Jeż

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy rodzaju ssaka. Zobacz też: inne znaczenia.
Jeż
Erinaceus[1]
Linnaeus, 1758[2]
Przedstawiciel rodzaju – jeż amurski (E. amurensis)
Przedstawiciel rodzaju – jeż amurski (E. amurensis)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd jeżokształtne
Rodzina jeżowate
Podrodzina jeże
Rodzaj jeż
Typ nomenklatoryczny

Erinaceus europaeus Linnaeus, 1758[3]

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Jeż[5] (Erinaceus) – rodzaj ssaka owadożernego z rodziny jeżowatych (Erinaceidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Europie i Azji (Rosja, wschodnie Chiny i Korea)[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa łac. Erinaceus oznacza „jeż” po łacinie[6].

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju należą następujące gatunki[5][3]:

Rodzaj w dawniejszej klasyfikacji obejmował także gatunki zaliczone współcześnie do rodzaju afrojeż (Atelerix)[3]. W 1987 roku zaproponowano także włączenie do niego rodzaju chinojeż (Mesechinus) w randze podrodzaju; badania z lat 90. XX wieku wspierają tezę, że powinien być jednak uznawany za odrębny rodzaj[7].


Jeż w kulturze[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmy o jeżach.
Herb gminy Ježkovice z popularnym, acz błędnym przedstawieniem jeża z jabłkami
Ilustracja z książki dla dzieci z 1903 roku, powielająca popularny mit

W kulturze od starożytności po dzień dzisiejszy rozpowszechnił się obraz jeża niosącego jabłko nabite na kolce. Nie ma on nic wspólnego z rzeczywistością, gdyż jeże są zwierzętami owadożernymi. Pierwszy taki obraz przedstawił Pliniusz Starszy w dziele „Historia naturalna”, twierdząc, jakoby jeże miały w ten sposób zbierać zapasy na zimę. W anonimowym tekście „Fizjolog” z II wieku jabłka zastąpiono winogronami i dodano chrześcijański morał – jeż kradnący owoce z winnicy jest alegorią diabła, pragnącego ukraść „owoce duszy”. Wersję z winogronami powtórzył Izydor z Sewilli w VII wieku w swoim dziele „Etymologie”[8].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Inny wariant pisowni nazwy rodzaju Erinaceus.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Erinaceus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. C. Linneaus: Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Wyd. 10. T. 1. Holmiae: Impensis Direct. Laurentii Salvii, 1758, s. 52. (łac.)
  3. a b c d Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Erinaceus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2018-06-21]
  4. F. Mina Palumbo. Catalogo dei Mammiferi della Sicilia. „Ann. Agr. Sic.”. 12, s. 37, 1868 (wł.). 
  5. a b Systematyka i nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 61. ISBN 978-83-88147-15-9.
  6. T.S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Washington: Government Printing Office, 1904, s. 269, seria: North American Fauna. (ang.)
  7. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Mesechinus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2018-06-21]
  8. Łukasz Kozak: Jeż - średniowieczna alegoria diabła (pol.). Newsweek, 2014-12-10. [dostęp 2018-07-24].