Ipekakuana prawdziwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ipekakuana prawdziwa
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd goryczkowce
Rodzina marzanowate
Rodzaj ipekakuana
Gatunek ipekakuana prawdziwa
Nazwa systematyczna
Carapichea ipecacuanha (Brot.) L. Andersson
Kew Bull. 57:371. 2002[2]
Synonimy

Callicocca ipecacuanha Brot.,
Cephaelis acuminata H. Karst.,
Cephaelis ipecacuanha (Brot.) Tussac,
Psychotria ipecacuanha (Brot.) Stokes[2]

Ipekakuana prawdziwa (Carapichea ipecacuanha), zwana też wymiotnicą prawdziwągatunek wiecznie zielonego półkrzewu należący do rodziny marzanowatych (Rubiaceae). Występuje w stanie dzikim w Ameryce Środkowej (Kostaryka, Nikaragua, Panama) i Ameryce Południowej (wilgotne lasy tropikalne Panamy, Kolumbii i Brazylii)[2].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Wiecznie zielony półkrzew wysokości 15-40 (60) cm. Pod ziemią roślina posiada cienkie, poziome, rozgałęzione kłącze z licznymi korzeniami o charakterystycznym kształcie.
Łodyga
Łodygi u nasady drewniejące, nagie lub krótko owłosione, z 3-6 (10) parami liści.
Liście
Liście są naprzeciwległe, z przylistkami, podługowate, zaostrzone, o brzegach falistych, w młodości silnie owłosione.
Kwiaty
Kwiatostany głowiaste, wierzchołkowe otoczone są okrywą z miękko owłosionych listeczków. Kwiaty drobne, o kielichu 5-ząbkowym, koronie lejkowatej, białej, z omszonym, w górę wydętym lejku. Pręcików 5, słupek 1 z dwoma znamionami. Kwitnienie w styczniu – marcu.
Owoce
Owocem jest mięsista, czarnofioletowa jagoda z dwoma żółtobiałymi nasionami.
Korzeń[3]
Ciemnoczerwonawobrunatny lub bardzo ciemnobrunatny, rzadko dłuższy od 15 cm lub grubszy niż 9 mm. Posiada pierścieniowate zgrubienia po stronie zewnętrznej i prążki obejmujące całość obwodu. Przełam jest krótki w korze, a w drewnie łupliwy. Powierzchnia przekroju poprzecznego wykazuje szeroką szarawą korę i małe jednolicie gęste drewno. Kłącze krótkie, zwykle z towarzyszącymi mu korzeniami, walcowate, do 2mm średnicy. Jest podłużne, lekko pomarszczone z rdzeniem zajmującym w przybliżeniu jedną szóstą całej średnicy.

Zastosowanie[edytuj]

Roślina uprawna[edytuj]

Uprawiana jest w Ameryce Południowej, Kolumbii, na Cejlonie, Jawie, w Indiach, Indonezji, na Półwyspie Malajskim i w południowych Chinach.

Roślina lecznicza[edytuj]

Surowiec zielarski[3]
Korzeń ipekakuany (Ipecacuanhae radix) – połamane i wysuszone podziemne narządy o zawartości minimum 2,0% sumy alkaloidów w przeliczeniu na emetynę.
Działanie
preparaty z korzenia ipekakuany (wyciąg, napar, nalewka, syrop, rzadziej proszek) w większych dawkach działają wymiotnie, natomiast w małych wzmagają czynność wydzielniczą w oskrzelach i działają wykrztuśnie. Należą do skutecznych w przypadkach czerwonki amebowej i motylicy wątrobowej; mają także właściwości antyseptyczne i tamują krwawienie.
Owoce

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-27].
  2. a b c Taxon: Carapichea ipecacuanha (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. [dostęp 2010-09-16].
  3. a b Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-7.