Igrzyska śmierci

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy książki. Zobacz też: film Igrzyska śmierci.
Igrzyska śmierci
The Hunger Games
Autor Suzanne Collins
Miejsce wydania Stany Zjednoczone
Język angielski
Data I wyd. 14 września 2008
Wydawca Scholastic Press
Tematyka science-fiction/młodzieżowa
Typ utworu Powieść
Data I wyd. polskiego 23 kwietnia 2009
Pierwszy wydawca polski Media Rodzina
Przekład Małgorzata Hesko-Kołodzińska i Piotr Budkiewicz
poprzednia
brak
następna
W pierścieniu ognia

Igrzyska śmierci (ang. The Hunger Games) – powieść dla młodzieży z gatunku science-fiction napisana przez Suzanne Collins. Ukazała się 14 września 2008 w Stanach Zjednoczonych. W Polsce została wydana 6 maja 2009 roku przez wydawnictwo Media Rodzina.

Książka jest pierwszą z trzech części serii o tym samym tytule, druga część – W pierścieniu ognia (ang. Catching fire) ukazała się w Stanach Zjednoczonych 1 września 2009 roku (w Polsce 12 listopada 2009). Trzecia część – Kosogłos (ang. Mockingjay) miała premierę w Stanach Zjednoczonych 24 sierpnia 2010, natomiast w Polsce ukazała się 10 listopada 2010 roku.

W niektórych gimnazjach w Polsce uznana za lekturę[1].

Opis fabuły[edytuj | edytuj kod]

Akcja rozgrywa się w nieokreślonej przyszłości, w totalitarnym państwie Panem powstałym na gruzach zniszczonych licznymi katastrofami Stanów Zjednoczonych. Państwo było podzielone na Kapitol, pełniący rolę stolicy, oraz 13 otaczających go dystryktów, istniejących w celu zaspokajania potrzeb mieszkańców Kapitolu. 74 lata przed rozpoczęciem akcji książki, dystrykty zbuntowały się przeciwko władzy i doprowadziły do wybuchu wojny domowej, nazywanej Mrocznymi Dniami. Władze krwawo stłumiły powstanie, a w celu zastraszenia obywateli całkowicie zniszczono Trzynasty Dystrykt (choć tak naprawdę ludność dystryktu zdołała przetrwać pod ziemią). Na pamiątkę tych wydarzeń, co roku są organizowane Głodowe Igrzyska - krwawe zawody, na które każdy dystrykt ma obowiązek dostarczyć chłopaka i dziewczynę w wieku od 12 do 18 lat. Uczestnicy, nazywani trybutami, są zamykani na ogromnej arenie i zmuszani do walki na śmierć i życie. Nagrodą dla zwycięzcy jest luksusowy dom w Wiosce Zwycięzców i ogromna, jak na warunki Dystryktu, pensja od państwa.

Główną bohaterką powieści jest Katniss Everdeen, szesnastoletnia dziewczyna wywodząca się z najbiedniejszego i najbardziej dyskryminowanego Dwunastego Dystryktu. Kiedy jej młodsza siostra, Primrose, zostaje wylosowana do udziału w Igrzyskach, Katniss zgłasza się na ochotniczkę i zajmuje jej miejsce. Drugim trybutem zostaje Peeta Mellark, syn piekarza, który kilka lat wcześniej uratował Katniss przed śmiercią głodową. Oboje zostają przewiezieni do Kapitolu i przygotowani do udziału w zawodach. W trakcie prezentacji Peeta wyznaje, że jest zakochany w Katniss. Wspólnie z Haymitchem Abernathy - zwycięzcą jednej z poprzednich edycji igrzysk i mentorem trybutów z Dwunastego Dystryktu - postanawiają udawać zakochanych, by zapewnić sobie popularność i wsparcie sponsorów.

