Jaroslav Pelikan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jaroslav Jan Pelikan

Jaroslav Jan Pelikan (ur. 17 grudnia 1923 w Akron, Ohio, zm. 13 maja 2006) – amerykański historyk chrześcijaństwa.

Życiorys[edytuj]

Wyrósł w tradycji luterańskiej, był synem luterańskiego pastora, pochodzenia słowackiego. Pod koniec życia, w 1998 wraz z żoną przeszedł na prawosławie.

W 1999 nadano mu tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Karola w Pradze[1].

Poglądy na Filioque[edytuj]

Jaroslav Pelikan wyjaśniał postawę Prawosławia wobec zagadnienia Filioque. Prawosławni teolodzy nie uznają Filioque jedynie na płaszczyźnie refleksji teologicznej na temat relacji w Trójcy. Refleksję o tajemnicy Trójcy dzielą oni na dwa działy: ekonomię - objawienie się Boga w historii oraz teologię, czyli samą tajemnicę wewnętrzną Boga, objawianą przez ekonomię. Zgodnie z tym rozróżnieniem, należy dostrzec dwa różne terminy: posłanie i pochodzenie. Patrząc pod względem ekonomii, w dniu Pięćdziesiątnicy Duch Święty został posłany przez Obydwu: zarówno Ojca jak i Syna. Jednak patrząc teologicznie - w samym Bóstwie jedynie Ojciec jest zasadą i źródłem istnienia, z którego obydwaj: Syn i Duch Święty wiecznie pochodzą.

Jako uzasadnienie tego rozróżnienia na posłanie (ekonomia) i pochodzenie (teologia), prawosławni teologowie przytaczają fragment z Ewangelii św. Jana,15, 26:

Quote-alpha.png
Gdy jednak przyjdzie Pocieszyciel, którego Ja wam poślę /(gr.) pempso/ od Ojca, Duch Prawdy, który od Ojca pochodzi /(gr.) ekporeuetai/, On będzie świadczył o Mnie[2].

Bibliografia[edytuj]

Wydania oryginalne[edytuj]

  • Jesus through the centuries : his place in the history of culture, 1985.
  • Seria The Christian Tradition.
    • T.1: The emergence of the Catholic tradition (100-600).
    • T.2: The spirit of Eastern Christendom (600-1700).
    • T.3: The Growth of Medieval Theology.
    • T.4:Reformation of church and dogma (1300-1700).
    • T.5: Christian doctrine and modern culture (since 1700).
  • The Melody of Theology: A Philosophical Dictionary. Cambridge, Mass.; Londyn: Harvard Univ. Press, 1988.

Polskie przekłady[edytuj]

  • Jezus przez wieki. A. Pawelec (przekł.). Kraków: Znak, 1993, s. 303. ISBN 8370060951.
  • Seria Tradycja chrześcijańska - historia rozwoju doktryny
    • T. 1. Powstanie wspólnej tradycji (100-600). Marta Höffner (przekł.). T. 1. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008, s. 409, seria: Tradycja chrześcijańska : historia rozwoju doktryny. ISBN 9788323325864.
    • T. 2. Duch wschodniego chrześcijaństwa (600-1700). M. Piątek (przekł.). T. 2. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, s. 355, seria: Tradycja chrześcijańska : historia rozwoju doktryny. ISBN 9788323327646.
    • T. 3. Rozwój teologii średniowiecznej (600-1300). J. Pociej (przekł.). T. 3. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, s. 355, seria: Tradycja chrześcijańska : historia rozwoju doktryny. ISBN 9788323327950.
    • T. 4. Reformacja Kościoła i dogmatów (1300–1700). Marek Król (przekł.). T. 4. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2010, s. 546, seria: Tradycja chrześcijańska : historia rozwoju doktryny. ISBN 978-83-233-2727-1.
    • T. 5. Doktryna chrześcijańska a kultura nowożytna (od 1700). Marek Król (przekł.). T. 5. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2010, s. 442, seria: Tradycja chrześcijańska : historia rozwoju doktryny. ISBN 978-83-233-2906-0.
  • Jan Sebastian Bach wśród teologów, tłum. Ewa Sojka, Wydawnictwo CLC, Katowice 2017 ​​ISBN 978-83-64837-22-7​

Przypisy

  1. Univerzita Karlova - Čestné doktoráty (cz.). [dostęp 2010-10-03].
  2. Por. rozdział The Filioque książki: The Melody of Theology: A Philosophical Dictionary. Cambridge, Mass.; Londyn: Harvard Univ. Press, 1988.