą ciężarówki i posługiwał się fałszywymi nazwiskami. Pomimo pozytywnego rozpoznania go przez świadków sprawę przeciw Schaperowi zamknięto 2 września 1965 roku[2][4].

Na początku lat sześćdziesiątych zbrodnie wojenne popełnione przez Schapera zostały zbadane przez niemieckie Centrum Sądowe ds. Ścigania Zbrodni Hitlerowskich w Ludwigsburgu . Prokuratorzy wezwali kluczowego świadka, niemieckiego Kreiskommissar w Łomży , który nazwał Gestapo paramilitarnym Einsatzgruppe B pod SS-Obersturmführer Hermann Schaper w trakcie śledztwa Birknera. Schaper został oskarżony w 1964 r. O osobiste dowodzenie Einsatzkommando odpowiedzialnym za masowe zabijanie Żydów w mieście. Dwóch świadków z Izraela- Chaja Finkelstein z Radziłowa i Izchak Feler z Tykocina - rozpoznają Hermanna Schapera ze zdjęć jako odpowiedzialnych również za pogrom w Radziłowie 7 lipca 1941 r., A także pogrom w Tykocinie z 25 sierpnia 1941 r. Metody stosowane przez szwadron śmierci Schapera w tych masakrach były identyczne z tymi, które zatrudniono w Jedwabnem (kilka kilometrów) zaledwie trzy dni później. Schaper zaprzeczył oskarżeniom, a Niemcy znaleźli dowody niewystarczające, aby go oskarżyć w tym czasie. Okłamał przesłuchujących, że w 1941 roku był kierowcą ciężarówki i używał fałszywych nazwisk. Postępowanie sądowe przeciwko niemu zakończono w dniu 2 września 1965 r. Pomimo jego pozytywnej identyfikacji przez sądy.[5][6]

Podczas kolejnego śledztwa hrabia von der Groeben potwierdził, że to rzeczywiście Hermann Schaper przeprowadzał masowe egzekucje Żydów w swojej dzielnicy. Sprawa Schapera została ponownie otwarta w 1974 r. W 1976 r. Niemiecki sąd w Giessen ( Hesja ) uznał Schapera za winnego egzekucji Polaków i Żydów komando SS Zichenau-Schroettersburg . Schaper został skazany na 6 lat więzienia, ale wkrótce został zwolniony z powodów medycznych. [3] [4] Zmarł ze starości w latach dziewięćdziesiątych. Zgodnie z oświadczeniem otrzymanym od polskiego IPN od niemieckiego oskarżenia, dokumentacja jego procesu nie jest już dostępna i najprawdopodobniej została zniszczona po zakończeniu sprawy.[7]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Postanowienie o umorzeniu śledztwa. Instytut Pamięci Narodowej. s. 186. [dostęp 2017-11-28].
  2. a b c Thomas Urban: Poszukiwany Hermann Schaper. Rzeczpospolita, 2001-09-01. [dostęp 2017-11-28]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  3. Postanowienie o umorzeniu śledztwa. Instytut Pamięci Narodowej. s. 188–189. [dostęp 2017-11-28].
  4. Alexander B. Rossino, historyk w United States Holocaust Memorial Museum w Washington, D.C. Polish „Neighbors” and German Invaders: Contextualizing Anti-Jewish Violence in the Białystok District during the Opening Weeks of Operation Barbarossa. „Polin: Studies in Polish Jewry”. Vol. 16, 2003. [dostęp 2011-05-12]. Cytat: Cytowane przez Bogdan Musiał w: Konterrevolutionäre Elemente sind zu erschiessen: Die Brutalisierung des deutsch-sowjetischen Krieges im Sommer 1941 (Berlin: Propyläen, 2000), s. 32, 62. Również, cytowane w niemieckich archiwach powojennych śledztw Birknera w: Auswertung der Ereignismeldungen zu den Judenerschiessungen in Białystok im Juli 1941 in ZStL, 5 AR-Z 56/1960, s. 4ff.. 
  5. Thomas Urban, reporter of the Süddeutsche Zeitung; Polish text in Rzeczpospolita, 1–2 September 2001
  6. Alexander B. Rossino, historian at the United States Holocaust Memorial Museum in Washington, D.C. (2003). "Polish "Neighbors" and German Invaders: Contextualizing Anti-Jewish Violence in the Białystok District during the Opening Weeks of Operation Barbarossa". Polin: Studies in Polish Jewry, Volume 16. Archived from the original (Internet Archive) on February 22, 2014. Retrieved May 12, 2011. Cited by Bogdan Musiał in: "Konterrevolutionäre Elemente sind zu erschiessen": Die Brutalisierung des deutsch-sowjetischen Krieges im Sommer 1941, (Berlin: Propyläen, 2000), pp. 32, 62. Also, cited in German archives of Birkner's postwar investigation at: Auswertung der Ereignismeldungen zu den Judenerschiessungen in Białystok im Juli 1941 in ZStL, 5 AR-Z 56/1960, pp. 4ff.
  7. "Śledztwa zawieszone (Suspended investigations)". Instytut Pamięci Narodowej (Institute of National Remembrance), Warsaw. 9 November 2010. Retrieved May 17, 2011.