Karauzjusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karauzjusz
Marcus Aurelius Mausaeus Carausius
Cesarz rzymski
Okres panowania od 286/287
do 293
Następca Allektus
Dane biograficzne
Data śmierci 293
Przyczyna śmierci zamordowany
Moneta
moneta
Srebrna moneta Karauzjusza. Antoninian oznaczany jako RIB 69 (2). Na awersie popiersie Karauzjusza w promienistym diademie z napisem IMP CARAVSIVS P F AVG. Na rewersie lew kroczący w prawo i napis LEG IIII FL, upamiętniający legion IV Flavia Felix, który stacjonował w Mezji[1].

Marcus Aurelius Mausaeus Carausius (zm. 293) – uzurpator rzymski w Brytanii w latach 286/287–293.

Inskrypcja na kamieniu milowym (milliarium) znalezionym w 1894 w pobliżu Carlisle podaje imiona uzurpatora, które są rekonstruowane jako Marcus Aurelius Mausaeus Carausius. Przy czym zaproponowany przez Roberta Mowata człon Mausaeus mógł mieć też formę Mausaius[2][3].

Według relacji Aureliusza Wiktora Karauzjusz pochodził z celtyckiego plemienia Menapiów (Menapiae civis), którzy zamieszkiwali tereny prowincji Gallia Belgica[4][5][6]. Pochodził z nizin społecznych z rodziny o tradycjach żeglarskich. W młodości był sternikiem statku[7][8].

Za czasów cesarza Maksymiana miał się odznaczyć w walkach w Galii, przypuszczalnie z jakimś najazdem barbarzyńców[9]. Następnie jako wysoki oficer Maksymiana zbudował flotę do walki z frankońskimi i saskimi piratami morskimi grasującymi u wybrzeży Galii i Brytanii[10][11]. Bazą do dziań floty Karauzjusza było Gesoriacum (obecnie Boulogne-sur-Mer). Wykorzystywał swoją pozycję do prywatnych celów (łupy odebrane piratom)[12], uciekł przed aresztowaniem do Brytanii, gdzie obwołał się cesarzem rzymskim na przełomie 286 i 287 roku. Wojska rzymskie stacjonujące na wyspie podporządkowały się uzurpatorowi, być może ze względu na jego sukcesy w walce z piratami oraz potrzebę walki z napaściami barbarzyńców[13][14].

Maksymian podjął działania mające usunąć uzurpatora z wyspy i rozpoczął budowę floty. Jego wyprawa datowana na 289/290 nie zakończyła się jednak sukcesem. Prawdopodobnie zawarto wtedy z Karauzjuszem układ na mocy, którego został on oficjalnym namiestnikiem Brytanii z zadaniem obrony wyspy oraz wybrzeża galijskiego od Armoryki po ujście Renu[15][16][5]. Do zakończenia buntu Karauzjusza przyczynił się Konstancjusz Chlorus, który został 1 marca 293 cezarem i wyruszył z zadaniem odzyskania Brytanii. Chlorus rozpoczął kampanię od zablokowania Gesoriacum, które wkrótce poddało się[17]. Prawdopodobnie utrata Gesoriacum wywołała w Brytanii rewoltę przeciwko uzurpatorowi. Karuzjusz został zamordowany w 293 przez Allektusa, innego uzurpatora, który wcześniej współpracował z Karauzjuszem jako minister finansów (rationalis summae rei)[18][19].

W czasie uzurpacji Karauzjusz emitował szereg monet złotych, srebrnych i brązowych o różnych wagach i urozmaiconych legendach oraz ikonografii, wybijanych na terenie Brytanii w Camulodunum (obecnie Colchester) i Londinium (obecnie Londyn)[20]. Do tej pory Rzymianie nie wytwarzali monet w Brytanii, a pierwsza mennica cesarska powstała w Londinium po usunięciu Allektusa w 296[21]. Karauzjusz umocnił też wschodnie i południowe brzegi Brytanii przez budowę fortów na tak zwanym Wybrzeżu Saksońskim (Litus Saxonicum) w obecnym Richborough (Rutupiae), Lympne (Lemania) i Portchester (Portus Adurni), choć są w tej kwestii pewne wątpliwości, ze względu na trudności w datowaniu odkryć[22][23].

Przypisy[edytuj]

  1. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 62–63.
  2. EE IX n. 1255 a = ILS 8928 ↓. = RIB 2291. IMP C M / AVR MAVS / CARAVSIO PF / INVICTO AVG. Rozwinięcie: Imp(eratori) C(aesari) M(arco) / Aur(elio) Maus(aeo) / Carausio P(io) F(elici) / Invicto Aug(usto)
  3. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 21–22.
  4. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 43–46.
  5. a b Cary i Scullard 1992 ↓, s. 368.
  6. Brewiaria dziejów rzymskich ↓, Aureliusz Wiktor, Zarys historii cesarzy 39,20.
  7. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 46–47.
  8. Krawczuk 1991 ↓, s. 174.
  9. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 48.
  10. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 49–50.
  11. Brewiaria dziejów rzymskich ↓, Eutropiusz, Brewiarium od założenia Miasta IX, 21.
  12. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 51–52.
  13. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 50, 54–57.
  14. Krawczuk 1991 ↓, s. 174–175.
  15. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 65–66.
  16. Krawczuk 1991 ↓, s. 175–176.
  17. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 67–66.
  18. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 68–69.
  19. Krawczuk 1991 ↓, s. 177.
  20. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 121–123.
  21. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 72–75, 76, 86.
  22. Cary i Scullard 1992 ↓, s. 371.
  23. Kaczanowicz 1985 ↓, s. 59–60.

Bibliografia[edytuj]

Źródła
Opracowania

Linki zewnętrzne[edytuj]