Józefa Krzyżanowska-Kodisowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Józefa Krzyżanowska-Kodisowa
Data urodzenia 19 kwietnia 1865
Data śmierci 30 grudnia 1940
Miejsce spoczynku Cmentarz na Służewie przy ul. Wałbrzyskiej
Zawód filozofka, psycholożka, feministka, wykładowczyni
Narodowość polska
Małżeństwo Teodor Kodis

Józefa Fabianna Kodisowa z Krzyżanowskich (19 kwietnia 1865 w majątku Załucze na Nowogrodczyźnie, 30 grudnia 1940) - polska filozof i psycholog, feministka.

Najwybitniejsza zwolenniczka i propagatorka w Polsce filozofii i psychologii ze stanowiska empiriokrytycyzmu, rzeczniczka emancypacji i równouprawnienia kobiet, wykładowczyni Wolnej Wszechnicy Polskiej, współorganizatorka uniwersytetu ludowego dla emigrantów polskich w USA. W Mińsku Litewskim zorganizowała uniwersytet ludowy oraz polski dział w bibliotece publicznej. Naczelnik Wydziału Oświaty i Kultury w zarządzie Mińska.

Córka Erazma Krzyżanowskiego i Zofii Kozielskiej. Urodziła się 19 kwietnia 1865 roku w majątku Załucze na Nowogrodczyźnie w polskiej rodzinie ziemiańsko–urzędniczej, zubożałej na skutek konfiskat majątków po powstaniu listopadowym i styczniowym. Początkowo naukę pobierała w domu, później na tajnych pensjach.

W 1881 r. zdała egzamin państwowy na nauczycielkę i po śmierci ojca zaczęła pracę jako nauczycielka prywatna na Litwie. W 1886 r. wyjechała na studia do Genewy, gdzie studiowała nauki społeczne. Po roku studiów przeniosła się na filozofię do Zurychu. W 1889 r. zawarła związek małżeński z Teodorem Kodisem. Po zrobieniu doktoratu w Zurychu wyjechała w ślad za mężem do Stanów Zjednoczonych. Działała tam w Związku Polaków w Ameryce, organizowała uniwersytet ludowy dla polskich emigrantów, nie rezygnując jednocześnie z pracy naukowej – publikowała liczne artykuły w czasopismach naukowych w Europie i w Stanach Zjednoczonych. W 1901 r. powróciła wraz z mężem i córką do kraju i zamieszkała w Mińsku Litewskim. Tutaj również kontynuowała pracę naukową, jednocześnie bardzo aktywnie działając na rzecz emancypacji i równouprawnienia kobiet. Była też zaangażowana w ruch pacyfistyczny.

Od 1907 r. wykładała na Wolnej Wszechnicy Polskiej. Na terenie Mińska Litewskiego prowadziła szeroką działalność oświatową. Po śmierci męża w 1918 r. przeniosła się do Warszawy. Tam w latach 19191921 pracowała w Ministerstwie Robót Publicznych na stanowisku bibliotekarki. Od 1921 r. do 1930 była pracownicą Magistratu m. Warszawy.

Pochowana na służewskim cmentarzu przy ul. Wałbrzyskiej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]