Kolding

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kolding
Ilustracja
Zamek Królewski w Koldyndze
Herb
Herb
Państwo  Dania
Region Dania Południowa
Gmina Kolding
Burmistrz Jørn Pedersen
Powierzchnia 265 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności

55.596
Kod pocztowy 6000
Położenie na mapie Danii Południowej
Mapa lokalizacyjna Danii Południowej
Kolding
Kolding
Położenie na mapie Danii
Mapa lokalizacyjna Danii
Kolding
Kolding
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Kolding
Kolding
Ziemia 55°29′29″N 9°28′37″E/55,491389 9,476944
Strona internetowa
Portal Portal Dania
Plan Koldyngi ok. 1900 r.
Centrum miasta z jeziorem Slotsø
Kolding, pomnik duńskich ofiar II wojny światowej, 1940-1945
Centrum miasta

Kolding (pol. Koldynga[1]) - miasto w Danii, siedziba gminy Kolding. W 2008 r. miasto liczyło 55.596 mieszkańców[2]. Polska posiada w nim swój konsulat honorowy.

Geografia[edytuj]

Miasto położone jest w południowej Jutlandii, nad trzema akwenami: rzeczką Koldingå, fiordem Kolding Fjord i jeziorem Slotsø. Kolding leży ok. 75 km na zachód od Odense, na skrzyżowaniu linii kolejowych (stacja Kolding) biegnących z zachodu na wschód Danii oraz z południa na północ kraju.

Historia[edytuj]

Najstarszy zachowany dokument odnoszący się do historii miasta pochodzi z 1321 r. Jest to potwierdzenie przez króla Krzysztofa II wcześniejszych przywilejów nadanych miastu przez jego poprzedników. Miasto rozwinęło się wokół kościoła powstałego w połowie XIII w. Położenie na skrzyżowaniu głównych dróg handlowych i nad fiordem sprzyjało rozwojowi handlu w okresie średniowiecza. Budowa zamku przez przyszłego króla Danii Abla w 1248 r. wpłynęła na podniesienie rangi miasta, które odtąd stało się rezydencją królewską na Jutlandii i ważnym ośrodkiem politycznym. Miasto otrzymało wiele przywilejów królewskich. Szczególnie pomyślnym okresem w rozwoju gospodarczym Koldyngi były lata 1536-1627. Miasto było wtedy jednym z ważniejszych ośrodków handlu bydłem. Załamanie gospodarcze spowodowane zostało uczestnictwem Danii w wojnie trzydziestoletniej. Koldynga została okupowana przez wojska cesarskie w 1627 r. doznając wielu szkód, a następnie epidemii w latach 1640 i 1654. Podczas ponownej okupacji miasta w 1644 zniszczeniu uległo wiele budynków. W czasie II wojny północnej 25 grudnia 1658 połączone siły polsko-duńskie dowodzone przez Stefana Czarnieckiego po dwudniowym oblężeniu zdobyły miasto. Koldynga została jednak najpierw splądrowana przez Szwedów, a następnie przez sojuszników Danii. Podczas oblężenia uszkodzony został zamek królewski. Na dodatek w 1659 r. wybuchła zaraza przyczyniając się do wyludnienia miasta. Pomimo pomocy finansowej udzielonej miastu przez kolejnych królów duńskich, Koldynga nie odzyskała już dawnej świetności. W 1672 r. miasto liczyło 1094 mieszkańców[3]. W 1711 r. podczas trwającej w Kopenhadze zarazy na zamku w Koldyndze schroniła się duńska rodzina królewska. W XVIII w. Koldynga pogrążyła się w zapaści ekonomicznej. W 1769 r. miasto liczyło jedynie 1396 mieszkańców[4].

