Incydent w Mainila

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Położenie wsi Mainila na Przesmyku Karelskim (przedwojenny przebieg granicy).

Incydent w Mainila (fin. Mainilan laukaukset) – incydent militarny z dnia 26 listopada 1939 roku, polegający na ostrzelaniu przez artylerię Armii Czerwonej rosyjskiej wsi Mainila położonej niedaleko granicy fińsko-sowieckiej. Sowieci obciążyli tym Finów, zyskując casus belli przeciwko Finlandii, na kilka dni przed rozpoczęciem wojny zimowej[1][2].

Wprowadzenie[edytuj | edytuj kod]

Związek Radziecki podpisał z Finlandią międzynarodowe i obustronne pakty o nieagresji; Traktat w Tartu z 1920 roku i sowiecko-fiński pakt o nieagresji z 1932 oraz w 1934 w karcie Ligi Narodów[2]. Związek Radziecki próbował stosować legalizm, potrzebował więc powodu do wojny. Tego samego roku Niemcy przeprowadzili podobną prowokację gliwicką, którą przedstawiono jako przyczynę wojny z Polską.

Incydent[edytuj | edytuj kod]

Oddano siedem strzałów, które zostały wykryte przez fińskie posterunki obserwacyjne. Pociski spadły około 800 metrów w głąb sowieckiego terytorium. Sowieci ogłosili, że w wyniku ostrzału zginęło czterech czerwonoarmistów, a kolejnych dziewięciu zostało rannych[3]. Finowie zaproponowali neutralne dochodzenie w sprawie incydentu, ale Sowieci odmówili i 29 listopada zerwali stosunki dyplomatyczne z Finlandią[4].

Materiały z prywatnego archiwum sekretarza partii komunistycznej Andrieja Żdanowa wskazują, że incydent był celowym działaniem mającym ukazać Finlandię jako agresora[5]. Według tych źródeł strona fińska nie ponosiła odpowiedzialności za ataki. Materiały wskazywały na sowiecką artylerię – fińska artyleria została wcześniej wycofana poza rejon granicy, aby zapobiec takim incydentom[6]. Niektórzy rosyjscy historycy podważają autentyczność tych dokumentów[7].

W następnych dniach po incydencie, sowiecka propaganda nadała rozgłos fikcyjnym atakom fińskim, a Związek Radziecki zerwał pakt o nieagresji z Finlandią i 30 listopada 1939 rozpoczął pierwszą ofensywę wojny zimowej.

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

Finowie prowadzili własne śledztwo, czy ich artyleria lub moździerze były w stanie ostrzelać wieś Mainila, co było jednak mało prawdopodobne, ponieważ fiński marszałek Carl Gustaf Mannerheim wydał wcześniej rozkaz wycofania artylerii z rejonu przygranicznego[6]. Fińscy pogranicznicy zeznali, że słyszeli wystrzały artylerii z sowieckiej strony[2].

Rosyjski historyk Paweł Aptekar analizował odtajnione sowieckie dokumenty i stwierdził, że w raportach dziennych wojsk stacjonujących w tym rejonie nie znajdują się żadne wzmianki o stratach w ludziach. Doszedł do wniosku, że ostrzelanie wojsk sowieckich było mistyfikacją[8]. Pozostali rosyjscy historycy twierdzą, że nie można stwierdzić, kto był odpowiedzialny za ostrzał analizując dostępne materiały[7].

W późniejszych czasach Nikita Chruszczow przypisał prowokację sowieckiemu marszałkowi artylerii Grigorijowi Kulikowi[9]. W 1994 prezydent Rosji Borys Jelcyn potępił sowiecką napaść na Finlandię, uznając ją za wojnę napastniczą[10].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Edwards: White Death: Russia's War on Finland 1939–40. Weidenfeld & Nicolson, 2006. ISBN 13 978 0 297 84630 2.
  • Juutilainen: Talvisodan pikkujättiläinen. Werner Söderström Osakeyhtiö, 1999, s. 976. ISBN 951-0-23536-9.
  • William R. Trotter: The Winter war: The Russo–Finnish War of 1939–40. Workman Publishing Company (Great Britain: Aurum Press), 2002, 2006. ISBN 1 85410 881 6.

Przypisy

  1. Edwards 2006, p. 105
  2. a b c Kansainvälinen kehitys Euroopassa ja Suomessa 1930-luvulla. W: Martti Turtola: Talvisodan pikkujättiläinen. 1999, s. 44–45.
  3. Roger Moorhouse, Pakt diabłów. Sojusz Hitlera i Stalina, Kraków, Znak Horyzont, 2015, s. 117. ISBN 978-83-240-3059-0.
  4. Heikkonen, Esko - Ojakoski, Matti: Muutosten maailma 4, ISBN 9789510339190, WSOY, 2004 p. 125
  5. Manninen, Ohto: Molotovin cocktail-Hitlerin sateenvarjo, 1995
  6. a b Leskinen, Jari - Juutilainen, Antti (edit.): Talvisodan pikkujättiläinen, ISBN 9789510235362, WSOY, 2006
  7. a b Константин Филиппов. "Майнила. В дебрях лжи."
  8. Pavel Aptekar in article [1] using casualty reports as sources (Там же Оп.10 Д.1095 Л.37,42,106.130,142)
  9. p. 22
  10. Error 404 - thisisFINLAND