IRAS

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
IRAS
IRAS in orbit.jpg
Wizja artystyczna satelity IRAS na orbicie
Inne nazwy Infrared Astronomical Satellite
Indeks COSPAR 1983-004A
Zaangażowani NASA, Wielka Brytania, Holandia
Rakieta nośna Delta
Miejsce startu Vandenberg Air Force Base, Stany Zjednoczone
Orbita
(docelowa, początkowa)
Perygeum 889[1] km
Apogeum 903[1] km
Okres obiegu 103[1] min
Nachylenie 99,1[1]°
Mimośród 0,00096[1]
Czas trwania
Początek misji 25 stycznia 1983 (02:17 GMT)
Koniec misji 23 listopada 1983
Wymiary
Wymiary 3,60 × 3,24 × 2,05 m[2]
Masa całkowita 1075,9[1] kg
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Infrared Astronomical Satellite (IRAS) – pierwszy sztuczny satelita zbudowany specjalnie do badań promieniowania podczerwonego. Była to wspólna misja amerykańskiej agencji NASA, Wielkiej Brytanii i Holandii.

Budowa satelity rozpoczęła się w 1977 roku. Z USA dostarczono teleskop podczerwieni (Jet Propulsion Laboratory w Pasadena), z Wielkiej Brytanii uzyskano wyposażenie do kierowania lotem satelity (Rutherford and Appleton Laboratory). Wytwórnia Fokker i konsorcjum ICIRAS zajmowały się budową struktury obiektu i podzespołów.[3]

Satelita został wystrzelony 25 stycznia 1983 roku. Jego zadaniem było badanie i przegląd prawie całego nieba w czterech zakresach średniej i dalekiej podczerwieni. Pracował na falach o długości 12, 25, 60 i 100 μm. IRAS dokonał przeglądu 96% powierzchni nieba za pomocą teleskopu o średnicy 60 cm. Dla zminimalizowania tła podczerwonego , którego źródłem był sam satelita, cały teleskop schłodzony był ciekłym helem do temperatury 2,5 kelwina. Zapas helu wyczerpał się 21 listopada 1983 (miesiąc wcześniej niż oczekiwano) i oznaczało to koniec misji.

Informacje przekazywane z IRASa odbierano dwa razy na dobę w Laboratorium Rutherforda - Appletona w Wielkiej Brytanii. Stamtąd też kierowano rozkazy, określające zadania obserwacyjne satelity na każde następne 12 godzin. Ostatecznie opracowanie informacji zebranych przez IRAS wykonane zostało w Jet Propulsion Laboratory w Kaliforni.[4]

Satelita działał na orbicie biegunowej odległej o ok. 900 km od Ziemi i wykazującej precesję o szybkości 360 stopni na rok. W ten sposób IRAS krążył stale nad terminatorem Ziemi, a jego teleskop omiatał niebo w kierunku prostopadłym do linii łączącej Ziemię ze Słońcem. Wystarczyło mniej więcej sześć miesięcy, by przejrzana została cała sfera niebieska. Dzięki udanym badaniom odkryto kilkaset tysięcy źródeł promieniowania podczerwonego, kilkadziesiąt tysięcy galaktyk, dysk pyłowy wokół Wegi (alfa Lyrae), 6 komet (m.in. kometę IRAS-Araki-Alcock, 1983f, 1983j, 1983k i 1983o), 4 planetoidy[5] (m.in. (3728) IRAS i (3200) Phaethon) oraz wiele gwiazd i protogwiazd.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 IRAS (ang.). W: NSSDC Master Catalog [on-line]. NASA. [dostęp 2013-09-11].
  2. Introduction to IRAS (ang.). California Institute of Technology. [dostęp 2013-09-11].
  3. „Astronautyka”. 151 (3), s. 14-15, 1987. Wrocław: Ossolineum. ISSN 0004-623X. 
  4. „Astronautyka”. 133 (3), s. 10-12, 1984. Wrocław: Ossolineum. ISSN 0004-623X. 
  5. Minor Planet Discoverers (ang.). Minor Planet Center. [dostęp 2013-09-11].