Jaskinia Jasna koło Smolenia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jaskinia Jasna koło Smolenia
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Położenie Zegarowe Skały, Strzegowa
Właściciel prywatny
Długość 42,3 m
Wysokość otworów 470 m n.p.m.
Wysokość otworów
nad dnem doliny
65 m
Data odkrycia znana od dawna
Ochrona
i dostępność
dostępna
Położenie na mapie gminy Wolbrom
Mapa lokalizacyjna gminy Wolbrom
Jaskinia Jasna koło Smolenia
Jaskinia Jasna koło Smolenia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaskinia Jasna koło Smolenia
Jaskinia Jasna koło Smolenia
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Jaskinia Jasna koło Smolenia
Jaskinia Jasna koło Smolenia
Położenie na mapie powiatu olkuskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu olkuskiego
Jaskinia Jasna koło Smolenia
Jaskinia Jasna koło Smolenia
Ziemia50°25′40″N 19°40′33″E/50,427778 19,675722

Jaskinia Jasna koło Smoleniaschron jaskiniowy (schronisko) w lewych zboczach Doliny Wodącej na wzniesieniu Zegarowych Skał na Wyżynie Częstochowskiej[1]. Pod względem administracyjnym znajduje się w obrębie miejscowości Strzegowa w województwie małopolskim, w powiecie olkuskim, w gminie Wolbrom, ale w pobliżu granicy z miejscowością Smoleń w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim, w gminie Pilica. Nazwano go koło Smolenia, gdyż w Strzegowej jest inna Jaskinia Jasna, dla odróżnienia nosząca nazwę Jaskinia Jasna w Strzegowej[2]. Pod względem geograficznym jest to obszar Wyżyny Ryczowskiej w obrębie Wyżyny Częstochowskiej[3].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Schronisko znajduje się w najdalej na wschód wysuniętej skale wapiennej na samym szczycie wzniesienia. Skała zbudowana jest z wapieni z okresu późnej jury. Schronisko ma 3 otwory: główny północny i dwa północno-zachodnie. Wychodzą one na niewielką, zarastającą chaszczami polankę. Główny otwór jest tak duży, że dawniej był dobrze widoczny od strony zabudowań Smolenia, obecnie jednak przysłaniają go drzewa[1].

Schronisko ma postać dużej komory o wysokości do 6 m. Przedzielona jest trójramiennym filarem, który dzieli ją na dwie części: wysoką południową i niską północną. W ścianie północnej posiada duże okno skalne.

Historia poznania i eksploatacji[edytuj | edytuj kod]

Schronisko znane jest od bardzo dawna. Jest suche, przestronne i w całości oświetlone światłem słonecznym. Z tego względu często urządzano w nim biwaki. Po raz pierwszy jego plan sporządził Przesmycki w 1908 r. O jaskini wspominają także Stanisław Lencewicz w 1913, Regina Fleszarowa w 1933 i Sosnowski w 1949 r. W 1951 r. jaskinię opisał i powtórnie sporządził jej plan Kazimierz Kowalski[4]. Pomiary jaskini wykonali A. Polonius i S. Kornaś w listopadzie 1991 r.[1]

K. Kowalski na zewnątrz jaskini znalazł krzemienne odłupki. Spotyka się je jeszcze obecnie. We wrześniu 1998 r. prowadzono badania archeologiczne, w czasie których przekopano namulisko na głębokość 1 m. Stwierdzono, że namulisko było nienaruszone. Znaleziono w nim skamieniałe kości zwierzęce i nieliczne narzędzia krzemienne, a w najwyższej warstwie i na powierzchni wymieszany materiał pochodzący z okresu od paleolitu do średniowiecza. Przypuszcza się, że jaskinię okresowo zamieszkiwali ludzie już w epoce górnego paleolitu (około 40 000 lat temu)[1].

Wspinaczka skalna[edytuj | edytuj kod]

Skała, w której znajduje się jaskinia, jest obiektem wspinaczki skalnej. Ma wysokość do 12 m, jest połoga, pionowa lub przewieszona, są w niej filary i zacięcia. Jest na niej 21 dróg wspinaczkowych o trudności IV+ – Vi.7 w skali Kurtyki (w tym kilka projektów). Mają wystawę północno-zachodnią, północną, północno-wschodnią, wschodnią i południowo-wschodnią. Drogi wspinaczkowe znajdują się na ścianach jaskini i jej stropie, oraz na wschodniej ścianie skały. Wspinacze skalni opisują je w trzech grupach: Jaskinia Jasna I, Jaskinia Jasna II, Jaskinia Jasna III i Ściana wschodnia. Wszystkie drogi (oprócz projektowanych) posiadają asekurację (ringi i stanowiska zjazdowe)[5].

Jaskinia Jasna koło Smolenia DK 22 (2).jpg
Jaskinia Jasna koło Smolenia DK 22 (3).jpg
Jaskinia Jasna koło Smolenia DK 22 (4).jpg
Jaskinia Jasna koło Smolenia DK 22 (6).jpg
Jaskinia Jasna IMGP2103.jpg

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Jaskinia Jasna koło Smolenia. W: Jaskinie Polski [on-line]. Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy. [dostęp 2018-07-30].
  2. Geoportal. Mapa topograficzna i lotnicza. [dostęp 2019-01-13].
  3. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  4. K. Kowalski. Jaskinie Polski, T. 1, Państwowe Muzeum Archeologiczne, Warszawa,1951
  5. Baza topo portalu wspinaczkowego. [dostęp 2019-01-13].