Marzanowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marzanowate
Ilustracja
Marzana barwierska
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd goryczkowce
Rodzina marzanowate
Nazwa systematyczna
Rubiaceae Juss.
Gen. Pl.: 196. 4 Aug 1789, nom. cons.

Marzanowate (Rubiaceae) – rodzina roślin okrytonasiennych należąca do rzędu goryczkowców. Liczy ponad 13,1 tys. gatunków z 611 rodzajów, rosnących głównie w obszarach tropikalnych i subtropikalnych. Największe zróżnicowanie na Madagaskarze i w Andach[1]. W Polsce występują przedstawiciele czterech rodzajów: marzanka (Asperula), przytulia (Galium), przytulinka (Cruciata) i rolnica (Sherardia). Do najważniejszych roślin użytkowych z tej rodziny należy szereg gatunków kawowca (Coffea). Liczni przedstawiciele zawierają silnie działające alkaloidy i znajdują zastosowanie jako rośliny lecznicze. Przykładem jest chinowiec lekarski (Cinchona officinalis), którego kora jest surowcem do otrzymywania chininy[2]. Inne rośliny użytkowe i ozdobne z tej rodziny to m.in. przedstawiciele rodzajów: ipekakuana (Cephaelis), gardenia (Gardenia), iksora (Ixora), Morinda, Psychotria, marzana (Rubia), czepota (Uncaria).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny zielne (w podrodzinie Rubioideae) lub drzewiaste (pozostałe). Mają ulistnienie często okółkowe (albo pozornie okółkowe, gdy przylistki są podobne do liści i tworzą razem z nimi okółek).
Kwiaty
Niewielkie, zwykle w wiechowatych kwiatostanach, często skupione, 4 lub 5-krotne[1]. Kielich zwykle drobny[1]. Pręciki w jednym okółku międzyległe płatkom. Słupek dolny, dwukrotny[2].
Owoce
Zwykle rozłupnie lub torebki, rzadziej jagody[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Klad bazalny w obrębie rzędu goryczkowców (Gentianales) z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych[1].

goryczkowce

marzanowate Rubiaceae





Gelsemiaceae



loganiowate Loganiaceae





goryczkowate Gentianaceae



toinowate Apocynaceae





Podział rodziny

W obrębie rodziny wyróżnia się trzy podrodziny z prawdopodobnie bazalnąRubioideae Verdcourt, obejmującą rośliny zielne, w tym wszystkich przedstawicieli rodziny we florze polskiej. Obok głównie drzewiastych roślin z podrodzin Ixoroideae Rafinesque i Cinchonoideae Rafinesque, umieszczane są klasyfikowane poza nimi rodzaje Luculia, Coptosapelta i Acranthera[1].

Rubiaceae

Rubioideae




Luculia




Coptosapelta



Acranthera






Ixoroideae



Cinchonoideae




Przypisy

  1. a b c d e f Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2016-12-25].
  2. a b c Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Botanika. Systematyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 405. ISBN 9788301139452.