Incompatibilitas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Incompatibilia)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Incompatibilitas (łac. niepołączalność)[1] – zasada niełączenia określonych funkcji publicznych. Zasada ta odnosi się zarówno do funkcji pełnionych w administracji rządowej, jak i samorządowej.

Incompatibilitas w Polsce[edytuj]

Dawna Polska i Litwa[edytuj]

Przed zaborami zasada incompatibilitatis miała szczególnie na celu zapobiegać skupianiu w jednym ręku dwóch lub kilku intratnych urzędów, np. nie wolno było piastować urzędu kanclerza będąc starostą, wojewodą lub kasztelanem. W praktyce zakaz taki jednak był często omijany. Nieprzestrzeganie tej zasady było częstą przyczyną sporów i zadrażnień między szlachtą, królem oraz dygnitarzami kumulującymi owe urzędy (p. też. ekspektatywa).

Postanowienia o incompatibilitate:

Współczesność[edytuj]

Zasada niełączenia pewnych funkcji publicznych została określona w art. 102, 103 i 107 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 roku. Zgodnie z tymi przepisami zasadę incompatibilitatis należy postrzegać w dwóch aspektach:

  • formalnym – wyrażoną jako zakaz łączenia mandatu poselskiego lub senatorskiego z funkcjami państwowymi,
  • materialnym – wyrażoną jako zakaz podejmowania czy też wykonywania określonej działalności gospodarczej.

Pozostałe przypadki zasady incompatibilitatis wynikają wprost z ustaw ustrojowych.

Incompatibilitas w Unii Europejskiej[edytuj]

Zasada incompatibilitatis znalazła również zastosowanie w przypadku posłów do Parlamentu Europejskiegoeurodeputowany nie może być członkiem rządu państwa członkowskiego, ponadto członkiem, urzędnikiem lub funkcjonariuszem organów Wspólnot Europejskich. Zasada ta ma również zastosowanie do sędziów i rzeczników generalnych Trybunału Sprawiedliwości, sędziów Sądu Pierwszej Instancji i sędziów Sądu do spraw Służby Publicznej Unii Europejskiej.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Słownik Wyrazów Obcych
  2. Volumina Legum tom 5, s. 11 "De incompatibilibus"
  3. Tamże s. 271 "O Deputatach Trybunalskich, Posłach Ziemskich y Woyskowych, obudwuch narodów explikacya"
Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.