Józef Wieczorek (polityk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Wieczorek
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 10 września 1893
Zawiercie
Data i miejsce śmierci 7 lipca 1944
Auschwitz-Birkenau
Przynależność polityczna PPR
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu II klasy

Józef Wieczorek pseud. Ryszard (ur. 10 września 1893 w Zawierciu[1], zm. 7 lipca 1944 w Auschwitz-Birkenau) – górnośląski działacz komunistyczny, powstaniec, poseł na Sejm Śląski II kadencji (1930), współzałożyciel PPR.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pomnik Józefa Wieczorka w Katowicach-Nikiszowcu w 2011 roku

Józef Wieczorek urodził się w rodzinie robotniczej związanej z Lipinami Śląskimi (obecnie Świętochłowice- Lipiny), jako syn Marcina i Franciszki z Knapików[2][3]. Dzieciństwo spędził w Lipinach[1]. Mając 14 lat podjął pracę jako górnik w kopalni „Giesche” – dzisiejszej kopalni „Wieczorek” i zamieszkał w Giszowcu na ul. Schwendestrasse 6 (obecnie ul. Barbórki)[4]. Był organizatorem rewolucyjnego ruchu robotniczego oraz członkiem „Spartakusa” w 1918 roku; w tym czasie wstąpił również do KPD.

Kierował robotniczymi strajkami na Górnym Śląsku. Został jednym z czołowych działaczy komunistycznych na Górnym Śląsku. Uczestniczył w III powstaniu śląskim. Był jednym z twórców i przywódców Komunistycznej Partii Górnego Śląska, pod jego przewodnictwem w październiku 1923 powstał Centralny Komitet Akcji Górnego Śląska (tzw. Komitet 21) składający się z przedstawicieli rad zakładowych.

11 maja 1930 w okręgu katowickim został wybrany posłem do Sejmu Śląskiego II kadencji. Po rozwiązaniu Sejmu, w listopadzie 1930 został aresztowany przez policję i wyrokiem sądu skazany na dwa lata pozbawienia wolności. W wyniku ucieczki znalazł się w Niemczech, a później ZSRR.

W 1934 wrócił do Polski, został aresztowany i osadzony w więzieniu, z którego zwolniono go w maju 1939.

Jesienią 1939 ponownie znalazł się w ZSRR. W 1941 został skierowany do szkoły partyjnej przy Komitecie Wykonawczym Kominternu w Puszkinie koło Moskwy i został członkiem Grupy Inicjatywnej PPR. W nocy na 20 maja 1942 przerzucono go do kraju, gdzie znalazł się w KC PPR. Współorganizował Śląski Obwód PPR.

W lipcu 1943 został aresztowany w Trzebini przez Niemców podczas próby przekroczenia granicy między GG a III Rzeszą. Rok później zginął w niemieckim obozie koncentracyjnym KL Auschwitz. 3 stycznia 1947 pośmiertnie odznaczony Orderem Krzyża Grunwaldu II klasy[5].

Od 1 października 1946 jego nazwiskiem jest nazwana kopalnia „Wieczorek”.

W 1947 roku odsłonięto Pomnik Józefa Wieczorka w Katowicach, który zmodernizowano w 2010 roku.

4 października 1973 roku Minister Obrony Narodowej nadał 15 Pułkowi Czołgów Średnich w Gliwicach imię Józefa Wieczorka.

19 lutego 2018 roku w ramach dekomunizacji ulica Józefa Wieczorka w Gliwicach została zmieniona na ulicę o. J. Siemińskiego[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Joanna Tofilska: Katowice Nikiszowiec: miejsce, ludzie, historia. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2007, s. 147–148. ISBN 978-83-87727-68-0.
  2. Jan Kantyka: Józef Wieczorek. Katowice: Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, 1985, seria: Sylwetki Działaczy Śląskich.
  3. Śląskie portrety. Katowice: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1985.
  4. Małgorzata Szejnert: Czarny ogród. Wyd. pierwsze. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak, 2007, s. 547. ISBN 978-83-240-0896-4.
  5. M.P. z 1947 r. nr 36, poz. 295
  6. Zarządzenie zastępcze nr NPII.4131.4.18.2018 Wojewody Śląskiego. Dziennik urzędowy, 19.02.2018. [dostęp 2018-09-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bogdan Snoch: Górnośląski Leksykon Biograficzny. Suplement do wydania drugiego. Katowice: Muzeum Śląskie, 2006, s. 121. ISBN 83-60353-11-5.
  • Jerzy Jaros, Henryk Sekuła, Kopalnia „Staszic” 1964-1984, „Śląski Instytut Naukowy” 1984, ​ISBN 83-7008-056-1​.
  • Edward Gronczewski, Walczyli o Polskę Ludową, Warszawa 1982.
  • Aleksander Mazur, Order Krzyża Grunwaldu 1943-1985, Warszawa 1988.