Kotlina Popradzka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kotlina Popradzka
Ilustracja
Widok z Tatr na Kotlinę Popradzką
Megaregion Region karpacki
Prowincja Karpaty Zachodnie
Podprowincja Centralne Karpaty Zachodnie
Makroregion Obniżenie Liptowsko-Spiskie
Mezoregion Kotlina Popradzka
Zajmowane
jednostki
administracyjne
Słowacja:
kraj preszowski

Kotlina Popradzka (514.72; słow. Popradská kotlina, niem. Poppertal, Popper-Niederung[1]) – w regionalizacji polskiej według Jerzego Kondrackiego jednostka geomorfologiczna w Centralnych Karpatach Zachodnich, na Słowacji, stanowiąca wschodnią część Obniżenia Liptowsko-Spiskiego[2]. W regionalizacji słowackiej Kotlina Popradzka wraz z Kotliną Liptowską wchodzi w skład Kotliny Podtatrzańskiej (Podtatrzanska kotlina)[3].

Od północy Kotlina Popradzka graniczy z Tatrami i Magurą Spiską, od wschodu z Górami Lewockimi. Na południowym wschodzie przechodzi w Kotlinę Hornadzką. Na południowym zachodzie ograniczają ją Kozie Grzbiety, natomiast na zachodzie Szczyrbski Dział oddziela ją od Kotliny Liptowskiej. Granica między Kotlinami Popradzką i Hornadzką przechodzi na wschód od wsi Jánovce, między wschodnim krańcem Kozich Grzbietów a południowo-zachodnim skrajem Gór Lewockich (według innych podziałów Karpat Kotliny Popradzka i Hornadzka tworzą razem Kotlinę Spiską). Granicę zachodnią (z Kotliną Liptowską) stanowi wododział Wagu (konkretnie: Białego Wagu) i Popradu w rejonie miejscowości Szczyrba[3].

Geografowie słowaccy dzielą Kotlinę Popradzką na jeszcze mniejsze jednostki:

Oś kotliny wyznacza górny bieg rzeki Poprad. Na jej terenie występują liczne źródła mineralne (m.in. w miejscowościach Gánovce, Hozelec, Podhorany, Biała Spiska, Stary Smokowiec, Toporec i Wyborna) oraz źródła termalne (m.in. Gierlachów, Poprad i Wierzbów). Z występowaniem źródeł termalnych w Ganowcach związane jest miejscowe złoże trawertynu (tzw. travertínová kopa Hôrka), gdzie podczas eksploatacji trawertynu został znaleziony odlew czaszki neandertalczyka[potrzebny przypis].

Całość kotliny obejmuje historyczny region Spisza. W kotlinie znajdują się miasta Svit, Poprad, Kieżmark, Spiska Biała i Podoliniec. Na terenie jednostki Tatranské podhorie rozłożyły się poszczególne „dzielnice” miasta Wysokie Tatry. Miasto Poprad jest lokalnym węzłem drogowym i kolejowym, przez który przebiega m.in. ważna linia kolejowa łącząca wschód Słowacji z jej zachodem (dawna Kolej Koszycko-Bogumińska)[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Witold Henryk Paryski, Zofia Radwańska-Paryska, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ​ISBN 83-7104-009-1
  2. Jerzy Kondracki Fizycznogeograficzna regionalizacja Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii w układzie dziesiętnym, „Przegląd Geograficzny”, tom LXVIII, z 3-4, 1996, str. 457-466
  3. a b c d Emil Mazúr, Michal Lukniš, B. Balatka, J. Loučková, J. Sládek Geomorfologické členenie SSR a ČSSR. Mapa mierky 1:500 000, Slovenská kartografia, SUGK, Bratislava 1986