Joshua Nkomo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Joshua Mqabuko Nyongolo Nkomo
Jnkomo.jpg
Joshua Nkomo w 1975. Zdjęcie Robina Wrighta.
Data i miejsce urodzenia 19 czerwca 1917
rezerwat Semokwe, Matabeleland, Rodezja Południowa
Data i miejsce śmierci 1 lipca 1999
Harare, Zimbabwe
Wiceprezydent Zimbabwe
Okres od 31 grudnia 1987
do 1 lipca 1999
Następca Joseph Msika

Joshua Mqabuko Nyongolo Nkomo (ur. 19 czerwca 1917, zm. 1 lipca 1999) - polityk Zimbabwe, aktywista ruchu wyzwoleńczego Rodezji. W 1961 roku był inicjatorem powstania Afrykańskiego Ludowego Związku Zimbabwe (ZAPU). W latach 1980–1981 był ministrem spraw wewnętrznych w rządzie Zimbabwe, w latach 1981–1982 ministrem bez teki, w 1982 roku usunięty z rządu. W latach 1987–1999 pełnił funkcję wiceprezydenta. W 1998 roku wycofał się z życia politycznego ze względu na problemy zdrowotne[1].

Syn nauczyciela i świeckiego kaznodzieja. Wywodził się z plemienia Szona, choć często był mylnie uważany za Ndebele (do tej grupy etnicznej należała większość członków ZAPU). Po ukończeniu szkoły podstawowej w RPA, wyjechał do Republiki Południowej Afryki. Uczył się w Adam's College w Natalu. Studia socjologiczne pobierał w Johannesburgu. Do kraju powrócił w 1945 roku. Przez kilka lat pracował jako opiekun społeczny na kolejach rodezyjskich w Bulawajo, po czym podjął się organizacji sekretariatu związku zawodowego pracowników kolei. W 1951 roku został wybrany liderem związku czarnych kolejarzy[1]. Jako lider związkowy stał się coraz bardziej zaangażowany w politykę. W 1957 roku został wybrany przewodniczącym rodezyjskiej sekcji Afrykańskiego Kongresu Narodowego (ANC). W ANC współpracował z Nelsonem Mandelą. W 1959 organizację tę zdelegalizowano w Rodezji, Nkomo zaś wyjechał do Londynu. W 1960 reemigrował będąc założycielem i przewodniczącym Narodowej Partii Demokratycznej, którą także zdelegalizowano. W 1961 Nkomo powołał Afrykański Ludowy Związek Zimbabwe (ZAPU), czerpiąc nazwę „Zimbabwe“ ze zrujnowanej osady stanowiącej od IX do XIV wieku ognisko kultury Afryki. W 1962 także ZAPU doczekała się delegalizacji. W 1963 Nkomo za stawianie oporu policjantom przez 6 miesięcy siedział w więzieniu. Od listopada 1964 do grudnia 1974 był rodezyjskim więźniem politycznym, zyskując status rzecznika powstającej murzyńskiej państwowości Zimbabwe. Był odwiedzany przez przez brytyjskich wysłanników rządowych, którzy szukali rozwiązania konfliktów rodezyjskich w 1968 i w 1971[1][2].

Po uwolnieniu z więzienia odbył serię podróży po Afryce i Europie gdzie promował państwowość Zimbabwe[1]. Wszedł w skład Afrykańskiej Rady Narodowej (ANC), której został przewodniczącym po pozbyciu się Abla Muzorewy. Był również szefem delegacji ANC, która w październiku 1976 wyruszyła do Genewy w celu nawiązania rozmów z rodezyjskim premierem Ianem Smithem. Oprócz działalności dyplomatycznej nadzorował działania Niezależnej Ludowej Rewolucyjnej Armii Zimbabwe podlegającej ZAPU[1][2].

Siły zbrojne podlegające Nkomo były w wojnie rodezyjskiej słabsze aniżeli te podlegające Afrykańskiemu Narodowemu Związkowi Zimbabwe (ZANU)[1]. Stąd też Nkomo spotkał się z Robertem Mugabe z ZANU. Spotkanie zorganizował prezydenta Tanzanii, Julius Nyerere[3]. Współpracę kontynuowano a w październiku 1976 roku ZAPU i ZANU zjednoczyły się tworząc koalicję znaną jako Front Patriotyczny. Nkomo objął stanowisko współprzewodniczącego Frontu Patriotycznego - sprawował je wspólnie z Robertem Gabrielem Mugabe'em. Nie zgadzając się na następne propozycje kompromisów, obaj kuderzt zwiększyli liczbę działań partyzanckich w okresie 1977-1978. 14 sierpnia 1978 miało miejsce tajne spotkanie Nkomo i Smitha w Zambii, jednak 3 tygodnie później rodezyjski samolot pasażerski został zestrzelony przez zimbabweńskich bojowników, co zaostrzyło działania stron wojny domowej. We wrześniu 1979 Nkomo uczestniczył w londyńskiej konferencji poświęconej sprawom Zimbabwe. Rozmowy na temat przyszłej konstytucji Zimbabwe-Rodezji trwały do grudnia 1979, kiedy Nkomo wyraził zgodę na zawieszenie broni. W styczniu 1980 zezwolono mu na powrót do Rodezji, aby został szefem kampanii wyborczej ZAPU[1][2].

W pierwszym rządzie Roberta Mugabe Nkomo objął tekę ministra spraw wewnętrznych[4]. W okresie 1981-1987 prowadził działalność opozycyjną przeciwko Mugabe. Był podejrzewany o pragnienie obalenia Mugabe przez co został zmuszony do wyjazdu z kraju. W grudniu 1987 obaj przywódcy polityczni pogodzili się, zaś Nkomo otrzymał funkcję jednego z 2 wiceprezydentów Zimbabwe. Na łamach porozumienia doszło do połączenia ZANU i ZAPU w Afrykański Narodowy Związek Zimbabwe - Front Patriotyczny[2][5]. W latach 1987–1999 pełnił funkcję wiceprezydenta. W 1998 ogłosił odejście z życia publicznego ze względu na problemy zdrowotne. Stanowisko wiceprezydenta niemniej jednak zachował do śmierci w 1999 roku[1].

Jako polityk cechował się zmiennością, był zwolennikiem nacjonalizmu i konserwatyzmu[1][5].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i i: Joshua Nkomo (ang.). britannica.com.
  2. a b c d Alan Palmer, Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860, Wydawnictwo Magnum, Warszawa, 1998, przeł. Wiesław Horabik, Tadeusz Szafrański, s. 301
  3. Najgroźniejsi dyktatorzy w historii, wyd. MUZA SA, Warszawa, 2008, ISBN 978-83-7495-323-8, s. 202, tłum. Jolanta Sawicka.
  4. Wielka Encyklopedia PWN, Warszawa 2003, t. 19, s. 91, ISBN 83-01-13357-0 t. 1-30, ISBN 83-01-13443-7 t. 5.
  5. a b dr Krystian Chołaszczyński: Afrykański model autorytaryzmu – Zimbabwe czasów Roberta Mugabe (pol.). konserwatyzm.pl.

Bibliografia[edytuj]

  • D. Caute, Under the Skin, the Death of White Rodesia, 1983
  • Joshua Nkomo, The Story of My Life, 1984
  • Alan Palmer, Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860, Wydawnictwo Magnum, Warszawa, 1998, przeł. Wiesław Horabik, Tadeusz Szafrański, s. 301