Pewne ożywienie polityczne i gospodarcze wywołało pojawienie się w mieście w 1807 r. duńskiej rodziny królewskiej poszukującej tutaj schronienia po zbombardowaniu Kopenhagi przez Anglików. Na krótko Koldynga stała się centrum administracyjnym kraju. W mieście pojawiły się w 1808 r. sojusznicze wojska hiszpańskie, które stacjonowały na zamku. W 1843 r. miasto otrzymało port handlowy nad fiordem, co przyczyniło się do rozkwitu handlu. Podczas I wojny o Szlezwik Koldynga została w 1848 r. okupowana przez wojska pruskie. 23 kwietnia 1849 miała tu miejsce bitwa z Prusakami, podczas której miasto doznało poważnych zniszczeń. Ponownie miasto wpadło w pruskie ręce podczas II wojny o Szlezwik w 1864 r. Okres po 1864 r. charakteryzował się uprzemysłowieniem i znacznym rozwojem gospodarczym miasta, co wiązało się m.in. z otwarciem linii kolejowej w 1866 r. Powstały zakłady spożywcze, kosmetyczne i odzieżowe, a liczba ludności potroiła się osiągając 12.516 osób w 1901 r.[5]. Podczas okupacji niemieckiej w II wojnie światowej działał tutaj ruch oporu. W 1944 r. Niemcy aresztowali i zesłali do obozów koncentracyjnych 27 osób wydających w Koldyndze nielegalną gazetę Budstikken. Dokonywano także aktów sabotażu skierowanych przeciw wojskom okupacyjnym, które wznosiły tutaj fortyfikacje.

Zabytki oraz interesujące miejsca[edytuj]

  • Zamek Królewski Koldinghus - dawna siedziba królów Danii. Zamek został wzniesiony w średniowieczu. Rozbudowany w XV w. przez Krzysztofa bawarskiego. Zamek pełnił funkcje obronne, jednocześnie będąc jutlandzką siedzibą duńskich królów i królowych. Zamek spłonął w 1808 r. i do odbudowy w XX w. był ruiną. Obecnie muzeum.
  • Kościół św. Mikołaja (Skt. Nikolaj kirke) z XIII w., gotycki z renesansowym wyposażeniem wnętrza (ołtarz, ambona) i epitafiami z XVII i XVIII w.
  • Muzeum Sztuki Trapholt (Kunstmuseet Trapholt).

Herb Koldyngi[edytuj]

Herb Koldyngi znany jest z pieczęci z 1421 r., ale jest starszy[6]. Pieczęć ukazuje podrywającego się do lotu orła na skale otoczonej falami. Obok orła widnieje kwitnąca lilia. Na pieczęci widać zniekształcony napis łaciński: S'CIWITATIS IN KAALDYNG (pieczęć miasta Koldyngi). Początkowo pieczęć była znakiem Gildii Św. Jerzego w Koldyndze, ale później stała się pieczęcią miejską. Nie jest znane pewne znaczenie symboli występujących w herbie Koldyngi. Herb miasta został oficjalnie potwierdzony w 1938 i w 1988 r.

Burmistrzowie Koldyngi od 1877 r.[7][edytuj]

  • 1877-1909: Caspar Peter Charles Schiørring (1831-1913)
  • 1909-1914: Viggo Baller (1859-1935)
  • 1914-1916: Edvard Lau (1859-1924)
  • 1916-1923: Oluf Bech (1865-1958)
  • 1923-1925: Hans Soll (1874-1947)
  • 1925-1930: Therkild Fischer-Nielsen (1873-1960)
  • 1930-1937 i 1943-1946: Valdemar Juhl (1898-1982)
  • 1937-1943: Knud Hansen (1866-1952)
  • 1946-1950: Søren M. Jensen (1892-1972)
  • 1950-1962: Peter Beirholm (1892-1964)
  • 1962-1977: Peter Ravn (1912-1997)
  • 1977-1985: Bent Rasmussen (ur. 1932)
  • 1985-2009: Per Bødker Andersen (ur. 1946)
  • od 1.I.2010: Jørn Pedersen (ur. 1968)

Miasta partnerskie[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Jakob H. Zeuthen: Bogen om danske kommunevåbener, Aschehoug Forlag 2000, ISBN 87-11-12863-1
  • Trap J. P.: Danmark, Vejle Amt, Gads Forlag 1964

Przypisy

  1. archiwa.gov.pl [dostęp 15-01-2009]
  2. Nyt fra Danmarks Statistik - tabel 2
  3. Trap J. P.: Danmark, Vejle Amt, Gads Forlag 1964, str. 935.
  4. Trap J. P.: Danmark, Vejle Amt, Gads Forlag 1964, str. 934.
  5. Trap J. P.: Danmark, Vejle Amt, Gads Forlag 1964, str. 936.
  6. Jakob H. Zeuthen: Bogen om danske kommunevåbener, Aschehoug Forlag 2000, str. 64.
  7. Borgmestre i Kolding siden 1877

Linki zewnętrzne[edytuj]