Dzień po prezentacji, trybuci zostają przewiezieni na arenę. Igrzyska rozpoczynają się bitwą przy Rogu Obfitości - wielkiej konstrukcji, z której wysypują się przedmioty niezbędne do przetrwania. W walce ginie jedenastu z dwudziestu czterech trybutów. Wkrótce po tym Katniss dowiaduje się, że Peeta sprzymierzył się z grupą "zawodowców" - trybutów z Pierwszego, Drugiego i Czwartego Dystryktu, specjalnie szkolonych do udziału w igrzyskach. Wspólnie z nimi zabija jedną z uczestniczek i tropi pozostałych. Katniss decyduje się na ucieczkę, jednak pożar wywołany przez organizatorów zmusza ją do zbliżenia się do ścigających. Grupa znajduje ją na drzewie, ale nie jest w stanie jej zaatakować. Dzięki pomocy Rue, dziewczyny z Jedenastego Dystryktu, Katniss zrzuca na grupę gniazdo gończych os - zmutowanych owadów, znacznie bardziej niebezpiecznych niż zwykłe osy. W ataku ginie kolejna dwójka trybutów, a Katniss zdobywa łuk od jednej z zaatakowanych. Sama również zostaje użądlona, ale Peeta odnajduje ją i każe uciekać, zanim znajdą ją zawodowcy. Dziewczyna ukrywa się w jamie tuż przed zapadnięciem w śpiączkę wywołaną jadem.

Po pewnym czasie Katniss budzi się i odnajduje Rue, po czym proponuje jej zawarcie sojuszu. Wspólnie wysadzają w powietrze zapasy zgromadzone przez zawodowców, którzy przed tym zabili kolejną uczestniczkę. Rozwścieczony stratą Cato - trybut z Drugiego Dystryktu i nieformalny przywódca grupy - zabija chłopaka, który wcześniej wykorzystał miny do ochrony zapasów. Katniss wraca do Rue i odkrywa, że zaatakował ją chłopak z Pierwszego Dystryktu. Zabija go strzałem z łuku, jednak spóźnia się i Rue również ginie, przeszyta oszczepem. Tej nocy zostaje ogłoszona zmiana w zasadach Igrzysk - jeśli ostatnia dwójka trybutów będzie pochodzić z tego samego dystryktu, oboje zwyciężą. Katniss postanawia to wykorzystać i znaleźć Peetę, który - według podsłuchanej rozmowy - został zaatakowany i ciężko raniony przez Cato.

Poszukiwania Peety kończą się sukcesem, jednak chłopak jest ciężko ranny. W dodatku Katniss odkrywa, że chłopak cierpi na posocznicę i jeśli szybko nie otrzyma leków, umrze. Ze względu na ciężki stan chłopaka, oboje ukrywają się w niewielkiej jaskini. W tym czasie prowadzący igrzyska zaprasza uczestników na "ucztę", gdzie - według jego słów - wszyscy znajdą to, czego potrzebują. Pomimo zakazu Katniss wyrusza w celu zdobycia lekarstwa. Znajduje je, jednak zostaje zaatakowana przez Clove, sojuszniczkę Cato z tego samego Dystryktu. Zostaje ranna w głowę. Przed śmiercią ratuje ją Thresh, chłopak z Jedenastego Dystryktu, który zabija Clove i decyduje się puścić Katniss w ramach wdzięczności za pomoc Rue. Ranna Katniss dociera do Peety i ostatkiem sił podaje mu lekarstwo.

Chłopak zdrowieje i przez pewien czas to on opiekuje się swoją partnerką. W tym czasie oboje wyznają sobie miłość, co dla Katniss stanowi część strategii. Pod koniec ostatniego dnia w jaskini dochodzi ich wieść o śmierci Thresha, którego zabił Cato. Ze względu na wyczerpanie zapasów wyruszają na łowy, jednak zmuszeni są się rozdzielić. Katniss poluje, a Peeta zbiera jagody. Po ponownym spotkaniu główna bohaterka zauważa, że ktoś zabrał część ich zapasów, które chłopak zostawił idąc na poszukiwanie jagód. Okazuje się, że to dziewczyna z Piątego Dystryktu, nazwana przez Katniss "Liszką", ze względu na rude włosy i rysy upodobniające ją do lisa. Zjadła też część jagód zebranych przez Peetę - okazuje się jednak, że przez pomyłkę chłopak zebrał trujące owoce i ich przeciwniczka ginie na skutek zatrucia. Na arenie pozostali już tylko oni i Cato. Organizatorzy osuszają arenę pozostawiając wodę tylko w wielkim jeziorze, tym samym Katniss i Peeta zostają zmuszeni, by powrócić do Rogu Obfitości i tam rozegrać decydujące starcie.

