Jonathan Swift

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jonathan Swift
Ilustracja
Podpis Jonathan Swift
Pseudonim Lemuel Gulliver, Isaac Bickerstaff, MB Drapier
Data i miejsce urodzenia 30 listopada 1667
Dublin
Data i miejsce śmierci 19 października 1745
Dublin
Zawód pisarz, satyryk, duchowny
Narodowość irlandzka
Język angielski
Alma Mater Trinity College w Dublinie
Gatunki powieść, satyra
Ważne dzieła Podróże Guliwera

Jonathan Swift (ur. 30 listopada 1667 w Dublinie, zm. 19 października 1745 w Dublinie) – irlandzki pisarz, autor licznych utworów satyrycznych, m.in. Bitwy książek oraz politycznych, m.in. Listów kupca bławatnego, jednak najbardziej jest znany jako twórca Podróży Guliwera, najważniejszej książki angielskiego oświecenia, która zyskała sobie ogromną popularność.

Życiorys[edytuj]

Gdy Jonathan Swift urodził się, jego ojciec nie żył już od siedmiu miesięcy. Matka była Angielką, a wykształcił go jego wujek Godwin. Po niezbyt udanej edukacji w Trinity College w Dublinie, zdecydował się pozostać z matką, Abigail Erick, w Leicester.

W roku 1689 Swift zamieszkał jako sekretarz w domu Williama Temple'a, pisarza i polityka, którego był sekretarzem. W 1694 przyjął święcenia duchowne (anglikańskie), ale nie udało mu się uzyskać parafii w Anglii. W 1696 ponownie został domownikiem i sekretarzem Temple'a, do 1699, kiedy to objął probostwo, a następnie dziekanat kościoła Św. Patryka w Dublinie[1].

Od 1710 był redaktorem pisma "Examiner", wyrażającego poglądy partii torysów (wcześniej Swift był związany z wigami); trzy lata później założył, wraz A. Pope'm, J. Arbuthnotem i innymi, Scriblerus Club, stowarzyszenie zakładające walkę z różnymi formami obskurantyzmu. W londyńskim okresie swej działalności, który trwał do 1714 roku, Swift był bardzo czynnym, ostro piszącym pisarzem politycznym, przede wszystkim satyrykiem i pamflecistą. Po wyborczej wygranej wigów w 1714, wrócił do Irlandii, ale pozostał aktywny jako publicysta, zwłaszcza w opozycji do irlandzkiej polityki rządów Walpole'a[1].

W Moor Park, domu Temple'a Swift spotkał tam ośmioletnią małą dziewczynkę. Była córką kupca, Edwarda Johnsona. Swift wskazywał, że Estera Johnson urodziła się 18 marca 1681 roku. Estera była później znana jako Stella i miała duży wpływ na życie Swifta. Zmarła 28 stycznia 1728 roku. Swift nie był przy tym obecny. Nie było go również na pogrzebie, gdyż był bardzo chory. W dniu jej śmierci zaczął pisać Character of Mrs. Johnson. Kosmyk jej włosów został znaleziony na jego biurku. Był zawinięty w papier, na którym napisano "To tylko kobiece włosy".

Na 3 lata przed śmiercią postradał zmysły, rzadko się odzywał. Swoje życie komentował natomiast słowami, iż mógłby osiągnąć więcej, gdyby pohamował satyryczne treści w swojej twórczości.

Gdy umarł, został pochowany obok Stelli, zgodnie ze swoim życzeniem. Jego cały majątek został przekazany na ufundowanie szpitala dla ludzi upośledzonych i obłąkanych.

Swift napisał dla siebie epitafium, które William Butler Yeats przetłumaczył na angielski z łaciny.

Hic depositum est corpus
JONATHAN SWIFT S.T.D.
Huyus Ecclesiae Cathedralis
Decani
Ubi saeva indignatio
Ulterius
Cor lacerare nequit
Abi Viator
Et imitare, si poteris
Strenuum pro virili
Libertatis Vindicatorem

Obiit 19 Die Mensis Octobris
A.D. 1745 Anno Atatis 78

Tłumaczenie Yeatsa.

Swift has sailed into his rest.
Savage indignation there
cannot lacerate his breast.
Imitate him if you can,
world-besotted traveler.
He served human liberty.

Podróże Guliwera[edytuj]

Podróże Guliwera to najważniejsza książka angielskiego oświecenia. Jest to jedna z tych książek, które znane są szerokiemu kręgowi odbiorców nie z oryginału, a najczęściej z wersji napisanych dla dzieci, łagodzących oryginalny tekst, skróconych i uproszczonych, które wydobywają z tej wielowątkowej powieści tylko wątek fantastyczny. Jednak Podróże do wielu odległych narodów świata Lemuela Guliwera, początkowo lekarza okrętowego, a następnie kapitana licznych okrętów, to zarówno niezwykła powieść fantastyczna, jak i satyra na społeczeństwo angielskie XVII/XVIII w.

Twórczość[edytuj]

  • The Battle of the Books (1704)
  • A Tale of a Tub (1704)
  • Bickerstaff-Partridge Papers (1707?)
  • The Journal to Stella (1710–1713)
  • The Intelligencer (razem z Thomasem Sheridanem) (1710–????)
  • On the Conduct of the Allies (1713)
  • An Argument against Abolishing Christianity (1711)
  • A Proposal for Correcting, Improving and Ascertaining the English Tongue (1712)
  • Podróże Guliwera (Gulliver's Travels) (1726)
  • Skromna propozycja (A Modest Proposal) (1729)
  • The Lady's Dressing Room (1732)
  • Cadenus and Vanessa (poemat) (1726)
  • The Grand Question Debated (1729)
  • Verses on His Own Death (1731)
  • A Complete Collection of Genteel and Ingenious Conversation (1731)
  • Directions to Servants (1731)
  • On Poetry, a Rhapsody (1733)
  • Three Sermons and Three Prayers (1744)

Adaptacje utworów[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Jonathana Swifta.

Przypisy

  1. a b Redakcja: Od Redakcji. W: Jonathan Swift: Podróże Guliwera. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971, s. 350-351, seria: Biblioteka Klasyki Polskiej i Obcej.

Linki zewnętrzne[edytuj]