Klasztor Sióstr Sacré Coeur w Zbylitowskiej Górze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Klasztor Sióstr Sacré Coeur w Zbylitowskiej Górze
Ilustracja
Kaplica w klasztorze Zgromadzenia Sióstr Najświętszego Serca Jezusa S.C. Pocztówka z początku XX w.
Państwo  Polska
Miejscowość Tarnów wcześniej Zbylitowska Góra
Kościół Kościół katolicki
Właściciel Zgromadzenie Najświętszego Serca Jezusa (Sacré Coeur)
Typ zakonu żeński
Materiał budowlany cegła
Data budowy 1901-1903 klasztor
1908-1910 kościół
Położenie na mapie gminy wiejskiej Tarnów
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Tarnów
Klasztor Sióstr Sacré Coeur w Zbylitowskiej Górze
Klasztor Sióstr Sacré Coeur w Zbylitowskiej Górze
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Klasztor Sióstr Sacré Coeur w Zbylitowskiej Górze
Klasztor Sióstr Sacré Coeur w Zbylitowskiej Górze
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Klasztor Sióstr Sacré Coeur w Zbylitowskiej Górze
Klasztor Sióstr Sacré Coeur w Zbylitowskiej Górze
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnowskiego
Klasztor Sióstr Sacré Coeur w Zbylitowskiej Górze
Klasztor Sióstr Sacré Coeur w Zbylitowskiej Górze
Ziemia49°59′18″N 20°55′25″E/49,988353 20,923636
Obecnie parafialny kościół św. Stanisława Kostki, zbudowany w latach 1908–1910, do 1980 świątynia klasztorna.

Klasztor Sióstr Sacré Coeur w Zbylitowskiej Górze – klasztor, dawniej ze szkołą i internatem dla dziewcząt, założony w 1901 roku przez Zgromadzenie Najświętszego Serca Jezusa (Sacré Coeur) w Zbylitowskiej Górze, obecnie znajdujący się w granicach Tarnowa w województwie małopolskim.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Zabudowania klasztorne Sióstr Sacré Coeur zlokalizowane są w południowo-zachodniej części Tarnowa w województwie małopolskim, przy ul. Pszennej na terenie osiedla Zbylitowska Góra, którego obszar był częścią miejscowości Zbylitowska Góra do 1960 roku. Znajdują się w administracyjnych granicach osiedla nr 8 Mościce, jednostki pomocniczej Gminy Miasta Tarnowa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Siostry Sacré Coeur przybyły do Zbylitowskiej Góry ze skasowanego klasztoru w Lyonie, na zaproszenie biskupa tarnowskiego Leona Wałęgi[1]. W 1901 na terenie zakupionym od Stanisława Żaby, właściciela wsi, rozpoczęły budowę klasztoru Zgromadzenia Sióstr Najświętszego Serca Jezusa Sacré Coeur[2]. W 1903 przy klasztorze powstało Liceum Humanistyczne, a klasztorna kaplica boczna została otwarta dla wiernych. W tym samym roku zostały sprowadzone neoromańskie ołtarze z klasztoru w Lyonie[3]. Tzw. „zakład wychowawczy” rozwijał się i jak donosił tygodnik „Świat” z 15 sierpnia 1908:

Jednocześnie osobny budynek zwany szkołą garnie w swe mury do 180 dzieci włościańskich, które prócz bezpłatnej nauki i umiejętności robót ręcznych otrzymują zapomogi i ubrania.(...) Panienki pragnące wprawiać się w gospodarstwo domowe, mają sposobność ku temu: na skraju lasu zbudowano bowiem specyalny budynek dla sztuczej i zwykłej hodowli drobiu, jaką prowadzi specyalista z Saksonii, a rasowe krowy i trzoda zaopatrują zakład w doskonałe mleczywo i wędliny przez cały rok."

W rozległym ogrodzie grywano w tenisa, krykieta a nawet piłkę nożną. Dostępne były urządzenia kąpielowe i sala gimnastyczna. Kilka razy w tygodniu do zakładu dojeżdżali profesorowie krakowscy[4].Wśród uczennic były przedstawicielki wielu rodów szlacheckich m.in. Czartoryskich, Chłapowskich, Czetwertyńskich, Dzieduszyckich, Stadnickich[5][6][7]. Siostry posiadały ogrody, sad, szklarnie, w których nie tylko uczyły swoje podopieczne spraw gospodarskich, ale prowadziły faktyczną działalność gospodarczą sprzedając warzywa, owoce, sadzonki[8].

W latach 1908 - 1910 dobudowano do istniejącego klasztoru kościół[3] wg projektu Janusza Rypuszyńskiego[9]. W 1915 podczas ostrzału artyleryjskiego kościół i klasztor, gdzie stacjonowali oficerowie armii rosyjskiej mocno ucierpiały[3]. Wielu żołnierzy zginęło, pochowani zostali na cmentarzu wojennym numer 199[10]. W 1927 przez dwa miesiące w klasztorze przebywał Stefan Wyszyński[11]. W czasie II wojny światowej w klasztorze zorganizowano tajne komplety w zakresie gimnazjum i liceum. Naukę pobierało tu 30 uczniów, a egzamin dojrzałości złożyło 8 osób [12]. Po wojnie większość zabudowań klasztornych władze przejęły na potrzeby Technikum Mechanizacji Rolnictwa[2]. W 1950 na terenie Liceum Rolniczego w Zbylitowskiej Górze wśród uczniów zawiązała się konspiracyjna organizacja „Związek Wolności”[13].