Kiedy przybywają na miejsce, dostrzegają Cato ściganego przez stado zmutowanych bestii przypominających wilki. Katniss strzela do niego, ale chłopak ma na sobie pancerz i strzała nie czyni mu żadnej szkody. Mutanty atakują całą trójkę, a Katniss z przerażeniem odkrywa, że mutanty stworzono z ciał zabitych wcześniej trybutów. Peeta ponownie zostaje ranny w nogę, a następnie schwytany przez Cato. Katniss i Peeta zrzucają swojego wroga w paszcze mutantów. Ten przez długi czas się broni, jednak w końcu pada. Katniss decyduje się go dobić, aby zakończyć igrzyska i wezwać pomoc dla Peety, jednak zaraz po śmierci Cato organizatorzy wycofują wprowadzoną wcześniej zasadę. Zdesperowany Peeta prosi Katniss o śmierć, ale ona się nie zgadza. Podaje mu garść jagód, którymi wcześniej zatruli Liszkę, po czym nakłania go do zjedzenia ich razem z nią. W ostatniej chwili organizatorzy powstrzymują ich i ogłaszają oboje zwycięzcami. Nie mogą sobie pozwolić, by Igrzyska nie miały zwycięzcy.

Katniss i Peeta zostają przewiezieni z powrotem do Kapitolu i poddani intensywnej terapii. Przed ceremonią nagrodzenia zwycięzców Haymitch ostrzega Katniss, że ich działania rozwścieczyły władze i że jeśli chcą uniknąć kłopotów, muszą przekonać wszystkich, że zrobili to z miłości do siebie. Ceremonia i wywiady po niej przebiegają bez problemu, a Katniss i Peeta sprawiają wrażenie zakochanych w sobie do szaleństwa. Jednak czym bliżej domu tym uczucia Katniss stają się coraz bardziej skomplikowane. W pociągu prowadzącym do ich domu Peeta dowiaduje się, że miłość pomiędzy nim a Katniss była tylko częścią ich strategii i załamuje się. Książka kończy się w chwili, kiedy oboje wychodzą na stację w Dwunastym Dystrykcie.

Ważniejsze postacie[edytuj | edytuj kod]

Katniss Everdeen[edytuj | edytuj kod]

Zwana Kotną. Szesnastoletnia dziewczyna mieszkająca z siostrą i matką w Dystrykcie Dwunastym. Jest główną żywicielką, od czasu gdy jej ojciec zginął podczas wybuchu w kopalni. By utrzymać swoją rodzinę, nielegalnie poluje w lesie wokół Dystryktu. Czas spędzony na łowach najpierw z ojcem a potem swoim przyjacielem Galem zaowocowały tym, że jest wyśmienitą łuczniczką, potrafi zastawiać pułapki i świetnie radzi sobie w lesie. Jak większość mieszkańców Dystryktu ma czarne włosy, oliwkową skórę i szare oczy. Od czasu gdy po śmierci ojca matka popadła w depresję ma do niej żal, że nie zajęła się rodziną. Swoją młodszą siostrę Prim kocha ponad życie. W celu uchronienia jej od prawie pewnej śmierci na arenie, zgłasza się jako ochotniczka w organizowanych przez Kapitol Głodowych Igrzyskach. Razem z Peetą Mellarkiem stanowi reprezentację Dystryktu Dwunastego. Jej mentorem, czyli opiekunem na arenie, zostaje Haymitch Abernathy, który wygrał 50 edycję Igrzysk. Z Gale łączy ją skomplikowana więź emocjonalna, która jest "czymś więcej" niż przyjaźń. Peeta kocha ją, lecz Katniss nie jest pewna czy odwzajemnia to uczucie.

Peeta Mellark[edytuj | edytuj kod]

Szesnastoletni chłopak zamieszkujący bogatszą część Dystryktu Dwunastego. Jest synem piekarza i od najmłodszych lat pomaga ojcu, dzięki czemu jest silny i posiada zdolności malarskie, które wykorzystuje do zdobienia ciast i tortów. Ma faliste, blond włosy i niebieskie oczy. Po ojcu odziedziczył dobry, przyjazny charakter czym zjednuje sobie ludzi. Jest również urodzonym mówcą co udowadniał podczas wywiadów jakich udzielił w okresie Igrzysk. Od dzieciństwa kocha się w Katniss Everdeen, od czasu kiedy zauważył ją w wieku 5 lat w szkole. Uratował ją od śmierci głodowej dając chleby, które wpadły do ognia. Razem tworzą reprezentacje trybutów Dystryktu Dwunastego. W czasie Głodowych Igrzysk wiele razy ratuje życie swojej ukochanej.

