Wierzbów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wierzbów
Ilustracja
Widok na wieś od strony zachodniej
Państwo  Słowacja
Kraj preszowski
Powiat Kieżmark
Starosta Tatiana Faltinová[1]
Powierzchnia 19,30[2] km²
Wysokość 654[3] m n.p.m.
Populacja (2020)
• liczba ludności
• gęstość

1581[4]
80,99[5] os./km²
Nr kierunkowy +421 52[3]
Kod pocztowy 059 72[3]
Tablice rejestracyjne KK
Położenie na mapie kraju preszowskiego
Mapa konturowa kraju preszowskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Wierzbów”
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Wierzbów”
Ziemia49°05′15″N 20°25′30″E/49,087500 20,425000
Strona internetowa

Wierzbów (słow. Vrbov, węg. Ménhárd, niem. Menhardsdorf) – wieś (obec) we wschodniej Słowacji, w powiecie kieżmarskim, kraju preszowskim. Ośrodek wypoczynkowy.

Wierzbów w latach 1271–1878 był miastem.

Na południe od centrum wsi znajduje się Park termalny Vrbov.

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Wierzbów leży na pograniczu Kotliny Popradzkiej i Gór Lewockich. Przez wieś z południa na północ przepływa Vrbovský potok, który w Kieżmarku uchodzi do Popradu. W jego biegu w południowej części wsi znajdują się trzy stawy rybne. Wierzbów graniczy od północy z miastem Kieżmark i Lubicą, od wschodu z Twarożną, od południa z Vlkovą i Vlkovcami i od zachodu z Žakovcami i Huncowcami. Przez wieś przebiega droga lokalna nr 536 Kieżmark - Jánovce i nr 3094 Wierzbów - Huncowce.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rejon, w którym leży Wierzbów, od X wieku do I połowy wieku XIII znajdował się we władaniu Polski. Sam Wierzbów był wzmiankowany po raz pierwszy w 1251. W II połowie XIII w. osiedlili się tu osadnicy niemieccy. Wówczas region ten należał już do Węgier. W 1271 król węgierski Stephen V przyznał prawa miejskie. W 1412 Wierzbów wszedł – jako jedno z 13 „miast spiskich” – w skład tzw. zastawu spiskiego. Od tego czasu przez ponad 350 lat (do 1769) miejscowość znajdowała się w jurysdykcji Polski, co upamiętnia zabytkowa kolumna z rzeźbą ustawiona przed kościołem w XVIII wieku. W latach 1778-1876 Wierzbów należał do tzw. Prowincji XVI Miast Spiskich. Mieszkańcy zajmowali się rolnictwem, hodowlą bydła, a także gorzelnictwem i handlem płótnem. Centrum stanowi rynek otoczony domami mieszkalnymi wzniesionymi często jeszcze na XV-XVI-wiecznych działkach. W 1878 Wierzbów utracił prawa miejskie.

W 1981 w miejscowości odkryto siarkowe wody termalne i na ich bazie otwarto kąpielisko. Obecnie składa się ono z 7 basenów z wodą o temperaturze od 26 do 38 °C.

 Osobny artykuł: Park termalny Vrbov.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół św. Serwacego z 1222[6], zbudowany w stylu romańskim, przebudowany w stylu gotyckim w wieku XV, ponownie przebudowany w 1539 w stylu renesansowym. Jest to jedyny kościół na Słowacji, któremu patronuje św. Serwacy. Wewnątrz najcenniejsza to gotycka chrzcielnica z XV wieku, oraz późnobarokowo-rokokowy masywny drewniany ołtarz św. Serwacego; dwa późnobarokowe ołtarze boczne – prawy św. Andrzeja z lat 1727-42 i lewy św. Krzyża z 1774; organy firmy Otto Rieger z 1913. W 2008 świątynię gruntownie odrestaurowano i obecnie pełni funkcję rzymskokatolickiego kościoła parafialnego.
  • Murowana dzwonnica z 1644[7], zwieńczona renesansową attyką, w typie klasycznych „dzwonnic spiskich”, restaurowana w 1726. Duży dzwon pochodzi z drugiej połowy XIV wieku, natomiast mały z 1922 przeniesiono w 1955 z Lubickich Kupeli.
  • Wotywny słup maryjny z 1727[6]. W czasie renowacji w 1996 na postument wstawiono kopię rzeźby, a oryginał umieszczono w budynku urzędu wsi[8];
  • Kościół ewangelicki z 1784[9], klasycystyczny;
  • Biblioteka parafialna, założona w 1790 (w 1885 liczyła 2452 woluminy).
  • Budynek poczty, otwartej dnia 10.12.1868, w której telefon założono w 1916, a do 1922 przesyłki dostarczano powozem konnym.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół św. Serwacego z dzwonnicą jest obiektem słowackiego szlaku gotyckiego SpišGemer[10].
  • Kąpielisko termalne i znajdujące się przy nim stawy z możliwością łowienia ryb.

Szlaki rowerowe

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-10-29].
  2. Statistical Office of the Slovak Republic: Hustota obyvateľstva - obce [om7014rr_ukaz: Rozloha (Štvorcový meter)] (słow.). 2021-03-21. [dostęp 2021-11-21].
  3. a b c Statistical Office of the Slovak Republic: Základná charakteristika (słow.). 2015-04-17. [dostęp 2021-11-21].
  4. Statistical Office of the Slovak Republic: Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne) (słow.). 2021-03-21. [dostęp 2021-11-21].
  5. Statistical Office of the Slovak Republic: Hustota obyvateľstva - obce (słow.). 2021-03-21. [dostęp 2021-11-21].
  6. a b Evidencia národných kultúrnych pamiatok na Slovensku
  7. Evidencia národných kultúrnych pamiatok na Slovensku
  8. Evidencia národných kultúrnych pamiatok na Slovensku
  9. Evidencia národných kultúrnych pamiatok na Slovensku
  10. Oficjalna strona szlaku. [dostęp 2017-07-07].
  11. a b Turystyczna mapa rowerowa Spišska Magura, Levočské vrchy, Vysoké Tatry, 1:50000, Spišská Belá 2016