W 1960 teren klasztoru i szkoły włączono w granice miasta Tarnowa[14]. W 1980 wydzielono nową parafię św. Stanisława Kostki w Tarnowie-Zbylitowskiej Górze[15].

Siostry z miejscowego klasztoru Sacré Coeur[edytuj | edytuj kod]

  • siostra Antonina Jaworska RSCJ - w czasie okupacji pomagała Żydom, wynosząc żywność pod fartuchem i przekazując je Judenkommando[16][17].
  • siostra Czesława Lorek RSCJ (1938-2003) - urodziła się w Biczycach Górnych. 11 lutego 1960 wstąpiła do klasztoru sióstr Sacré Coeur w Zbylitowskiej Górze. W 1984 wyjechała jako misjonarka do Afryki. Pracowała w Demokratycznej Republice Konga. Zmarła 21 maja 2003 na skutek pobicia w kościele parafialnym w Kinszasie[18][19].
  • siostra Jadwiga Skudro RSCJ (1914-2009) - współzałożycielka Ruchu Światło-Życie[20][21]

Absolwentki szkoły przy klasztorze Sacré Coeur[edytuj | edytuj kod]

  • Elżbieta Borkowska (1888-1982) ps. „Bieta”, pielęgniarka, działaczka społeczna odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim oraz odznaką „Za wzorową pracę w Służbie Zdrowia”[22].
  • Jadwiga Czartoryska z d. Stadnicka (1913-2009) ps. „Tuja”, porucznik Armii Krajowej[23][7].
  • siostra Józefa Ledóchowska (1907-1983) w 1926 zdała maturę w Gimnazjum Sióstr Sacré-Coeur w Zbylitowskiej Górze, urszulanka, w czasie okupacji pracowała w zorganizowanym tajnym nauczaniu, przełożona centrum włoskiego i domu generalnego przy via di Villa Ricotti w Rzymie[24].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Z Lyonu do Zbylitowskiej Góry, czyli trochę Francji pod Tarnowem, archiwum2008-2014.tarnowskikurierkulturalny.pl [dostęp 2018-01-24].
  2. a b Tarnowskie Centrum Informacji: Park w Zbylitowskiej Górze. Urząd Miasta Tarnowa. [dostęp 2015-12-24].
  3. a b c Tarnowskie Centrum Informacji: Tarnowskie kościoły. Gmina Miasta Tarnowa. [dostęp 2015-12-24].
  4. Stefan Krzywoszewski: Tygodnik „Świat” z 15 sierpnia 1908. Wydaw. Towarzystwa Aukcyjnego S.Orgelbranda i Synów, 1906-1939.. [dostęp 2015-12-24].
  5. Związek Rodowy Dzieduszyckich. [dostęp 2015-12-25].
  6. Stefan Bielawski. Klasztor Sióstr Sacre Coeur w Zbylitowskiej Górze.. , 2014. 
  7. a b Kalendarium z życia Adama i Jadwigi ze Stadnickich Czartoryskich. [dostęp 2015-12-25].
  8. Agata Żak: Z Lyonu do Zbylitowskiej Góry, czyli trochę Francji pod Tarnowem. Gazeta Krakowska. [dostęp 2015-12-25].
  9. Tarnowskie Centrum Informacji: Janusz Rypuszyński. [dostęp 2015-12-26].
  10. Robert Kozłowski: Okręg VIII - Brzesko. [dostęp 2015-12-25].
  11. Parafia Św. Stanisława Kostki – Tarnów, swstkostka.pl [dostęp 2018-01-24] (pol.).
  12. Urząd Gminy Tarnów, Rada Sołecka Zbylitowskiej Góry. Plan Odnowy miejscowości Zbylitowska Góra na lata 2010 - 2015. . 
  13. Tarnowscy „Żołnierze Wyklęci” Kartki z kalendarza dr Marii Żychowskiej.. W: Na podstawie: książki Marii Żychowskiej, „Konspiracyjne organizacje młodzieżowe w Tarnowskiem 1945-1956” [on-line]. [dostęp 2015-12-25].
  14. Urząd Miasta Tarnowa: Kalendarium miasta Tarnowa. [dostęp 2015-12-20].
  15. Ks. Stanisław Midura: Rys historyczny Parafii św. Stanisława Kostki w Tarnowie. Oficjalna strona Parafii św. Stanisława Kostki w Tarnowie-Zbylitowskiej Górze. [dostęp 2015-12-24].
  16. KAI: Zakonnice uratowały w Polsce co najmniej 700 Żydów. Polonia Christiana, 2013.04.16. [dostęp 2015-12-25].
  17. W czasie II wojny światowej zakonnice uratowały co najmniej 700 Żydów. pastoralis.pl. [dostęp 2015-12-25].
  18. Papieskie Dzieło Misyjne Dzieci przy parafii bł. Karoliny Kózki w Tarnowie: Tarnowscy Misjonarze Męczennicy. [dostęp 2015-12-25].
  19. Misja s. Czesławy Lorek a współczesny altruizm. , 2009. Województwo Małopolskie. 
  20. Ruch Światło-Życie: Kalendarium życia siostry Jadwigi Skudro. [dostęp 2015-12-26].
  21. Ruch Światło-Życie Poznań: Założyciele Ruchu Światło-Życie. [dostęp 2015-12-26].
  22. Wirtualne Muzeum Pielęgniarstwa Polskiego. [dostęp 2015-12-26].
  23. Gazeta Wyborcza: Jadwiga Czartoryska z d. Stadnicka - nekrolog. [dostęp 2015-12-25].
  24. LEDÓCHOWSKA Józefa Maria-Immaculata Ernestyna Zofia, s. M. Józefa od Chrystusa Króla,. [dostęp 2015-12-25].