Haymitch Abernathy[edytuj | edytuj kod]

Jest mentorem Katniss Everdeen i Peety Mellarka jedyny żyjący triumfator Głodowych Igrzysk z Dwunastego Dystryktu. Został zwycięzcą pięćdziesiątej edycji, będącym drugim Ćwierćwieczem Poskromienia. Przetrwał dzięki wrodzonemu sprytowi. Zmaga się z alkoholizmem, wywołanym prawdopodobnie traumą jaką dla każdego zwycięzcy są Głodowe Igrzyska. Nie chce się przywiązywać do kolejnych trybutów by nie przeżywać ich straty, dlatego początkowo ignoruje swoje zadanie wobec Katniss i Peety, jednak kiedy okazują oni determinację zaczyna wywiązywać się z obowiązków mentora. Podczas trwania Igrzysk wspiera Katniss prezentami, które nie tylko mają jej ułatwić przetrwanie, ale także podpowiedzieć co ma robić dalej.

Gale Hawthorne[edytuj | edytuj kod]

Osiemnastoletni mężczyzna i najlepszy przyjaciel Katniss Everdeen. W każdej wolnej chwili poluje w lesie, aby utrzymać rodzinę. Jego ojciec i tata Katniss zginęli podczas tego samego wybuchu w kopalni przez co chłopak stał się głową rodziny i to w jego rękach jest jej wyżywienie. Marzy o tym by pewnego dnia wyrwać się razem z Katniss z niewoli Panem i stać się wolnym człowiekiem. Potrafi nieźle strzelać z łuku, jednak najbardziej rozwiniętymi zdolnościami u niego jest skradanie i zakładanie sideł. Jest dobrze zbudowany i wiele dziewczyn podkochuje się w nim, jednak on kocha tylko Katniss.

Primrose "Prim" Everdeen[edytuj | edytuj kod]

Dwunastolatka, mieszkająca z matką i swoją siostrą – Katniss, w Dystrykcie Dwunastym. Po mamie ma blond włosy i niebieskie oczy. Została wylosowana do udziału w 74 Głodowych Igrzyskach, jednak została zastąpiona przez swoją starszą siostrę. Wraz z Katniss darzą się głęboką siostrzaną miłością. Posiada bardzo dobre serce, szczególnie dla zwierząt (przygarnęła zaniedbanego kota Jaskra i ciężko ranną kozę). Po matce, aptekarce, odziedziczyła predyspozycje do bycia lekarzem- nie brzydzi się chorób i obrażeń, dobrze sobie radzi z pomaganiem chorym zarówno ludziom jak i zwierzętom.

Adaptacja filmowa[edytuj | edytuj kod]

W 2012 roku, na podstawie pierwszego tomu wytwórnia Lionsgate stworzyła film o tym samym tytule. Jego reżyserią zajął się Gary Ross, scenariuszem również Gary Ross oraz Billy Ray i Suzanne Collins, natomiast produkcją – Nina Jacobson[2]. Rolę Katniss Everdeen zagrała Jennifer Lawrence, Peetę Mellarka – Josh Hutcherson oraz Gale'a Hawthorna – Liam Hemsworth. 23 marca 2012, film miał swoją premierę w Polsce.

W 2013 roku ta sama wytwórnia (Lionsgate) wyprodukowała adaptację filmową II części książki[3].

Przypisy

  1. http://www.debinka.poznan.pl/lektury-gimnazjum.html
  2. Igrzyska śmierci – pełna obsada. filmweb.pl. [dostęp 2012-03-26].
  3. Reżyseria: Francis Lawrence, scenariusz: Simon Beaufoy, Michael Arndt, produkcja: Nina Jacobson, Jon KIlik. Premiera: 11 listopada 2013 (świat), 22 listopada 2013 (Polska).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]