Kanarek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kanarek
Serinus canaria[1]
(Linnaeus, 1758)
Kanarek
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina łuszczakowate
Podrodzina łuskacze
Rodzaj Serinus
Gatunek kanarek
Synonimy
  • Fringilla Canaria Linnaeus, 1758[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Kanarek[4] (Serinus canaria) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae). Występuje w lasach Azorów, zachodnich Wysp Kanaryjskich i Madery. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj]

Po raz pierwszy gatunek opisał Karol Linneusz w 1758 na podstawie holotypu z Wysp Kanaryjskich. Nadał mu nazwę Fringilla Canaria[2]. Obecnie (2016) akceptowana przez IOC nazwa to Serinus canaria[5]. Możliwe, że tworzy nadgatunek z kulczykiem zwyczajnym (S. serinus), syryjskim (S. syriacus) i siwoszyim (S. canicollis), lecz pokrewieństwa są niejasne[2]. Kanarek jest gatunkiem monotypowym[5].

Morfologia[edytuj]

Kanarki osiągają długość ciała od 12,5 cm do 13,5 cm przy masie ciała 15–20 g[2]. Ubarwienie dzikich kanarków jest ogółem zielonożółte z oliwkowo-brązowymi pasami. U samców spód ciała porastają matowe, złotożółte pióra, na brodzie, gardle i piersi występuje oliwkowy odcień. Wierzch ciała jest szary z ciemnym paskowaniem, a przód głowy – jasnożółty. Sterówki ciemnobrązowe, w okolicach skrajów ogona – jasnozielone. Sam ogon jest rozwidlony. Dziób jasnoróżowy, nogi i stopy brązowe. Samica przypomina samca, jednak wyróżnia się bardziej matowym upierzeniem, z większą ilością szarości z przodu głowy i z wierzchu ciała, do tego na głowie i grzbiecie ma intensywniejsze czarne paskowanie[6].

Zasięg występowania[edytuj]

Naturalnie kanarki występują w obrębie Azorów, Wysp Kanaryjskich i Madery[2][5]. Zamieszkują zachodnie Wyspy Kanaryjskie, bez Fuerteventury i Lanzarote[6]. Introdukowane zostały na Portoryko, Bermudach i Hawajach[2].

Ekologia i zachowanie[edytuj]

Środowiskiem życia kanarków są różnorodne nizinne i podgórskie lasy[2]. Poza sezonem lęgowym tworzą duże stada, niekiedy liczące setki osobników. Tworzą też stada mieszane z makolągwami (Carduelis cannabina) i szczygłami (Carduelis carduelis)[6]. Kanarki żywią się głównie nasionami, głównie roślin zielnych i traw, zjadają również nieco pączków kwiatowych, owoców i owadów[2], szczególnie w sezonie lęgowym. Pieśń kanarka składa się z fletowych gwizdów i treli przedzielonych szczebiotami i wibrującymi dźwiękami; jedna trwa do 25 sekund[6].

Lęgi[edytuj]

Pora gniazdowania zależna jest od wielu czynników, jak pojawienie się nowej, zielonej roślinności, jednak zwykle okres lęgowy zaczyna się w styczniu lub lutym i trwa do końca czerwca. Samce śpiewają cały rok, w okresie lęgowym śpiew nasila się. Samica wybiera miejsce na gniazdo i konstruuje większość gniazda, zaś samiec w tym czasie broni terytorium. Gniazdo umiejscowione jest na gęstym krzewie lub drzewie, ma kształt talerza. Budulec stanowią trawy, korzenie i mech, a wyściółkę – pióra i sierść. Para kanarków wyprowadza od 2 do 3 lęgów w roku. W zniesieniu są 3 lub 4 jaja o jasnoniebieskiej skorupce. Inkubacja trwa 13–14 dni. Młode są w pełni opierzone po 15–17 dniach życia, a w pełni samodzielne po blisko 36[6].

W niewoli[edytuj]

Gloster z koronką
Kędzierzawy południowoholenderski

Jest protoplastą kanarka domowego. W 1478 został sprowadzony przez Hiszpanów do Europy, którzy rościli sobie prawo do rozrodu kanarków, sprzedając w głąb kontynentu tylko samce. W XVII wieku hodowla kanarków skupiła się we Włoszech, a w XIX wieku – w górach Harz[7]. Obecnie istniejące rasy kanarków dzieli się na 3 grupy: kanarki śpiewające, kanarki kolorowe i kanarki kształtne (posturalne)[7][8]. Te ostatnie cechuje odmienny kształt, na przykład „korona” z piór na głowie, pióra przypominające łuski lub garbata postura. Kanarki kolorowe mają za to upierzenie w różnych wariacjach koloru żółtego, pomarańczowego i brązowego. Kanarki żółte i białe pojawiły się już w XVI wieku[7].

Przypisy

  1. Serinus canaria, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g h Clement, P.: Island Canary (Serinus canaria). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 2 lipca 2016].
  3. BirdLife International 2012. Serinus canaria. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-4. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-12-10]
  4. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Carduelini Vigors, 1825 (wersja: 2015-07-08). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-12-10].
  5. a b c Frank Gill & David Donsker: Finches, euphonias. IOC World Bird List (v6.2), 20 kwietnia 2016. [dostęp 2 lipca 2016].
  6. a b c d e Island canary fact file. ARKive. [dostęp 2 lipca 2016].
  7. a b c Clive Roots: Domestication. 2007, s. 19. ISBN 0313339872.
  8. Rasy i odmiany. Internetowy serwis ptaków kanarki.pl. [dostęp 2 lipca 2016].

Linki zewnętrzne[edytuj]