Hipolit Wawelberg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Hipolit Wawelberg
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 8 maja 1843
Warszawa
Data i miejsce śmierci 20 października 1901
Wiesbaden
Miejsce spoczynku cmentarz żydowski
w Warszawie
Zawód, zajęcie finansista
Jeden z budynków Kolonii Wawelberga, ok. 1904

Hipolit Wawelberg (ur. 8 maja 1843[a] w Warszawie, zm. 20 października 1901 Wiesbaden)[1][2][3] – polski finansista, działacz społeczny i gospodarczy oraz filantrop żydowskiego pochodzenia.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Absolwent Gimnazjum Realnego w Warszawie[2] i Instytutu Agronomicznego w Warszawie[4]. Brał udział w powstaniu styczniowym, po którym udał się, by uniknąć represji, na studia w Akademii Handlowej w Berlinie.

Od 1864 roku był współwłaścicielem Domu Bankowego H. Wawelberg założonego w 1847 roku przez jego ojca Henryka[1]. Spółka posiadała filię w Petersburgu. Była to jedna z największych w tamtym czasie prywatnych instytucji finansowych[1].

Współzałożyciel Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie (1875) i członek Rady Banku Handlowego w Warszawie (1890-1900)[1]. W 1895 roku ufundował wraz ze swoim szwagrem Stanisławem Rotwandem Szkołę Mechaniczno-Techniczną H. Wawelberga i S. Rotwanda[1].

Utworzył w 1898 r. Fundację Tanich Mieszkań dla warszawskich robotników im. Hipolita i Ludwiki Wawelbergów, fundusze na ten cel dokonał w postaci darowizny w wysokości 300 tys. rubli z okazji pięćdziesiątej rocznicy założenia banku. Pozwoliło to na budowę mieszkań dla robotników na warszawskiej Woli w rejonie dzisiejszych ulic Wawelberga, Górczewskiej i Działdowskiej wchodzących w skład Kolonii Wawelberga oraz dla ubogiej inteligencji przy ulicy Ludwiki.

Współzałożyciel petersburskiego tygodnika „Kraj”. Wspierał druk tanich wydań dzieł literackich znanych pisarzy polskich, m.in. Henryka Sienkiewicza, Elizy Orzeszkowej i Bolesława Prusa. Przyczynił się do wydania pierwszego popularnego wydania dzieł Adama Mickiewicza, a później do budowy jego pomnika w Warszawie[2].

Jego żoną była Ludwika Wawelberg z domu Bersohn (Berson), pochodząca ze sławnej warszawskiej rodziny[4]. Małżeństwo miało córkę i dwóch synów: Jadwigę Berson, Michała Wawelberga i Wacława Wawelberga[5].

Pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 20, rząd 3)[6][7].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • W 1928 jego imieniem nazwano ulicę na warszawskiej Woli[8].
  • Prywatna Wyższa Szkoła Businessu i Administracji oraz Prywatne Liceum Ogólnokształcące nr 51 im. Hipolita Wawelberga, które pielęgnuje tradycje szkoły założonej przez H. Wawelberga.
  • 21 maja 2017 roku powstał mural przedstawiający Hipolita i Ludwikę Wawelbergów namalowany na ścianie garaży znajdujących przy ulicy Górczewskiej 15 a na terenie Kolonii Wawelberga; został namalowany w ramach 3. edycji Święta Kolonii Wawelberga[9][10].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W niektórych źródłach (np. JewishEncyclopedia.com) oraz na nagrobku podany jest rok 1844.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Wielka Encyklopedia PWN. Tom 29. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 35. ISBN 83-01-14364-9.
  2. a b c Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 940. ISBN 83-01-08836-2.
  3. Hipolit Wawelberg (wspomnienie pośmiertne). „Kurjer Warszawski : dodatek poranny”. 291, s. 2, 1901-10-21. 
  4. a b Wawelberg Hipolit, sztetl.org.pl [dostęp 2021-01-17].
  5. Grób Wacława Wawelberga, Wirtualny Cmentarz, cemetery.jewish.org.pl [dostęp 2021-01-27].
  6. Grób Hipolita Wawelberga w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie.
  7. Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.
  8. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 352. ISBN 83-86619-97X.
  9. Warszawa-murale pokaże Ci najciekawsze murale w mieście. Witold Górczyński [dostęp 2021-02-03] (pol.).
  10. Wawelbergowie: pamięć w przestrzeni miasta – warsztaty muralowe dla dorosłych, www.polin.pl [dostęp 2021-02-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]